KAN THU INCHUH HI

Mizo ṭawng hi ṭawng ral mai hlauhawm zingah a tel a, humhalh a ngai a ni tih thu a thang a, social media leh chanchinbu lamah kan au chhuahpui nghal chuah chuah a. Ṭawng dik hman a pawimawhzia kan inhrilh sup sup mai.

Chu vangte pawh chu a ni ang, engemaw lai aṭang khan mi tam tak chuan ṭawng kan uluk thar riau mai a, a lawmawm hle. Social media lamah pawh Mizo ṭawng dik inhrilh tawnna lam group a tam ta khawp mai. A thlamuanthlak viau e.

Chutihrual chuan, thu ṭhenkhat tih dik kan tum luat tukah kan tichiri lek lekin ka hria. Puitling leh puitling hi dik zawk nih tumin kan inhnial leh luih luih ṭhin. Kan inhneh tak tak chuang hlei lo a!

Tun hnaia kan thu inchuh zin ber pawl chu, ‘Lalmanga Nu lawm rawih’ tih leh ‘Lalmanga Nu hlawh rawih’ tih hi a ni awm e. Thumal pakhat ‘lawm leh hlawh’ tih hian min tibuai hle a ni. Tin, June thla sawi nana Mizovin kan hman ṭhin, ‘Vawkhniakzawn thla’ leh ‘Vawk­hniahzawn thla’ pawh. Hniah leh hniak-ah kan buai a ni.

Mi ṭhenkhatin hun hla tak tak thlengin an han chhui let chiam a, ‘chu chu a dik zawk’ an han ti teh tawng a. Mi tam tak chu min hmin chuang hlei lo a. A chhan chu lo hman ṭhan dan sa kan lo nei tlat tawh a, pawm mai harsa kan ti a ni.

Thil àwm lo pawh a ni bik hran lo. Hun engemaw chen zirlaibua kan lo zir tawh dan leh kan lo hriat ṭhan dan a ni miau a, ‘a dik lo’ tia hnawl ngawt chu a har alawm.

Chu vang chuan, a eng zawk zawk pawh hi dika pawm mai hi a finthlak awm e. A duhin ‘Lalmanga Nu lawm rawih’ ti ila, duh lo chuan ‘Lalmanga Nu hlawh rawih’ ti ve mai i la. Dik zawk, dik lo zawk tih tih a ṭul lo. Ṭawng tihausatu a ni ve mai. Chuti angin ‘Vawkhniah’ leh ‘Vawk­hniak’ chungchangah pawh.

Tin, thil hi a zaizap zawnga sawi lo a, ‘chuti ang tur zawk chu,’ tih hmiah hmiah hi chu a fuh ṭhin lo. Mi dang hmin ai chuan tihhel a awl zawk fo a nia.

‘Thiṭin thla‘ leh ‘Thlazing’ chungchangah pawh hian kan inhnial nasa ṭhin khawp mai. Hei pawh hi kan sawi tak ang hian, a khawi zawk zawk pawh pawm tlan mai hi a fuh awm e.

‘Nunhlei/ ninhlei/ inhlei’ tih chungchang pawh hi inhnialna langsar pawl tak niin ka hria. Kei chuan a khawi pawh hi ka pawm vek. A chhan chu kan awmna hmun azir hian ṭawngkam hman dan bik hi a awm ve a, ‘a dik lo’ intihsak ngawt tur niin ka hre lo.

Nuhnun leh thingfanghma te, maihun leh chawhtawlh te, laui leh lamkhuang te, ṭawp leh tuizem te pawh ‘chumi chu a dik zawk... a dik lo’ kan tih chuan loh hi maw. Heng ang hian kan sawi takte pawh hi pawm tlang mai ila a hahdamthlak mai awm e. Tin, ṭawng tihausatu pawh a ni ve pah zel mai alawm.

Chutihrual chuan ṭawng dik lo chiangbang, pawm theih miah loh tur leh pawm duh ngai loh atana ṭhate chu a awm ve bawk. Entirnan: nichin tih aia nachin tih tlat te, tuihal tih mai tura tui in hal tih ṭal te, mutchhuak ti lova mut-hilh-chhuak tih duah ang te.

Tin, mi ṭhenkhat hian kan duhtui leh lutuk deuh nge ni, ṭul tehchiam lovah thumal ṭhenkhat hi kan phel sawm a, a awmzia zawn chhuah ṭal kan tum a, awmze nei vek tur emaw tih kan ching. Entirnan: Thlangra hi ‘Eng nge thlang? Eng nge ra?” kan ti a, awmze awm lo awmze awmtir kan tum ṭal zel mai. Buhthleina tur atana hnang hmanga thlangra kan tah hi thlangra chu a ni mai. Vaki hi eng nge a vaki bik viauna? Vaki a nih avangin a vaki bik viau a ni mai! Chuti ang zelin...

Heti anga kan ṭawng kan chip vak vak hian kan tichiri vel mai mai a ni. Chin loh atan a ṭha khawp mai. Thil ṭul tak a ni lem lo.

- Rindika Mizo Chawlhhmun, Ropaiabawk