Written by
Lalrinliana Colney

LOAN 25 % RULH NGAI LO MIPUI HRIAT LOH

Kan hotupa berin Central scheme tam lutuk, a dawhthleng kan siam thiam chuan, tui khawh thla liam pur pur anga tam a awm, a tih kha tak tak a lo nia. Mahse mipui min hrilh hriat an tum miah lo, mi thil ti thei tlemte chauhin an hria.

He thu hi mi ṭhahnemngaite thusawi, media lam aṭangin kan lo hre ve leh a. Micro, Small & Medium Enterprises (MSME) High Power Committee member, Pi Malsawmi, Pu Vanneihthanga’n a kawmna khan ngaihtuah a ti tam khawp mai.

MSME Scheme chu: Kan pu Modia sorkar hian mi zawng zawng intodelha kan awm hi an duh khawp a. Micro, Small & Medium Enterprises (MSME) hmalakna chu, miin Rs.100/- a puk a, Rs. 25/- Central-in a tumsak tawp hnuah Rs.75/- chauh loan rulh ngai Scheme a ni. Ministry of MSME chu guarantor-ah a ṭang nghal bawk.

Ran vulh te sumdawnna atan te pawh he scheme hi a hman theih. A va ṭha em, mi zawng zawng hriat chi a nih tehreng nen, Mizoramah mi 6 vel chauhin he scheme hi an la chhawr. Mipui hriat ve loh hi a hretu mi tlemte an awm a, an hre em em a, an sawi chhuak si lo.

Kan va nep tehreng em: Pi Malsawmi chuan he Scheme hi mipuiin kan hriat theih nan, awareness campaign neihna tur central-ah a zuk dil a, Rs. nuai 100 zet campaign nan an rawn pe. Sorkar lamin campaign an neih a hriat loh avangin, RTI hmangin a zawt hial a, a hming chuan mi tlemte hnenah campaign an lo nei ve chu a ni awm e.

Mipui hriat atana thu puanzarna tur ber chu mipuiin an hria ang tih hlau ni awm takin a campaign na sum dawn leh hmanna inmil lo lutuk chu, a rilru natzia a sawi chhuak hial. Ram hmangaihna tak tak hi roreltute lam hian kan nei thlawt lo a ang ṭhin a ni. Rs. nuai 100 chu dik takin hmang ta se, mi tam takin he scheme hi an ṭangkaipui tawh ang.

Sangha dil leh link road siamna tur khawiah nge a awmṭ: Pi. Malsawmi sawi zel dan chuan, MSME hnuaiah hian Sangha dil siamna tur cheng vaibelchhe 18 (a figure dik tak a lo keng lo) zet central-in Mizoram sorkar a rawn pe a, hmang ṭangkai tumah an la awm thu a hre lo bawk. A va uiawm tehreng em! Sorkarin a pawisa an la kawl reng ngeṭ second installment pawh la awm thei angin a sawi lehnghal. Hmalakna a awm loh avangin second installment chu a tawp ta nge ka hre lo, a ti.

A sawi zel danah chuan, lo neitute kalna tur link road siamna tur pawh, central aṭangin sum tam tak sanction tawh angin a sawi a, link road erawh hmuh tur a awm si lo. In duh chuan RTI hmangin zawt rawh u, a ti. Thil kan hriat loh thuneitute up bo hi a lo va tam awm em!

Pawisa pung tlem lutuk scheme dang pawh : MSME chauh lo pawh central aṭanga loan kan lak theih a tam mai. Pawisa pung tlem lutuk, Pradan Mantri Gramodaya Yojana Gramin Awaas (PMGY) te, National Bank for Agriculture and Rural Development (NABARD) aṭang ten, sum tlemte pung awma pawisa puk theih a ni.

Mizoram sorkarin NABARD sum a pukte lah chu ram siam ṭhat tumna tak tak ai mahin, man ṭang ei tam zawngin kan chelek a, a hahthlak lam deuh chu a ni. Sorkar hian mipui tana ṭangkai tur hma lak theihna tam tak a nei reng a. Hma an la ṭha duh miah lo hi a hahthlak lai ber chu a ni. A thlawna pawisa sem thlarau hi bansanin, heng sum hmangte hian hma la zawk se, mipuiin kan chhawr ṭangkai zawk em em tur hi a nia.

Sorkar a chet a ngai: Heng central scheme hrang hrangte hmanga hma la tur chuan state sorkarin 10% a lo tum ve a ngai a, chu chu tam tham a ni lo, mipui intodelh nan leh ramin hma a sawnna tur thil a ni. He kan ram ṭha tak hi hman ṭangkai lohin a la awm reng a, hmasawn nana kawng hnai tak hi engatinge kan hel zuk zuk reng mai leṭ

Vawk vulhtuten loan pung tam lutuk pukin vawk an vulh a, vawk pul hri a lo leng a, compensation lah ṭha takin kan pe thei bawk si lo, an tan chuan vanpui a chim a ni ringawt mai. Hengte hi MSME hnuaia loan la ni se, subsidy 25% a awm bakah guarantor tur mi hran zawn buai ngai lo a ni bawk si a, an vanduaina pawh a nep viau tur a nia. A kawng kan zawnpui loh vanga mipui tuarna hi, sorkar hian a mawh phurtuah kan inngai der si lo.

Thlai thar chhuah dahṭhatna tur Cold Storage kan mamawhzia pawh kan sawi kan sawi tawh, kan la nei tlem lutuk pawh hi a zia lo lam chu a ni. Project lian tham siam turin khawvel mi thiam consultant rawih tur tam tak an awm, kan ram hmel danglam dawrha siam tur chuan keini thluak aiin mi thiam thluakte hmang ṭangkai ila. Ram siam ṭhat i tum tak tak teh ang u.

- Lalrinliana Colney