Road accidents in India - 2016
Road Transport and Highway minister Nitin Gadkari chuan September 6 khan kum tina tihchhuah ṭhin ‘Road Accidents in India - 2016’ tih a tlangzarh-a, chumi bu chhunga thu awm chu a tlangpui zawr zawr lo thlir ho ila.
‘Road Accidents in India - 2016’ hi ram pum States/ U.Ts, Police department chhinchhiah dan aṭanga tihchhuah niin Asia Pacific Road Accident Data (APRARD) in an siamsa zulzuiin format inang tlang hman a ni. Kawngpuia chetsualna hi thihna, piansualna leh ramtuileiloa mi siamtu langsar ber pakhat a ni. Ram pumah kawngpuia chhiatna (road accidents) thleng ṭhin kum 2015 aiin 2016-ah 4.1% in a tlahniam a. Kum 2015 khan vawi 5,01,423 a thleng a, kum 2016-ah vawi 4,80,652 a thleng thung. Chutihrualin kum 2015 aiin 2016-ah kawngpuia chhiatna thleng vanga boral 3.2% in an tam zawk. Kum 2015-ah mi 1,46,133 an boral lain kum 2016-ah chuan mi 1,50,785 vel borala chhinchhiah a ni. Ni khatah vawi 1,317 chetsualna thleng ziah ang niin mi 413 an thi ziah nia chhinchhiah a ni. Darkar tin chetsualna vawi 55 thlengin mi 17 in thihna an tawk ziah a ni.
Kum 2016-a road accident thleng zawng zawng zaa 29.6 hi National Highways a thleng niin chumi zinga zaa 34.5 chuan thihna tawkin zaa 29.6 in hliampui an tuar a. State highways a chetsualna hi zaa 25.3 niin thihna tawk zaa 27.9 awmin zaa 25.8 in hliam an tuar a ni. State emaw National highway emaw ni lova chetsualna hi zaa 45.1 niin chumi vanga thi chu zaa 37.6 niin zaa 44.6 in hliam an tuar a ni.
Nikum lam aiin tun kum 2017 (Jan - July) ah chhiatna thleng (3%) leh thihna thleng (4.75%) hi ram pum huapin a tlahniam a; Assam, Bihar, Orissa leh Uttar Pradesh-ah erawh chuan tlemin san lam a pan thung. Chennai hi India ramah road accidents thlen tamna ber a ni a (7,486) Delhi hi road accidents avanga thihna thlen tamna ber hmun a ni thung (1,591).
‘Road Accidents in India - 2016’-a a lan danin kum 2016-a kawngpuia chetsualna avanga thihna tawktute kum chu 18-35 hi 46.3 % (mi 69,851) an ni a, kum 18-45 inkar hi 68.6% (mi 1,03,409.) Kum 2016 chhunga chetsualna thlengah hian regular licence nei 84.6% an ni a, learners licence nei mi 41,405 (8.7%) niin licence nei lo mi 32,088 (6.7%) an ni. Chetsualna thlenna hmun hi a tlangpui thuin kawng pengṭhuam/ kawngpui intawhna lai hi a ni deuh ber a, chulai hmuna chetsualna thlen chhan ber chu duty an awm mumal ṭhin loh vang a ni.
Lirthei zingah ke hnih nei in chetsualna an tawk tam lawr lak a, kawngpuia chetsualna thleng zawng zawng 33.8 % hi ke hnih neia chetsualna a ni a, car, jeeps leh taxis-in dawtin (23.6%) trucks, tempos, tractor etc (21% ) niin Buses (7.8%), Auto-Rickshaws (6.5 %) leh lirthei dang 2.8% a ni.
Lirthei ke hnih neia chuangte hi thihna tuar tam ber an ni. Kum 2016 khan lirthei chesual aṭanga chhutin zaa 34.8 lirthei ke hnih neia chuang an thi a. Lirthei chetsual vanga thihna tuartu tam leh deuh chu cars, taxies, vans, light & medium motor vehicles - 17.9 %; trucks - 11.2 %; Ke-a kal - 10.5 %; buses - 6.6 %; auto rickshaws - 4.7 %; leh lirthei dang - 10.6 %. Lirthei ke hnih nei khalh chetsualna tawktu zaa 19.3 chuan invenna lukhum (helmet) an khum lo va, zaa 3.7 chuan invenna hrui (safety belt) hren an ngaihpawimawh loh avangin an thih phah a ni.
Kum 2016 Report aṭanga a lan danin lirthei chetsualna tam ber chu a khalhtu thiam loh (84 %), a khalhtu thiam loh chetsualna thleng vanga boral chu (80.3 %) a ni a, inhliam chu (83.9%). A khaltu berin ruih a neih vanga chetsualna thleng zat chu vawi 14,894 (3.7 %) a ni a, chumi chetsualna vanga thi zat chu mi 6,131 (5.1 %) lai an tling. Mobile phone khawih/ biak vanga chetsualna thleng zat chu vawi 4, 976 niin chumi chetsualna vanga thi chu mi 2,138 niin mi 4,746 in hliam an tuar bawk. Lirthei phurh theih zat bituk aia rit/ tam phurh vanga chetsualna thleng zat chu vawi 61,325 (12.8 %) niin mi 21,302 (14.1 %) an boral.
Lirtheia chetsualna a thlen chhan lian deuh 3 chu - A khalhtu mihring thiam loh, kawng ṭhat tawk loh vang leh lirthei chian loh vang a ni.
Mizoram bikah kum 2015 khan chetsualna vawi 70 thlengin mi 103 in hliam an tuar a, mi 72 in an thih phah a. Thihna tawktute hi ṭhalai tam berin kum 18-35 mi 40 an ni. Kum 2016 khan chetsualna vawi 83 thlengin mi 68 in hliam an tuar a, mi 50 in an thih phah a ni. Chetsualna thlen chhan ber chu a khalhtuin ruih a neih vang, a muthilh vang, tlan dan kawng hawi zawng dik lova a tlan vang leh speed chak lutuka a tlan vang te a ni.
Road accident tlem theihna tura hmalak hrang hrang minister hian sawilangin - Lok Sabha MP chairman-na hnuaiah district tinah kawng enkawltu committee din a ni ang a, chumi te chuan district chhunga kawng chhia awm leh awm loh te, himna chungchang leh hmalak dan tur an rel ṭhin ang, road safety week hman chhunzawm zel tum niin a tam thei ang ber zirlaite leh lirthei khalhtute hnenah invenna leh zirtirna pek a ni ang. Dan bawhchhiate chu a na thei ang bera hrem zel tur an nih thu a sawi nghal bawk. Tin, lirtheiah pawh a him thei ang ber tura duan chhoh zel niin tunlai lirthei chhuak tharah chuan Anti-locking Brake System (ABS) leh AHO (Automatic Headlight On) leh thil ṭha zawk dang vuah zel tum a nih thu a sawi bawk.
He hunah hian minister hian www.missionroadsafety.com tih website a hawng nghal a, he website-ah hian road accident data leh information pawimawh tak tak dah a ni.
- Zonunmawia Fanai, Thingsai