Written by
R. Vanramchhuanga Ramhlun Vengthar

HAPPY BIRTHDAY PU MODI

Pu Narendra Damodardas Modi hi 17th September, 1950 –ah Bombay state, kum 1960 aṭanga Gujarat state lo ni ta, Mehsana district, Vadnagar khuaah a piang a. An unau paruk zingah a pathumna a ni. A pa chu Damodardas Mulchanddas Modi (1915-1989) a ni a, a nu chu Hiraben Damodardas Modi (1920- )a ni. Hindu sakhaw zuitu niin hnam hnufual Other Backward Class (OBC) an tih chhungkua aṭanga lo piang a ni.

Modi hian a naupan laiin Vadnagar Rail Station-ah thingpui dawrah a pa a pui ṭhin a, chu mi hnuah a u nen bus station bulah thingpui dawr an hawng ve. India - Pakistan War 1965 lai te khan an awmna bul Rail Station-a sipai an lo thlenin thingpui tui tak mai, hot masala chai, a lo pe ṭhin. School naupang a nih laiin lemchan lamah a inhmang a, kum 13 mi chauh a nih laiin an school bang chhia siamna tur sum tuak nan drama changtuah a ṭang. Zirna lamah chuan kum 1983-ah M.A (Political Science), Gujarat University aṭangin First-ah a passed.

Modi hian kum 1970 chho ah khan Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS) pawl a zawm a, an chenna chhehvel bialah zirlai pawl Akhil Bharatiya Vidhyarthi a din a, a lar telh telh a, a politics zin kawng pawimawh tak a ni ta a ni. Kum 1987-ah Bharatiya Janata Party (BJP) a zawm a, kum khat hnuah Gujarat state BJP General Secretary-ah ruat a ni. A hmalakna avangin BJP party a ṭhangduang ta hle a, 1995 March thlaah India ram state BJP thuneihna sorkar hmasa ber a ding ta a, mahse a ding rei lo, 1996 September thleng chauh a ding.

October, 2001 ah Gujarat Chief Minister, Kesubhai Patel a ban avangin a ai awh turin Modi chu ruat a ni. MLA a nih hmain Chief Minister atan 7th, October 2001-ah lak luh a ni a, 24th February 2002-ah MLA atan by-election-ah thlan tlin a ni; by-election bakah vawi thum lai MLA atan thlan tlin a ni a, kum 2001 aṭangin 2014 thleng, ṭum li a zawnin Chief Minister a ni - a vawilina erawh India ram General Election-ah BJP Prime Ministerial candidate a nih avangin a bansan ta a ni. Gujarat state a din aṭanga Chief Minister ni rei ber a ni.

Kum 2014-ah Lok Sabha election chu a hmachhawn ta a, Varanasi bial aṭangin a khingpui vote 5.70 lakhs zeta hnehin thlan tlin a ni a, 26.05.2014 khan India ram Prime Minister 18-na atan lak luh a ni. India ram Independent hnua piang, Prime Minister hmasa ber a ni a; prime minister atana lak luh a nih laia hringtu nu damlai awm chhun a ni bawk. 2019 General Election-ah M.P atan thlan tlin a ni leh ta a, 30 May, 2019 khan Prime Minister atan thu tiam tira lak luh a ni leh ta a, tunah hian a term hnihna chu a hmang mek a ni.

Pu Narendra Modi hi MLA atan thlan a nih hmasak bera Chief Minister ni thei a ni a, M.P a nih hmasak ber ṭumah Prime Minister a ni bawk. Hetiang mi hi India ramah mi dang an la awm lo. Chawimawina a dawn tam tak zingah tlemte han sawi lang ila: India Today Magazine-in "The Best Chief Minister in the Country Award" 2007 chu a pe a; 2009 khan FDI Magazine-in "The Asian Winner of the FDI Personality of the Year Award" hlan a ni bawk. The Gallup International Association-in khawvel mi ropui a thlan chhuah zingah Prime Minister Modi chu "3rd Top Leader of the World" Award a hlan. Kum 2018 khan United Nation’s Highest Environmental Award hlan a ni a, Seoul Peace Prize hlan a ni bawk.

