FAVANG LEH LO ZAWH

Mimkut Thla ni tam zawk kan lo hmang zo leh ta reng mai, Lung a leng a, eng ber nge ka ngaih tia han sawi bik tur lah a awm chuang lo. Mahse, hei erawh ka chiang, Mimkut Thla kan thleng a, a ‘Favang’ khua nghal ruih mai ṭhin kha mitthlaah a cham a, kumin erawh Mimkut Thla kan chuangkaia chawlhkar hnihna kan hman thleng pawhin zing nichhuak mawi tak kan hmuh khat hle a, favang boruak, lunglen kai tho tawk chiah a, ni sa ṭhinte pawh hmuh tur a awm meuh lo. Amaherawhchu, kan khua chu eng ang pawh lo nise, ni a sa emaw, ruah a sur emaw, chhum a zing pawh nise. Mizopa thinlungah chuan favang boruak kan thleng a, lo kan zawh hun a ni a, rilruah lo zawh aia thlakhlel kan nei lo, kan chak ber pawh lo zawh a ni. Lo zawh hnua favang awlen mawlh mai kha mitthlaah a lo lang a, mite aiin lo kan zo har bik ang tih hlau reng rengin kan hmanhlel ṭhin a nih kha maw?

Lo zawh chu le...!: Khaw­puia piang, khawpuia seilian, thingtlang kuthnathawh pawh a mik a mak engmah hre lo tan chuan tun ṭuma ka thuziah kher kher hi chu a ho ve viauin ka ring. Khawpui mi lo zawh nawmna tem ve miah lo te hi, keini thingtlangpa chuan kan hlep e, kan ti fo ṭhin a nih kha maw!

Kum tir aṭangin lawm kan han zawng a, lo kan hal a, lo hal zawh aṭangin, mang kan khawh a, chutah buh kan tuh leh a, buh tuh zawhah hlo kan thlo ṭhin a ni. Tuna kan sawi lo zawh pawh hi heta hlo thlo, lo zawh ka sawina a ni. Thingtlang lo angah chuan a tlangpui in buh a ṭo aṭangin hlo thlawh zawh thleng hi vet 3/4 hi kan lo kan thlo chhuak ṭhin a. Kan hlo har dan te, kan lo a zauh leh zimah vet khat hlo thlawh zawh nana kan hun hman hi a dang ṭhin a ni.

Lawm chu eng nge?: Ni e, hnathawh nana chempui leh tuthlawh kumtluana hun ṭhin tan chuan lawm chu hriat loh rual va ni suh. Mahse, tuthlawh tak ngial pawh la hmu lo tan chuan, tu emaw tih dan takin damdawi hming emaw tih pawh a awl ve ngawtin ka ring. Hei hi a ni lawm chu, ram a ni emaw inah pawh nise, kan ṭhiante hnathawk kan va pui a, kan hna kan thawh ve huna min pui tura kan tih ṭhin hi Lawm chu a ni mai.

Hetianga kumtluana ram hna a bikin lo hnathawk tura inlawm hi an awm ṭhin a, a bikin nula tlangvalin an uar hle, chungte chuan lo zawh a hun meuh chuan an lawmte zawng zawng sawmin lo zo turin pekhai an vawr ṭhin a ni. Lo zawh a lo hun a, favang zing nichhuak pawh a sa vin hlar mai a, tukkhumah a hem fuh a nih phei chuan hmai hi thlan fimin a bual nghal zawih zawih ṭhin, chutiang khawp chuan favang ni chu a sa vin ṭhin a ni a, kuminah erawh van ruahtui malsawmna kan dawng ṭha em a, chutiang nichhuak sawi tur chu a la vâng hle.

Zan lamah naktuka lo zo tur kan ni tih inhre chungin kan arpa chhiarkhuan, kum khat lai mai kan archhiara champion belt lo kawl tawhtu chu kan han khung hrang a, lawm nu leh lawm pate'n an eikhawp ang em aw..., tih rilruin kan han faivuk hlarh hlarh bawk a. Kan hmabak a ko bawk a, hawiherte hi a zang sawt hian a hriat ṭhin.

A tuk maia lo zo tur nih chuan zan lamah tihtur a awm neuh neuh a, lawmte’n an hman tlang thei ang em tih ngaihtuah a, han tei chhuah a ngaih chang lah a bo lo. Chutiang reng renga zan hun kan hman chuan a hmawr bawk nan lawmnu inah chhawl hal tih rehnan thingpui sen inturin kan lut a, chu mi pah chuan lawm nu chu meizial kan han zial tir ngei a, aw..., a hunlai tawng pha, mipa fa hi tunge lungleng lo awm ang ni!

Lo zo kan nih angin lo zawh ni tak hi chuan chawhma chhung thawh bak hi kan zuah ngai meuh lo va, lawmte nen intihhlim pahin tunlai ṭawng tak chuan (picnic) pah kan ni ber ang chu, chawhnu lamah chhun chaw te kan fak zawhin muang fan deuh raihin kan haw leh ṭhin a ni.

Khatia lo zo tur thlam kan han thleng a, lo kan zawh tawh chuan chuti takin buhseng hma chuan lo kan kal ngun lutuk tawh dawn lo a ni tih hre awm takin tho mitthawi, khuaichhunmu leh tho tle te chuan min han vir nghal sap sap a, thlam namthlaka ṭhu chungin, lawm nu te inngaihbel theih tur takin, talhkhuang lo rite nena lo feh changa haw tawh ang u hmiang, tih nana kan in signal na ṭhin ngei mai chu khawngin 'Aw..., zaleng khumtu Lalṭhahniang, A riangval thinlai dum tur reng'an maw i lo pianna,' tih hla ruahṭham loh zet mai chu a kel rawl a kel rawlin kan han be pui vang vang a, ṭhiante nuih lah a za. Mahse, a hlimawm na kha eng nen mah a thleng ka phal awm love.

Lo zo kan ni bawk a, tlai lamah muangchanga haw pahin lawm te nen chuan kan han infiam bawrh bawrh a, lawm nu in thlam kawta lo par vul chiai mai, Zamzo leh pangpar dangte chu khawi atan ka duh e, a tih avangin kan han thliah sak nawk nawk a, hlim takin lo sul kan haw ṭhin a nih kha. Kawtchhuah remchang laiah fanghma lu lam leh a mawng lam (a har tite pawhin kan sawi bawk) zai thlain lawm pa te nen kan han inthlawh mawi siak a, vawm fuh chuan mawi takin a thlawk vawn vawn ṭhin a, a kal sual laklawh a nih erawh chuan a vir tup tup a, a tla mai ṭhin mawi taka thlawh aiin mawi lo deuha thlawh kha kan la hlimpui zawk a, hlim takin hun kan hmang ṭhin a nih kha. Favang tih leh lo zawh sawi kan rual a, a eng a mah hmain lung a leng nghal em em ṭhin a nih hi maw. Sum leh pai ringawt hi hlimna min thlentu a ni lo va, a pawimawh ber chu chhungril nun hlimna hi a ni.

- Ramchhana Hmar, Phuaibuang