Written by
R.Lalchhuanawma
Chanmari West

Indigenous chungchang

August ni 8, 2017 Vanglaini chhuak phek hmalamah Indi­genous awmzia Law Department-in an hrilh fiah theih loh thu kan hmu a. August ni 9, 2017 (Nilai) ni ah Pi C.Lalrinpuii, Zarkawt-in ka lo vei ve em em ṭhin chu fiah fai takin a rawn ziak bawk a, a lawmawm hle mai.

Hemi chungchang hi tlem han tuihnih ve ka duh deuh. Tu sawrkar/ tu party sawi chuang lovin kan ram politician-te hian inthlan dawnah ram an hmangaih em em vek a, sawrkarna an han siam a, eng ruai an ang leh ṭhin si lo. Tunlaia kan titi luah ber pakhat Chakma chungchangah pawh hian Chakma ho pawngpaw dem ngawt theih an ni lo, khawvel ramdang khawi hmunah mah anmahni pualin ram an nei lova, kan ram chhungah ngei Autonomous District Council an nei miau a, theihtawpa in sawhngheh an tum hi an tihtur dik tak a ni.

Vawiin thlenga Higher & Technical course zir tur thlan chungchangah ‘dan’ (rules) tlawhchhan tur mumal nei lo chunga kan la execute (hmang) hi thil zahthlak tak a ni. A hmingin dan (rules) chu kan nei ve teh meuh mai, mahse kan Dan hman lai hi anihna takah chuan dan (rules) a tling lo. Dan siam a hmang (implement) tur chuan ‘act’ a awm phawt ang a, chu act zulzui chuan dan (rules) a lo piang tur a ni.

He act-ah hian entir nan “Indegenous tih hian Mizo ngei, Mizorama piang chauh, (Chakma tel lovin) a huam ang” tih te han chuang kalh mai sela engah nge Chakma hoin “Indegenous kan ni ve” an tih teh lul ang. Tin, chu Act siamtu tur leh Rule(s)-a pawma execute tur chu kan MLA-te hi an ni. (Anmahni’n a bul aṭangin an duang vek ang tihna ni lovin, an hnuaia Department eg. Higher & Technical Department siam turin an hrilh mai tur a ni).

Indian Constitution Article 371G, 53rd Amendment-in 1986 Peace Accord angin a chunga tarlan ang khi min phalsak a, kan ram hruaitute hian hman ṭang­kai nachang an hre lo mai mai zawk a ni. Tun aṭangin helama mawh­phurtute’n dan puitling leh ṭha siam turin theih tawpin hma la se a duhawm hle mai.

- R.Lalchhuanawma, Chanmari West