Pu Narendra Modi hi hnam hnuaihnung OBC chhungkua aṭanga sei lian a nih avangin mi rethei dinhmun a hre chiang a. A thupui ber chu ‘Sabka Sath Sabka Vikas’, mi zawng zawng tana hmasawnna tih hi a ni. Hna a thawk nasa a, ni khat (darkar 24) chhungin darkar 16 chhung hna a thawk ṭhin an ti. Mipui hmasawnna atan Economic Welfare Schemes leh Development Scheme za tam tak a siam chhuak a. Sheme ṭhenkhat chu mimal leh company ten an thawh tur a nih laiin ṭhenkhat chu sorkarin a thawh sak tur a ni. Schemes-te hi category pathumah ṭhen a ni: Core of Core Schemes, Core Schemes leh Major Central Sector Schemes te an ni.

Prime Minister Schemes tam tak zinga Mizorama kan hman lar deuh tlem han sawi ila. PMAY-mahni chenna tur in sakna tur nei lote sak sak, Jan Dhan Yojana - bank account nei lo crore 15 chuang accont hawntirin debit card crore 10 chuang pek chhuah a ni. Direct Benefit Transfer - pawisa eiruk dona hmanrua a ni. PM Ujjwala Scheme- BPL chhungkua, gas connection nei thei lo tan a thlawnin connection pek an ni. Swachh Bharat Mission-khawpui leh thingtlang khua tihfai hna, Har Ghar Jal - chhung tinin tui chawi ngai lova tui herh haw theih tura hmalak, Atal Pension Scheme- sawrkar hna thawk ve lo tana pension scheme, Smart City Plan, Pandi Deendayal Upadhyaya Gram Jyoti Yojana - khaw tina electric eng pek, PM Mudra Yojna, PM Garib Kalyan Anna PM Mudra Yojna, PM Garib Kalyan Anna Yojana - mi rethei zual 80 crores te hnenah buhfai thla tin a thlawna sem. Hengte hi scheme za chuang fe aṭanga entirna tlemte mai a ni.

Vantlang ṭhatna Welfare Scheme bakah India ram tana thil pawimawh tak tak sawi tur tam tak a awm. Chung zingah chuan a langsar zual deuh sawi ila. Demonetisation- corruption leh militants-ho dona hmanrua atana 500 leh 1000 note tih thih, GST-Modi sawrkar-in GST a siam kha India ram independent hnua tax reform lian ber a ni. Jammu and Kashmir state inhung bikna dan India Constitution Art. 370 nuai bo hi Modi sawrkar thil tih ropui tak a ni. Pakistan, Bangladesh leh Afghanistan ram aṭanga Non-Muslim raltlante hnena citizenship pek theihna tura dan siam Citizenship Amendment Act (CAA) te; Muslim nu, an pasalten awlsam taka an mak ṭhin tih bona dan Muslim Women (Protection of Rights on Marriaage) Act, 2019.

India ram Prime Minister 14-na Pu Modi hi mi danglam tak a ni. Amah hringtu Pi Hiraben Modi, kum 82 mi hi a zah thiam hle a, a hnen aṭangin malsawmna a dil ṭhin an ti. Khawvel pum huapin hripui Covid 19 a leng a, India ram mihring crore 140 lai enkawl hna kha a namai lo. USA-ah mihring crore 33 awmah 10 lakhs an thih laiin, India mi Covid avanga thi 5 lakhs chauh kan awm hian Modi ropuizia kan hre thei. India mipui hnenah Covid vaccine a thlawn vekin min pe hi thil ropui tak a ni.

Mi hnuaihnung leh mipui vantlang tan chauha thawk a ni lo va, India ram ropuina hi a sang tual tual a ni. Make in India scheme avangin Industry lam a ṭhangduang a, defence lam ngaihtuahna avangin raldona hmanrua lamah hma kan sawn a, ram ṭhenawm China leh Pakistan a beng dai a, non-alignment policy hmangin khawvel sawrkar dangte ṭhianah a siam bawk.

India ram ropui tak roreltu atana Pathianin Pu Modi min pe hi lawmthu sawi ila, atan Pathian malsawmna i dilpui ṭhin ang u.

- R. Vanramchhuanga Ramhlun Vengthar