Foreigner Chakma thu bawk
Foreigner Chakma te hi kan buaipui dawn hle tain a lang. Ram leilung fa (original indegenious sons) an nih loh dan pawh a takin kan sorkarin a kalpui chiang ta zel a. UT sorkar aṭang tun hnai thleng hian Chakma lo pung chak tak mai hi, sorkarin a check dan tur a la buaipui tak tak lo va. Brig. T. Sailo Sorkar chiah khan vei tak tein a vei a, Chakma ho pawhin an duh lo hle reng a, mahse a sorkar hun chhung a rei ta lo va. A hnu lamah kan thlah dul leh ta chiah a, namen lovin Bangladesh aṭangin an lo lut awl ta lo a ni.
Kum 1985 kum bula kan UT Sorkarin Tlabunga min tirh chhan kha, “Chakma lo lut ru hi sorkarin a ngai mawh a, a check dan tur i va duang ang a, chu ‘Master Plan’ chu sorkar-ah i theh lut ang a, chu chu sorkarin a bawhzui ang” tih kha a ni a. ‘Master Plan’ chu ka thiam tawpin ka buaipui a, sorkarah chuan ka theh lut ta a, mahse a chhiat a ṭhat thu reng reng ka hre zui ta lo va. Chhanna engmah a awm ta lo a ni. Sorkar inthlakin a zui a, CM thar Pu Laldenga’n a sorkara theh lut turin, hmaichhanah min ti ve leh a. A hmaa ka theh luh tawh chu a theih anga kimchangin ka siam ṭha a, ka theh lut ve leh a. Chakma chungchang ka vei ve em avangin chhanna pawh ka lo ngaichang reng a, mahse chu pawh chuan chhan a hlawh ta lo a ni. A tua mahin Chakma issue hi chu kan ngaihven tak tak hman lo ni berin ka hre ta. Ngaihtuah tur dang a lo tam a ni ang e.
Bangladesh mi India (Mizoram)-a lo lut te, Bangladesh-a an khua leh India-a an chen takna khua, villagewise-in an head of family te nen veka sorkara ka thehluhte pawh tui tla ang maiin a pil bo hmiah zel. Sorkarin Tlabunga SDC hna thawk tura min tirh chhan ber, “Kan sorkar hian foreigner Chakma lo lut ru (infiltrators) te a ngai mawh…” a tih chu kenkawh zui zel ngaihna ka hre ta lo a ni. Ni tin chanchinbu
ṭhenkhatah, sei tham fe fein Chakma foreigner issue hi vawi 4 (li) ngawt ka ziak tawh a. Kan sorkar dinglai zelte’n an lo bengkhawn a, an lo harh thar a, hma an lak ka lo beisei ṭhin a, heng ‘article’ te hi a chhiar pawh an lo chhiar mumal peih lo pawh ni hmiang, ka ti ta deuh a ni.
Tunah zet chuan Aizawl khawlai ngeiah harh lo thei lovin doctor zirna seat inchuhin police te nen kan ri ta luih luih a, kan harh deuh hret tawh ang chu. Kha lam chu tawk se la, kan lo harh tlang ta hret a, a lawmawmah ngai mai ila.
Hetianga Mizote kan lo ṭhanharh deuh takah hian, keini aia nasa zawka ṭhangharh mek, nasa zawka ṭan la tur chu Chakma te bawk hi an ni. Hetianga doctor zirna tur seat, an chan tur nia an ngaih, an chan loh takah hian; keini Bangladesh aṭanga lo lut ru pawh check peih lo, an population pung chak em em tawh hi pun nasat lehzual an hnial hauh lo vang. Bangladesh sorkara ‘aw’ an neih theih loh laiin India sorkarah chuan ‘aw’ an neih theih reng tawh hi. Tun ai hian a zualkai ngei ngei dawn. BJP MLA an la nei ngeiin a rinawm a, chutih hunah phei chuan an thawm a la ring lehzual khawp ang.
‘Chakma’ tih hian ‘bonafide citizen of India’ an tel lo tih hi hriat sa a ni. Ramdang mi, foreigner chu eng hnam pawh ni se ‘foreigner’ an ni mai. Hetiang hi, Mizoram tuna kan dinhmun a nih mek zel tak avang hian, ‘foreigner infiltrators’ check turin political party, a lian a te, ruling leh opposition te mawhphur bika inngai lovin, thukhat vuaa hmalak ran a ngai hle a ni. Party te leh lian sawi lovin Mizoram hmakhua thlir a, eng ‘forum’ emaw din ran a ngai tak zet a ni.
Hun liam tawh thila indem a sawt tawh lo, kan thiam lo tlang a ni. Beng thara ngaituah thar a ngai ta a ni.
- S. Lianhrima Hauhnar, Aizawl Venglai