VÂNDUAINA THUAH HNIH NATNA

Tûnlâi kan khawvêl hman dân chu 'a nawmna pawh lo' fe fe kan awm ngei ang. Covid-19 hripui pawh a nêp lo! Lirnghing, leimin nên! A ngaihna hre loin kan hawihâi mêk. "Vânduaina Thuah Hnih Natna" laka invên a va pawimawh em!

1. Vanduaina!

Vânduaina reng reng, a tuartu tân a manganthlâk! I chung leh mi dang chungah a thleng thei, khawvêlah i la chêng miau a lawm. I nun nghawng che lawihtu vânduaina i tawng tawh em? Taksa nghaisak, rilru kehsawm,  pawngsual, motor chêtsual, thih ṭep, lirnghing, in kâng, leimin, i hmangaihte thihna râpthlâk... i tawng tawh em? I theihnghilh hleithei lo tiraw? A nghawng che lawih che; i fân ta vak mai a, ngâi i awh hleithei lo fo mai. He 'vanduaina thuah hnih natna' hming hi khawvêlin "PTSD (Post Traumatic Stress Disorder)" tiin an hre lâr.

2. Vânduaina ṭhuihruai:

I vânduaina chuan ṭhuihruai a nei fo. Kawng thumin i tuar zui thei:

(1) A tak tak ni tawh lo mah se, i vânduaina chu i tuar nawn awn awn thei! I mitthlâah a châm; i mangphan thùl! I chhêm kiang ngawt thei si lo; i nun a nghawng buai, a bawhbet thei che.

(2) Theihnghilh daih duh, mahse, i thei hauh si lo! I chhâw mût! I thil tawn râpthlâk taka thil thleng pawimawh tak ngial pawh i hre fuh hleithei lo! I vânduaina nên in inzawmna chhut chah vek i duh; i thei si lo! I nun a rûm!

(3) I mut a buai! Thil i ngaihtuah bing hleithei lo! I rilru a nâ hmâ, i huatthu a chhia! Thil, a nihna aiin i hmu lian fo ṭhin!

3. Vânduaina Inchherchhuan:

(1) Vânduaina râpthlâk tâwk tawh zawng zawng zînga zaa 80-te hian rilru lama dam lohna (anxiety, panic, depression, adt.) an tuar zui ṭhin tih mithiamte'n an finfiah. 

(2) Ruihtheihthila inhnangfâk leh tâlbuai zaa 25 aṭanga 42-te pawh hi vânduaina luhchilh tawh an ni, an ti bawk.

4. Lo Invêng Ta Che:

(1) I vânduaina ṭhuihhruai, i tawrhna, i nuna danglamna awmte ngaihven la, hrechiang hle ang che.

(2) Insiamrem tum loin i êk cheh ṭhut hlauh dah ang e. Nun him leh ṭha zâwk ngaihtuah la, nei ngêi turin i rilru siam fel sauh sauh la, tho chhuak ngêi ang che. Ruihtheihthil bêl ngâi suh, a tibuai sauh thei che a. Tifuh an la awm ngâi lo!

(3) A tîra i vânduaina  tipunlun theitu, 'i ngaihtuahna' kha vênghim tlat ang che. A nihna âia liana 'vânduaina hmuh' theih a ni a. Nun buai lâi chuan Sazû hi Sâi tiatin a hmuh theih a nia! A nihna bâkin hmu lian ngâi suh.

(4) I nun tirâl ṭitu, i mitthla leh mumang lama i vânduaina rawn inlâr nawn awn awn ṭhin kha hlâu mai teh suh. Vânduaina den thut ṭhuihruai a ni tih theihnghilh lo la, hahdam taka dawnsawn tum ang che. Zawi zawiin a kiansan ang che. Kiansan lo che pawh nise, nunpui thiam i zir thei a lâwm.

(5) I ngaihtuah dân himdam lo te, i rin dân dik si lo te, i hmuh tum dân fuh chiah lote a awm ṭhin. "Engmah ka ni lo!" "Vânduaina khawvêl a lo ni!" tih ang chi hi a dik hauh lo a nia. Infiah fo la, man thiam la, dodâl ngêi ang che.

(6) Rilru lam damdâwi pawh i mamawh thei. Tho chhuak la, inentîr la, ṭhatpui ngêi ang che.

(7) Chhûngkua, ṭhenrual, ṭhenawm khawvêng boruak ṭha i mamawh hle. Inen liam mai mai hi tuma'n kan ngeih lo; inhmangaih leh induat hi kan ngeih ber a. Nang pawhin dawng thei la, i ṭhatpui khawp ang.

(8) Pathian rinchhan tlat ang che. "A vuakna vualtea tihdam ka ni ta!" ti ang che. Mi chak Isua bêl tlat, ṭanpui duha pan tawh phawt chu an hlawhchham ngâi lo.

Bible chuan, "Chutichuan, chhûmpui nasa tak ang thlîrtuten min hual vêl avâng hian, min tihnawk apiang leh sual keimahnia bet tlat chu i dah ve ang u; tin, Isua, kan rinna siamtu leh tifamkimtu lam chu enin, kan hmâa intlânsiakna tûr awmah chuan chhel takin i tlân zel ang u" (Heb 12:1) tiin min fuih e.