Zirtirtu atan eng ang mi nge i duh?

Tuna kan educa­tional system kan kal pui mekah hian zirtirtu atana kan sorkarin a chhawr mekah hian ka duh aiin hmeichhia an tam ta mah mah a, hei hi zirna In tam takin kan la ṭhat loh pui palh ka hlau khawp mai. Zirna Inah hian hmeichhia hi zirtirtuah nil ṭhak se ka duh a ni lo a, amaherawhchu zirtirtu tam zawk dinhmun hi chu luah lo hram se, 30 % aia tlem lo hmeichhia ni ve se.

Zirtirna lamah chuan a thiam zawk leh fel zawk pawh ni se kan that pui loh zawk chhan tam tak a awm thei a, chungte chu han tarlang ila:-

(i) Zirna inah hian hmeichhia leh mipa inthliar hranna awm hauh lovin naupang admission pek a ni ṭhin a, sikul naupangte hian mipa aiin hmeichhia hi an zah loh mai bakah class room chhunga naupang han thununa displine ṭha tak keng kawh turin hmeichhia chuan mipa an tluk lo deuh zawk tlangpui.

(ii) Mipa ai chuan hmeichhia hi sikul an tlai tam zawk bakah chhuanlam tur an ngah a, sikul ban an nghakhlelin ban hun hmaa hawn ngaih chang an nei tam zawk tlangpui.

(iii) Sikul displine ken kawh chung changah mipa aiin hmeichhiaten an harsat fe zawk a, neuh neuh an ngah deuh zawk bawk.

(iv) Zirtirtu mipa ai chuan zirtirtu hmei­chhiate hian chhuṭi-na chance an ngah zawk a, hei vang hian sikul naupangin zirna lamah harsatna tam tak an tawh phah thei tlat a ni.

(v) Sikulah hian class room teaching bakah activities hrang hrang tih tur a khat tlat a- Game and sport, Work Education, Drill, etc heng thlemteah pawh hian a tlangpuiin hmeichhiate hian mipa an papek thlangpui. Sikul a hna thawh ho a lo ṭul chang te, hmeichhe tam tak chuan inphenna zawngin mipa an papek leh mai ṭhin a, hei vang hian sikulah chuan hmeichhia ai chuan mipa hi an chhawr nahawm zawk.

Zirtirtu hna lak chung changah pri­vate sikul a ni emaw, Managing Board-in a enkawl vangtlang sikul a ni emaw, sor­kar sikul sorkarin a enkawl a ni emaw fim­khur tak leh ngaih­tuahna tam tak senga a thawktu tur zirtirtu kan lak a ngai a. Ruihtheih thil ti leh mipat hmeichhiatna lama mi hming hliaute an nih leh nih lohte hi zirchiang hmasa ṭhin ila.

An thiamnain a tlin em avanga kan lak ngawt hian sikulin a chhiatpui mai bakah khawtlang leh ramin a chhiatpui a, heng zawng zawng pumpelh tur hian ngaihtuahna tam tak sen a ngai a, khawtlang leh ram pum huap ang pawha research uluk taka neih hmasak pawh a ṭul mai thei a ni.

Mi taima leh mi inpe, ram leh khaw­tlang tana mi rinawm leh taima kan hmu zo ngang lo a nih pawhin kan duh ang an nih loh chuan la rih lo mai ngam ila (zurui pai ṭuang ṭuang lak ai chuan) kan ṭhatpui zawk ngei ang. Kan hmu lo kum khua dawn si lova.

- Hc. Thanchungnunga, J