Written by
Mahmuaka Chhakchhuak

RALEGAN SIDDHI LO PARCHHUAH DAN

Anna Hazare tia hriat lar hi a hming tak chu Kisan Baburao Hazare niin July 15, 1937 ah khan Ahmednagar khaw bul Bhingar khuaah alo piang a. Chhungkaw khawsak harsa ve tak an ni ṭhin a, a pa hi Ayurveda Ashram Pharmacy-ah labour hna thawk ṭhin a niin Ralegan Siddhi khuaah an pi leh pute ram chu lo atan an enkawlin kut hna thawkin an awm a. He khuaah hian zirna In pawh a awm loh avangin Hazare te chhungkua ngei pawh hian kuthnathawh bak chu tihtheih leh tihtur an nei lo a ni ber mai. Chutianga harsa taka an awmlai chuan Hazare Patea hi Mumbai-a awm chu an khuaah hian a rawn zin a, Anna Hazare chu Mumbai lamah hruaiin pawl sarih thleng lehkha a zirtir a, pawl sarih a zawh hnuah chuan sum leh pai thawhchhuah a duh avangin a lehkha zirlai chu chhunzawm zel tawh loin Mumbai-a Dadar Railway station-ah chuan pangpar zuarin ni tin hun a hmang ṭhin a ni. Kum 1963-ah Sipaiah ṭangin Truck Driver a ni a, Kashmir, Assam, Arnachal Pradesh, Sikkim, West Bengal leh Mizoramah te a lo awm tawh bawk a ni.

Nimahsela Sipaia kum 12 chauh a la ṭang tihah chuan Voluntary pension-in a chhuak a, hei hi mahni intihlum duh khawpa depression a neih nasat vang a ni. Chutianga hrehawm ti taka a awm lai chuan ṭum khat chu Delhi rel Station-ah rel inchil hlumtir tumin a kal a, platform-a a kal lai chuan lehkhabu dawra an lehkhabu zawrh pakhat chuan a mit a la ta riau mai a, a va pan hnaiin chu lehkhabu chu a lei ta a, Swami Vivekananda lehkhabu ziah a ni. Chu lehkhabu a chhiar chuan a thinlung a hneh ta em em a, ngaihnawm ti takin a chhiar zel a, a chhiar zawh meuh chuan rel pawh a lo tlan liam zo vek tawh a. Amah ngei pawh chuan intihhlum duhna thinlung a neih chu a lo reh bawkin a nun pumpui chu midangte tana hman duhnain a lo khatliam ta zawk a ni. Hlim i duh chuan midangte tan hlimna siam la, Pathian hi i duh tak tak a nih chuan mi retheite tan hna thawk la, Pathian chu miretheite hnen aṭangin i hmu thei ang. Midangte tana rawngbawl hi Pathian tana rawngbawlna a ni tih thu chu dik a tiin chu'ng thute chuan a thinlung a hneh ta em em a ni.

Tichuan, kum 1975-ah Sipai aṭangin a báng a, an khua Relegan Siddhi-ah kir lehin midangte tana rawngbawlna nei turin bul ṭan a tum ta a. Nimahsela, engtia bul ṭan tur nge tih pawh a hrethiam chuang lo a, a hmasa ber atan Sipai aṭanga a pension-a a chhuahpui Rs. 20,000/ chu an khuaa Temple sak ṭhatna atana hman a tum ta a. Hemi a hnathawh bulṭan dan kan sawi hma hian Relegan Siddhi khaw chanchin hi tlem te han sawi hmasa lawk ila; Relagan Siddhi khua hi Pune khawpui aṭanga Km 75 chauha hlaa awm a niin, motor kawngpui (Highway) aṭanga Km. 5 vela hla a ni. Kum 2011 census-a a landan chuan he khuaah hian In 530 awmin mihring 2,365 an cheng a, an khaw ram 50 Acres vel chauh leileta siam theihna hmun a ni. Nimahsela, chuti chung chuan ruahtui an dawng ṭha lo em em a, kum khatah inches 20.4 vel chauh an dawng a (Mizoramah chuan kum khatah ruahtui hi inches 100 vel a tla ṭhin), ruahtui tlem avang hian buh leh thlai dangte pawh an ching hlei thei ṭhin lo a ni. Hetianga kuthnathawh lama harsatna an neih avang hian Zu an zuar nasa a, sum leh pai lakluhna ber atan an khaw mi chengte hian an hmang a, amaherawhchu Zu zawrh chu miten an hmuhsit phahin anmahni ngei pawh chu an insual phah ṭhin bawk a, heng avangte hian khaw hrehawm tak a ni.

