Written by
Lianhleia

Zoramin Khual ṭha a thleng tih thu kha...

Kar hmasa thawhṭanni kal ta ni 19 September, 2022 khan Vanglaini Article ah Zoramin khual ṭha kan thleng e, tih thupui ngaihnawm tak chu Lalhmangaiha Soilo, Holy Cross Bakery in a rawn ziak a, a bengvarthlakin a ngaihnawm hle. Chutih rualin Pu Hawla pawh term hnih lai a hun chhung khan Zoram tan hriatreng tur sulhnu ṭha a nei lem lo a ni mai thei, tiin Brig T. Sailoin a CM laia Aizawl khawpui tawt lutuk tihziaawm nana ruahmanna a neih thute a rawn tarlang.

Pu Lalhmangaiha Soilo hi pa ropui tak a nih kan ring thla ve ngawt a. Chutih rual erawh chuan, Pu Hawla'n term hnih a hman chhunga Zoram tana hriatreng tlak sulhnu a nei lo, an rawn ti mawl ve tawp mai kha chu a chanchinbu chhiar phak ho kha a fuh vak lo emaw ni le, ka lo ti rilru. Term hnih a sawi chhung hi kum 2008-2018 inkar a ni turah ka lo beisei a. 2008-2018 inkar chhunga Pu Hawla CM-na hnuaia Congress Sorkar hnathawh langsarzual tlem lo tarlang ta ila, a ṭha awm e.

India ram Prime Minister Pu Deve Gowda kha kum 1996 kum tawp lamah Mizoram a rawn kal ṭumin Pu Hawla chuan Referral Hospital Mizoramin kan mamawh thu lo thlenin a hmunhma turte pawh a lo enpui a. Tichuan, DPR te siamin a buaipui ngai ang chi zawng zawng an buaipui fel vek hnuah Central lam aṭangin pawisa a rawn kal dawn ta maw tihah Congress Sorkar kha kum 1998 ah a tla a. MNF leh PC Sorkar inṭawm khan bul an ṭan chho ta a. Revised Estimate nen a vaiin cheng vaibelchhe 78 hman a ni chungin sa puitling lovin Ar vulh nante kan hmang ta nawk nawk a. Kum 2008 ah Congress a lo sorkar leh khan, Central lamah sak puitlin a nih theih nana nawrin an sa puitling ta a. Medical College pawh theihtawpa an beih hnuah an sual chhuak thei hram a ni. Covid hripuiin min nuai lai khan MIMER kan tih ZMC tia MNF ten a hming an thlak taka hi Pu Hawla khan lo din hman lo ni se, Mizoram mipuite hian engti ang takin nge kan tawrh ang tih hi ngaihtuah ngam a ni lo. Hemi chungchang hi zau deuha sawi a chakawm. Ni dang atan khek ta rih ila.

Japan Sorkar ṭanpuina hmangin Pu Hawla khan Tuirial HEP khuah a tum a. Forest Clearance buaipui chhung a rei a. Congress Sorkar khan dik takin Compensation la tur chhungkaw 48 an thlang chhuak a. MNF an sorkar tirh khan Compensation la tu tur chu tipung hluaiin chhungkaw 1052 lai maiah a kai chho a. Compensation uchuak taka an inpek avangin khuah puitlin theih lohin a awm ta a nih kha. Congress Sorkar leh hnuah Pu Hawla khan theihtawp a chhuah hnuah kum 2018 ah khuap zoin vawiin ni thlengin Mizoram mipuiin kan la chhawr ta a ni.

Pu Hawla khan vision a nei lo, tih hi opposition te ṭawngkam hman tlanglawn tak a ni. Chutih rualin a hnathawh chi hrang hrang han en hian vision nei lo chu a ni lem lo, tih a hriat. Midang angin a sawi ve vak vak lo thung tih mai a ni. Pu Hawla khan State dangten Sainik School an neih kha Mizo naupangte tan a awt ṭhin hle a. Kan hnaih ber chu Manipur Sainik School khi a ni. Khita lut turin sum tam tak sen a ngai. A hautak a ni. Nimahsela, Pu Hawla khan theihtawpin Central lam a nawr ngat ngat hnuah Chhingchhip ah Sainik School kan nei ve ta reng mai. Hei mai ni lovin hmeichhe naupangte pawh an luh theih nan Union Home Minister leh Defence Minister ah a ngen nasa hle a. Theih tawpa a nawr hnuah a hlawhtlinna kan hmu ta a ni. Mizoram tan hmasawnna kawng pawimawh tak a ni.

Pu Hawla khan Bairabi thlengin a hun hmasa lamah Rel a rawn luh nan hma a la a. A sual chhuak tawh. Chu chu la duh tawk ta lo fovin Sairang thleng Rel luhtir kha a tum ruh hle. Vairam angin Mizoram a zawl ve lo, senso a hautak tih pawh a hre chiang bertu chu Pu Hawla a nih ka ring. Heti chung hian a sual fat fat a. Tlang lian tak tak 3km dawn dawn an verh tlang. Metre 80 chung lamah Leilawn an dawh. Estimate ringawt pawh vaibelchhe 6,251 a ni hem mai. Tunah erawh hna atam tawh lo, tun aṭanga rei lo teah he kawng pawimawh hi hawn thuai tura beisei mek a ni.

Hmanni mai a la ni kum 2003 a Mizoramin Lammuala Under 16 kan thlen ṭum khan Final ah Mizoram leh Meghalaya inkhelin Kawrsen ha tih hla kan sa a nih kha. Kha Final Match ah khan Khuallian Mizoram CM Pu Zoramthanga thusawi laiin thusawi hriat hleihtheih loh khawpin mipuiin Khelmual ṭha tiin kan au a nih kha. Pu Hawla sorkar khan an sorkar tirh veleh Lammual, Rajiv Gandhi Stadium te rawn chei chhoin Grass an phah a. Lunglei lam leh Thenzawl, Kawnpui, Kolasib, Serchhip, Keifang, Champhai ah te Grass an phah ta zut zut a nih kha.

Pu Hawla sorkar khan inrenchemna nasa taka kalpuiin India rama State tê te zingah rau rau chuan kan GSDP leh Per Capital Income kha a chungnung hle a. NITI Aayog in a tarlan dan phei chuan kan Per Caipata Income kha India ram pumpui per capital income aiin kum 2017 leh 2018 ah te khan a sang zawk. Vankal Solar Energy tih puitlin nan NEDP sum aṭanga bul ṭan niin 20 MW lai pe chhuak thei turin bul an ṭan a, MNF sorkarin vawiin ni thlenga a la tipuitling thei lo erawh a pawi em em a ni.

Pu Lalhmangaiha Soilo, Holy Cross Bakery hian Pu Hawla hnathawh ho hi a hriat loh tak tak ka ring lem lo a. A thu ziak kalhmang atangin Brig. T. Sailo zuitu, ZPM a ruh tak lo ni ta hi a ang ber a. Miten ngaihtuahna tam tak senga, hah taka an lo sual chhuah tawh, engmah hnathawk lo ang maia a rawn chhuah ta mai hi mipuiin thil dik tak hria se ka duh avang chauhin he thu famkim lo tak hi ka rawn ziak ve a ni e.

- Lianhleia