ENGVANG NGE?
Social media leh nitin chhuak chanchinbu lam aṭanga kan hmuh danin, ni 14/9/17 (Ningani) hian zing dar 5:00 aṭanga tlailam dar 5:00 thleng Mizoram chhunga inkalpawhna kawngpui chhe lutuk avanga mipuite'n harsatna kan tawh nasat lutuk avangin 'Mipui thlavang hauhna Total Bandh' rampum huapin MNF lamin neih an tum a ni awm a. Kawng chhia an ngaimawh hi a lawmawm em em a. Mipui pawhin kan ngaimawh a, heti em ema kan inkalpawhna kawngpui a chhe ta mai hi a lungchhiatthlak takzet a ni.
Hetiang a nih rual hian uluk taka ngaihtuah chuan tuna MNF ten mipui thlavang hauh an tum dan hi kawng chhia avanga mipui buaina tawh mek belhchhahna mai niin a lang zawk mah. Political Party leh Political Party te kan innawr danah hian mipui tana phurrit zawng ni lova kal kan zir hi a hun tawh hle. India-in a ram chhunga min hnuh luh luih avanga Indian style politic, kan hnam, sakhua leh culture nen pawha inmil hlawl lo hetiang hri chhia hi kan ramah hi chuan chin ve tawh loh zir a tha hle. Sorkar hnathawk nikhat chawlh avanga kan sum hloh tamzia hi kan chhut tel a ṭha.
Kawng a chhia a mipuiin kan hria a, mipui mamawh bungraw phurtuten chu chu an chiang lehzual a. Tunah pawh lirthei ṭhenkhat chuan an tlan tawh loh tur thu an sawi mai a. An tlan loh avanga mipui kan buai chuan a mawh latu tur leh mualpho ber chu sorkar chelhtute tho an ni tih a chiang a. Hetiang ang thila mipui tana buaina thlen zawng bawka hmingṭhat lo lak tum niawm taka mipui mimir harsatna thlen belh zawnga hma lak lo tum hi thil ṭul lo, ramhlui zia, kan political system aṭanga paihbo hlen vang vang tlak a ni hial zawk a ni. Mizoram leh Mizo mipuite hian he ram hi
ṭhang zel se, sang zel se kan tih chuan tuna kan kalphung ni lo, kalphung thar, political culture thar kan mamawh. Tuna kan dinhmun hi thlakthleng ngam a hun tawh. Politic a kan inbeih dan te hi hetiang lo zawng a kan thlak a hun tawh.
Mi ram chuan kawng hi an siam ṭha thiam khawp mai a, siam nawn siam nawn ngai lovin kum tam tak daih turin an siam mai a. Kan ramah pawh hian hmar tlang dung kawng en khi chuan kum 10-20 chhung vel a siam nawn fo ngai lo hian a siam ve theih tih a lang reng. Tum tak tak phei ila chuan kum 40/50 aia tam daih pawh hian a siam theih ngeiin a rinawm.
Mizoram PWD in tun dinhmuna kawng a enkawl thui zawng chu a ngaihventute chuan kan hria ang a. Kawng enkawlna tura an sum hmuh pawh a zawng zawngin hre kilh kelh lo mahila, a tlangpui tal chu kan hria ang. Tun dinhmuna kan ram luah chin zau zawng kan hria a, hemi chhunga kawng awm zawng zawng thui zawng pawh kan hria ang. Tinge, hetiang fakaua kawng hi siam ngun a ngaih a, a chhiat em em reng si!?
Kum 2/3 liam ta khan, Switzerland a awm kan ṭhianpa pakhat chuan an kawngpui siam lai mek thlalak te a rawn tarlang a. Kawng pakhat an nawr chhiat (luih) phei kha chu, la ṭha tak a ni. Enga tinge an nawr chhiat ti a kan zawh chuan, he kawng hi an siamna a rei tawh a, tunah hian kum 60 na a ni an ti a, a chhiatna awm lo mahse, an hmanraw hman te an ngaihtuahin siam ṭhat hun ve tawhah an ngai a, heti hian an tichhe ta mai a ni, a ti. Ram changkang lutuk te nen chuan intehkhin rual a ni lova, nimahsela, tuna kan dinhmun ang em em hi chu kan ni bik tur niin a lang lo.
District Council leh UT kan nih hun chhung chu sawi lohah dah ta ila. State kan nih aṭang pawhin kum 30 a ni tawh. Kan kawng zawng zawng hi ṭha takin siam chhuak vek thei lo mah ila, khawilai bial emaw, zone/ area emaw tal hi a kum khaw tluana siam nawn reng ngai lo hian eng vangin nge kan siam theih loh? MNF pawhin kum 10 chhung thuneihna an lo chang ve tawh a, tinge rotling tur kawng ṭha engemaw chen hi min hnutchhiah loh? Zawhna tam tak hi mipui rilruah hian a awm a ni.
Hetiang lo deuh hi chuan a kal theih chiang a, kan system hi a thlak theih chiang a ni. Kan inthlak danglam hma leh kan vannei hma ang a, kan ram hian hmalam a pan hma a ni mai. Tuna kan intehkhin ram te han ngaihtuah hian, kan beiseina hi a sang lo hle tih alang reng mai. A bikin sorkar enkawltu tura mipui thlan ten, ṭhenawm state helin a tihbuai avanga nunphung pangngai pawha nung thei lo Manipur kawng pawh a chhe ve tho, Nagaland kawngpui pawh a chhe ve tho, an han ti te hi chu a tlawmthlak ngawt hian ka hre ṭhin.
India ram state mipuite zawk hian an sorkar nawr nan Mizoramah chuan kawng a ṭha, Mizoram chu an economy a ṭha, Mizoramah chuan nun a zalen, Mizoramah chuan... Mizoramah chuan... engkim a ṭha, an kristianna vang hi a ni ang, kristian sakhua hi a ṭha bik a ni ang, an tih zawk tur hian he ram hi eng vanga siam thei lo nge kan nih? Eng vanga hetiang dinhmuna ding reng nge kan nih?
Engvang nge?
- Eddy Zosangliana Colney