HNU CHHUI THIAM AN SAHRÂNG CHHUIIN, KAWI TIN RUAM TIN A HRUT VEL ṬHIN

Sorkar kal sual tûr venpuina ṭha tak RTI Act 2005 in min phalsak angin zalen taka sorkar chêt velna ni sawmthum chhunga hriat zel theih a ni ta hi a lawmawm ngawt mai. Department tinin SPIO an nei vek ang a, chumi hnenah chuan kan duh ang zawhna zâwtin ni sawmthum chhungin min chhang ngei tûr a ni. Ni sawmthum chhunga min chhang lo emaw, kan zawhna duh ang min pe duh lo a nih chuan SPIO chungah Appellate Authority an awm ang a, chumi hnenah chuan zualkoin, kan zualkona lehkha (copy) kha Chief Information Commissioner lo hriat atan pein, anni nen kan dikna leh dânin min phalsak anga kan chanvo humhim turin hma kan la thei bawk a ni. Sorkar dik lo leh mahni thutiama ding lo tan erawh a luhaithlak chho viau dawnin a lang.

Social Media leh ka ṭhalai puite

RTI chauh pawh ni lovin Social Media hmang thiamte'n an hmang ṭangkai chho zel a. Hnute langa Live ṭhinte pawhin an sim ṭan zel bawk. Mahni thiltih ṭhat chauh tarlang châk ṭhalaite kan insiamrem mêk zel a. Mi thiltih dik lo (Corrupt) hailanna atana hmang ṭangkai an tamin, chung (facts & figure) dik puanzarna atan chuan a lo ṭangkai êm êm zel bawk a. Hei aia ṭangkai zawka hman chhoh zel dan hi a awm ringin ka ṭhalaipui tam tak ten tun aia ṭangkai zawka Social Media hmang uar turin inbuatsaih zel ang u.

Nimahsela, kan hun tam zawk khawhralna atan hmang lo ila, ṭul tak loa phone sik reng ṭhin nih chu tum hauh lo ang u. Mobile phone hi ṭangkai zawnga kan hmang thei ngang lo a nih pawhin, mi pawisawina atan êm chuan hmang lo ila. Pathian thu post-na atana kan hmang lo a nih pawhin Setana lawm zawng sawina atan hmang lo ang u. Dikna leh Rinawmna ngaisang thar ila, kan ngaisang ta lo a nih pawhin mi dik lo leh rinawm lo erawh hnawl zel ang u.

Damdawi In (Hospital) hi Pathian rawngbawlna atan ni se

Ka Article hmasa zawkah pawh ka ziak tel tawh a. I han thual nawn leh dawn chhin ang. Mi pawisawi erawh ka tum a ni lo a, he thuziak hmanga insiamṭha thei mi tlêmte an awm dah lo'ng maw tiin rilrua awm ka'n thaikawi ve leh hrâm dawn a ni.

Doctor fel tam tak karah sumdawnna ang leka ngaia mipui ngaihsak lo mi tlem te (chhiar tham lek) in Hospital an tihmualpho bakah anmahni mawng an hlim ṭhin. Damdawi In hi Doctor thiam tak takte kaltlanga Pathian inpuanna a lo ni tawh ṭhin a. Mipui te tan Pathian hriak thih Doctor ten lainatna leh hmangaihna nena damlo an enkawl aia hlu leh damna dang hi a awm bik chuang lo ang. Doctor-te u, in ṭawngkam vin lo han hriatte hi mipui tan dam sawng sawngna a ni a. Lainatna leh hmangaihna nena in enkawl damlo tana lei Vanram pe thei hialtu in ni asin. In Missionary-na pawimawh tak a ni tih inhriat tawh sa hi vawng reng ula, in zirna sum senso tamin hautak hlê mah se, Pathian rawngbawlna rilru pu chungin sumdawnna ang lekah chuan min ngaihsak ngai suh ula; Pathian kut chak chuan hualhimin veng tlat che u rawh se.

Dik lo chu a lang chhuak zel

Dâwtin ke a nei lo, a tlu leh mai ṭhin tih ṭawngkam kan lo hriat tawh ṭhin angin thil dik lo chu rei lo teah a lang chhuak hma êm ém a. Tute tan pawh fimkhur a ngai tawh hle a. Mihring vek, fel famkim lo kan nihnate pawh inzahsak a, inhrethiam tawn chunga Kristian nun dan ṭha kan zirho deuh deuh hi a ngai a ni. Dikna leh Rinawmna kan vawn nun reng a ngai a. Pathian hriak thih Politician kan nih a hun a, Pathian hriak thih Pastor kan nih a hun. Pathian hriak thih Kohhran Upa kan nih a hun tak zet a, Pathian hriak thih sumdawng kan nihte hi a va hun tawh tak êm! Kan ram leh hnam tung ding leh tûrin Pathian hriak thih Kristian Ṭhalai kan nihte hi a ṭul tawh hlê a nih hi.

A tlipna

Hla siamtu Pu Ch.Malsawma chuan, "Hnu chhui thiam an sahrang chhuiin, kawi tin ruam tin a hrut vel ṭhin," a lo ti a. He hla 'Buannel Ramdai' a phuah chhan ang ni lo, a râl lehlam zawng daih hi ka rilrua awm dan a ni ve tlat si a. Tunlaiah sorkar (Ministry) dik lohna a ni emaw, kan hnathawhna hmuna kan dik lohna emaw, Kohhran lama kan dik lohna emaw hi a lang chhuak hma tawh êm êm a. Social Media kan hman mek, Whatsapp, Facebook, IG leh RTI Act kan tih hian kawi tin ruam tin fang chungin kan sulhnu thiam takin a chhui a ni ber tawh a. Kan sual thup lam ni lovin; Dikna leh Rinawmna hmachhuana kan khawsak a ngai tawh zawk a ni. Ram siamṭha tûrin mi dik leh rinawm, eiru lo kan zawn thiam a ngai tawh a. Ram hruaitu lû ber atan Pathian hriak thih mi kan zawn thiam a ṭul tawh tak zet a ni.

- David Zochhuanmawia (Vida Hrahsel Saza)