Kum 1975 a lo thlen chuan sawi tawh angin Anna Hazare chuan he khuaah hian a sum leh pai neih zawng zawng hmangin Temple sak hna a han thawk ṭan a. Amaha hun eng emaw chen a thawh hnu chuan midangte chuan an rawn thawhpui vein sum leh paite pawh tlem tlemin an rawn thawh ve hlawm a, an thawk zel a, pawisa nei tawh lo mah se la an thawk zel tho a, kum khat leh a chanve zet an thawk hman a ni. Chutianga ṭanrualna ṭha tak nena an thawh avangin Yadavbaba Temple chu Rs. 2,00,000/- lai sengin an lo sa puitling thei ta a. He Temple sak hi an khawtlang nun her danglamtu a lo niin a hnu lam zelah pawh chuan lungrual takin thil an tihho theih phah ta zel bawk a, an lawm hle a ni. Tunhma lamah chuan hna an thawkho ngai meuh lo a, mahni seh seh mualah tiin an thawk mai ṭhin a, Anna Hazare hmalakna aṭang erawh chuan hnathawhho pawh an lo zir ṭanin an lo thiam chho ta zel a, Temple-ah ngei chuan an lo zaiho thei ta a ni.

An zaiho chang a ni lo a, ṭanrual chu chakna a ni tih pawh a takin an lo hre chho ta zel a, thlantui luang zawih zawiha anmahni ngeiin Temple an sak chhungah ngei chuan hla sakho chu nuam an tiin an inlungrual ta em em bawk a, nuam an ti a ni. Mizoramah ngei pawh hian kan Biak In sakna atan hian midang tha leh zung hmang loin keimahni ngei hian thlantui luang zawih zawihin thawk ta zawk ila, Kohhran tin hian hlimna nasa zawk kan nei mai ang em tih chu ngaihtuah zui atan hmang ila a ṭha awm e. Chumi hnuah chuan an ram awlah chuan ruahtui khawlna turin Trench khur laih hna chu an han thawk leh a, 200 Acres laia zauah chuan ruahtui khawlna an siam a. Ruah mal tla pawhin a luangral mai mai tur a ni loin tiin theihtawpin ruahtui khawlna chu an buaipui a, hlawhtling takin an siam thei a ni. Chu mai bakah chuan ramhnuaia phul leh hnimte hi an ran vulhte’n an ei ṭhin avangin an ṭhang thei lo tih an hria a, chu vang chuan an ran vulhte chu an In bulah a huang an siam a, an khung ṭha tlat bawk a, Thing kih an khap bawk a, chungte chuan ruahtui luangral tur a veng bawk a ni. Chutianga an ran vulhte an lo khungte chuan hriselna lamah hma an lo sawn nasat phah bawk a, vanneihna ropui tak a thlen a ni.

Hetianga ṭanrualna ṭha tak nena Ralegan Sidhhi khuain hma an han lak aṭang hian an khuaah tui harsatna engmah a awm tawh ngai lo a, In tin chuan an duh zah zah an herh hawng tawh maiin buh leh thlai chinna turin ram an lo enkawl theih phah bawk a. Hmun dang aṭanga buhfai lak a ngai tawh lo a, an purun tharchhuahte chu kum tinin Mumbai, Pune leh Ahmedabad khawpuiah te Truck trip 200- 250 te an lo hralh theih phah ta a ni. Hetiang bawk hian Bawnghnute pawh ni tin Ltr. 4,000 aia tam an lo hralh chhuah theih ziah phah bawk a, nizung chakna hmangin an khawpui kawtthler tin chu zanah an lo ti eng bawkin, tu mah chu an awm mai mai hman tawh lo bawkin hmasawnna nasa tak an lo nei ta a ni. Zirna In ngei pawh ṭha tak tak an lo nei chho zelin, a tira Anna Hazare din Middle School chauh chu an neihchhun a niin, tunah chuan High School leh Higher Secondary School te pawh an lo nei chho ta zel bawk a, kum 2017 ah phei kha chuan HSLC leh HSSLC Board exam-ah 100% in an pass nghe nghe a ni.

Anna Hazare bulṭanna avanga heti taka Ralegan Siddhi khuain hma a lo sawn ta hi thil ropui tak a ni a, a pawimawh berah chuan an khaw mipuite ṭanrualna vang a niin, an thawhhona ṭhat vang a ni. Sakhuanin mihring a lo hnehzia pawh heta ṭang hian kan hrethiam thei ngeiin a rinawm a, sakhuana aṭanga bul an ṭan dan hi entawn tlak tak a ni. Kawng dang tam tak pawh sawi tur a la awm ang a, keini Mizote hian he khaw te reuh te chanchinah hian zir tur tam tak kan neihte pawh a mal mala sawi tur a la awm ṭeuh bawk ang. Tuna kan sawi chin aṭang ringawt pawh hian kan duh chuan kan thei ve a ni tih erawh chiang ila, hmasawnna kawng zawh turin ke kan penna atan kan han sawi chin pawh hi ṭangkai tak a ni thei bawk awm e.

- Mahmuaka Chhakchhuak