Malala leh a Pa...

Tunge Malala chu? Malala Yousafzai hi Pakistan naupang kum October 9, 2012 kuma naupang hovin zirna an neih ngei theihna tura hma a lo lak chiam avanga Taliban ho-in a lu-a an kah hmeichhe naupang huaisen kha a ni. Vanneihthlak takin ani hi a rawn dam chhuak leh ta a nih kha. Kum 2011 khan National Peace Price a dawng a, kum 2013 khan International Children's Peace Prize a dawng leh bawk. Noble Peace Prize dawng thei tur an thlan chhuah zinga naupang ber a ni nghe nghe a, kum 2014 khan Noble Peace Prize hi hlan a ni.

Hman deuh khan Malala lehkhabu 'I am Malala' tih chu ka nu u fapa zinin mi rawn hawn a, phur takin ka chhiar a, a ngaihnawmin chhiar a manhla hle. Zoram mipuiten he hmeichhe naupang (tunah chuan kum tling a lo ni ve ta) thil ziah aṭanga kan entawn tur a awm nual avangin han tarlan ve ka duh a ni. Malala hian a lehkhabuah hian a pa Ziauddin Yousafzai chanchin hi a rawn sawi hnem hle a, an pafaa entawntlakna tam tak tarlan ka tum a ni.

Malala hi hmeichhe naupang huaisen tak, lehkha zir nuam ti em em mi a ni a, an khua Swat Valley ralmuang ṭhin tak leh hmun nuam tak chu hel ho vangin a hreawmin a buai ta hle a. Kan hriat ṭheuh angin Muslim hmeichhe dinhmun hi a ṭha lo hle a, hel ho rawn pawngpawrh chho aṭang phei hi chuan naupangte lehkha zir te khap a ni a, a bik takin hmeichhe naupang an chep hle.

Malala Pa hian sikul a din a, chutah chuan Malala pawh hi a kal ve ṭhin a, hel ho hian an sikul din hi khar turin an ti fo

ṭhin a, mahse Malala Pa hian a zawm duh ngai lo. A chhan chu a huaisen vang leh sikul din a, naupangten lehkha an zir kha an dikna leh chanvo a ni tih a hriat vang leh thil ṭha a ti tih a hriat vang a ni. Malala pa hi pa huaisen tak leh thusawi thiam tak, dikna ṭan ngam mi a ni a, Taliban ho pawhin hnawk an ti hle ṭhin. Malala ve thung hi a pa ang bawka mi huaisen a ni a, an pa fa hian nasa takin naupangten lehkha an zir theihna tura Taliban hel ho laka thih leh dam inkara ding chunga hma latu an ni. Tin, he hmeichhe naupang hi a theneu lo hle a, khawvelin a hriat ṭanna ber pawh BBC Urdu ho tana Taliban ho hnuaiah nunphung awmdan chungchang a lo ziah ṭhin aṭangin a ni.

An pa fa hian Taliban ho ‘wanted’ an ni tiin sawi ta ila kan sawi sual awm love. Taliban ho nunrawnzia kan hre ṭheuh awm e, an duh duh an kap hlum a, mipa naupang lah an pawla tel turin an sawm lui a, mipa naupang ho lahin duhthlan tur nei lovin an duh lo chung an zui ta mai ṭhin a ni. Mi nu leh pa an thah sak a, mi fanu fapa duat lai rawng takin an that a, a rapthlak hle a ni. Keini hian han tawng ve ta ila, engtin tak hmachhawn ve ang i maw? Hetianga ralmuang taka kan la awm hi kan vannei hle a ni. He lehkhabu hian Muslim ho an lainatawmzia min hriat chian zual tir a, an zinga hel ho vanga a awmna hmun tam taka hmuhsit leh diriam an tawk fo hi an khawngaih thlak hle a ni.

Malala-i hetiang taka khawvel hriat hlawh a lo ni ta leh dinhmun sang taka a rawn din theih chhan tam zawk hi a pa vang a ni. A pa hian a ring tawk em em a, vawikhat mah a fanu hian thil ropui hi a tithei lo ang tih hi a ringhlel ngai lova. Hmeichhe naupangte mah nise a pa hian a theihna a ringhlel ngai lova, tin, a pa hi a fanu ngaihsan tur hian a awm hle a ni ang, Malala hian a pa hi a ngaisangin a entawn ber a ni. Malala pa hian a fanu hi naupang te mah nise, thu ṭha tam tak a hrilh a. A fanu hian a ngaina in a kawm ngeih hle a, a fanu tan hian a inpe hle bawk a ni.

Malala pa hian zirna leh thiamna hi a ngai pawimawh hle a, a fanu pawhin chu chu entawnin a ngai pawimawh ve ta hle a ni. Malala hetianga khawvel hriat a lo nih theih chhan bulpui ber pawh hi a pa enkawl danin a zir em vang a ni. Malala hi a pa hian, 'sava angin a zalen ang,' ti tein Malala hriat lai hian a sawi fo ṭhin a ni. Muslim hmeichhe dinhmun chep tak anga awm tur hian a fanu hi a ngaihtuah ve chhin ngai miah lo. Tin, dikna ṭan ngam thil dik nia a hriat chu a nunna pawhin tuar dawn mah se a tawp thlenga ṭan ngam tlat mi a ni a, hei hi a fanu Malala hian a ngaisang hle a, huaisenna petu zinga mi a ni bawk. Zum leh hriam karah khawvel hriat lo ni tur hian an fa pa hian an lo bei a ni. Tunah hian Malala pa hi United Nations Special Advisor on Global Education a ni hial a ni.

A khaikhawm nana ka sawi duh chu tunlai pa te hi fate lo puitling chhoh nan hian an pawimawhzia hi Mizo pa, fa nei tawh phawt te hi chuan hre nawn leh se ka ti hle mai. Nu pawimawhzia chu tun atan chuan tarlang lo mai ila. Mi hlawhtling tak takte kan en chuan an pa tena an lo tah hriam leh an lo chher hi an ni duh tlangpui. Fa te ei leh bar leh silh leh fen pek ringawt hi pa hna leh chanvo emaw ti kan tam ta hle mai. Fa te kawmngeih pawh tum lem lo, thu ṭha pawh hrilh ngai lem chuang lo, an lo sual deuha zilh emaw vau leh tawp ṭhin hi pa zinga engemaw zat chu kan awmin a rinawm.

Tin, mahni fa te theihna ringhlel tlat leh hai chhuah sak thiam lo te pawh kan awm tamin a rinawm. Pa te hian kan fate lo puitlin chhoh zel nan hian kan pawimawhzia hi hre thar leh ila, a enkawl hna nu kuta dah mai ṭhinte leh mahni nupui fanaute ruihsan mai mai chingte hian kan pawimawhzia hi hre thar leh teh ang u. Kan tel lo chuan chhungkua zahawm leh puitling tak a awm thei lo tih hre thar leh ila. Malala pa hi kan entawn zinga mi emaw min ti phurtu zinga mi ni tel se ka duh takzet.

Tin, kan fate hian min ngaisang em, kan nih ang nih ve an chak em tih te hi kan ngaihtuah fo ṭhin a ngai a ni. Chuvang chuan kan fa te hian an chanchin hi ziak ve dawn ta se kan chanchin phur takin an ziak ang nge phur lem lo takin an ziak tel ang le?

- Zothansangi Hmar