Written by
Rempuia R. Lutmang

DAWHSAN MANNER

Intihsiakna tam tak, reality show kan thlir hnem ta viau mai. Thu sawi hunah hian a zei lo chi leh naupang deuh ṭhenkhat hian sawi tur an haihchham a, an thiam tâwkin an han ti ve a, a nuihzatthlak rualin mipui lawm an hlawh ṭhin. Sawi tur hre mumal lo mah se an nihna dik tak an lan chhuahpui avangin mi dang tan an hmuhnawm a ni.

Chumi hre râna sawi tur haihchham ve nghal sup sup tur a ni lo. Mi pakhat dang a âwk avanga dang tihâwk ve kher te hi a ṭul lo. Dawhsâna kan awm chuan, mahni phâk tâwkah kan theihtâwp chhuah tur, chu chu dawhsân manner number one a ni.

Hnam changkang chu dawhsana an din chhuah tawh vek vek chuan an theihtawp an chhuah ni mai zelin ka hmu, hmuh a tlêm êm mai a, an ni vek bik êm êm lo ang. "Gangsta's Paradise" hla saa Grammy Awards-a an inlannaah te kha L.V. kha a thau si, a dul a kiar si, a hmel a chhe si, thau vangin a kal ve chhut chhut thei chauh, step-ah phei chuan vuan loin a kal ṭha hlei thei lo; chuti chung chuan ṭhahnemngai takin, "Tell me why are we so blind to see that the ones we hurt are you and me?” a’n ti a, a thiam ang tawka music mila a'n phu ve uih uih te kha a hmuhnawm asin.

Kan zei loh pawhin kan zei loh dan ang anga theihtâwp kan chhuah hian kan hmuhnawm; ṭawngkam kan thiam loh pawhin, a thiam lo a thiam loin hmawm ve mawlh mawlh a ṭha ber. Thiam loh tawh nâk alaia intihthiam loh leh zêl hi a pawi, dawhsân manner-ah intihthiam loh a tel lo. Kan thiam loh zâwng hi zahpui loh tur, buh pawh a tuh thiam lo tuh a ṭo duh hlei hlei an tia lawm; theihtâwp chhuah ila, chu tluka hmuhnawm chu a awm chuang lo.

Intihsiakna lam ni lem lo, Zonet Zawl­buk-a an program pakhatah mi tu emawin thuhma a sawi a, "In program kalhmang tur chu a hriat a," tiin a thu sawi bul a ṭan a. Hetah hian ‘kalhmang’ tiha ‘kal’ hi a thlûk pangngai (indicative mood) a hmang a, hei hi sawi a ngai.

Hmang nena a inkawp hian kan verb neih ho hi a thlûk pang­ngai ni loin a modify zawk kan hmang ṭhin, hetiang hian

dâw - dâwthmang

rû - rûkhmang

suam - suamhmang

vêl - velhhmang

‘Hmang’ nena a inkawp chuan a rik dân pangngai ni loin a modify zawk zêl kan hmang tih kan hre awm e. ‘Kalhmang’ tihah hian "Ka kal dâwn e," tiha ‘kal’ thlûk pangngai hi hmang an tam khawp mai a, "Ka kal dâwnah ka hrilh ang che," tiha ‘kal’ ang hi, a modify zâwk hi hman tur a ni.

Dawhsâna din hian ṭawng uluk tur, chu chu dawhsan manner number two a ni. Dawhsâna ding thei chin hian thlûk mak deuh hman an chîng, hman a nuam a nih ka ring; entawn loh a ṭha.

- Rempuia R. Lûtmâng