Written by
PC Thangzikpuia

CHHAWRPIAL RÛN I IANG E

Kum 1994 daih tawh khân a ni a; kan û-te dâwrah ka châwl lût a, han ṭhut khawmuan pah chuan eng ilo fûn nâna an chanchinbu hlui chheh khâwm chu ka'n bih lâwr mai mai a. 1983 kuma 'MEICHHER' chanchinbu chhuak, a phêk hma lam leh hnung lam tla ṭhen tawhah hian, Pu Rokunga'n a hlâa 'Chhawrpial rûn' tih ṭawngkam a hmanna chhan ni àwm hi tu emaw ni-ina a ziah chu ka chhiar fuh ta nawlh mai a. Tun hnu-ah he thu hi ka la sawi chhuak leh duh ang tih ka hriat lâwk miau loh avangin, kha thuziaktu hming kha lo chhinchhiah nachâng ka hre der lo va, a chanchinbua lah kha lo vawn ṭhat nachâng reng reng ka hre hlek lo bawk. Amaherawhchu, tun hnua "Kan Zotlâng ram nuam hi Chhawrpial rûn i iang e," tih hlâa 'Chhawrpial rûn' awmzia sawi fiahna ka han chhiar fuh châng hian, khatih laia kha MEICHHER chanchinbua mi pakhat thuziak kha ka hre chhuak thar leh ṭhin.

A ziaktupa khân Pu Rokunga kha a dam loh laiin an inah a va kan niin a insawi a. Chutah chuan 'Chhawrpial rûn' tih ṭawngkam a rawn hman chhuah dân chungchâng hi hmaichhan ngeiah Pu Rokunga chu a zâwt ta niin a insawi a. Chuta Pu Rokunga chhânna aṭang chuan, Pu Rokunga pite hi an nulât lai chuan 'Chhawrpial' khuaah an awm ṭhin a, Chhawrpial khuaa an awm lai chanchin chu a sawi ṭhin a ni awm e.

Pu Rokunga piin Chhawrpial khuaa an awm lai chanchin a sawinaah chuan, an in chu in lian ve tak mai a ni a, an ṭhenrual ṭha, nula leh tlangvâlte rawn fuan khâwmna hmun niin, chûng an ina rawn lawi khâwm ṭhin an ṭhenrualte nen chuan hlim takin an inah chuan an ri dar dar reng mai ṭhin a ni. Chutianga Chhawrpiala a pite in, a mi zalêng an fuan khâwmna hmun, tu mah inhal lo va, lungrual taka an hlim zàna rûn chu, Pu Rokunga chuan Mizoram, Zohnahthlâk hnam tinte inhal lova lungrual taka kan lên zàna hmun nen hian tehkhinin, Mizoram chu "Chhawrpial rûn i iang e," a ti ta niin kha thuziaktu khân a sawi a ni.

Kha thuziak kha chanchinbu hlui, thil fùn nâna an lo dah khâwm zinga mi ka chhiar fuh mai mai kha a ni a. Ngaihnawm tiin ka lo chhiar liam mai mai kha a ni a. Ka chhiar a?anga kum sawm hnu-ah, N.Vanlaiphaia ka awm laiin tualchhûng chanchinbu-ah kha thu ka chhiar kha ka chhuah chhin a; bengvarthlâk ti an awm laiin, pawm har ti fe fe, chanchinbu vêka hnialkalhna thu rawn chhuah ve nghal te pawh an awm bawk.

Tun hnua Social media kan han hman lâr tâk hnu-ah hian, 'Chhawrpial rûn' tih ṭawngkam hian sawi a hlawh ta zel bawk a. Chutianga sawi hona hmunah chuan hmâna 'MEICHHER' chanchinbua hemi chungchanga Pu Rokunga hmaichhana kawmtu nia insawi thuziak hi ka sawi ri ve ṭhin a; mahse, pawmawm ti tam tak an awm laiin, pawm hlei thei lo an tam hle zel bawk a ni. WhatApp-a 'Mizo Ṭawng Huang' group-ah pawh ka sawi lang chhin a, Pu Rokunga makpa Pu Chhuanliana Bvt pawh hian pawm harsa a ti deuh niin a lang.

Hmâna N.Vanlaiphaia ka awm laia tualchhûng chanchinbua ka ziah ṭum khân Pu B. Lalthangliana hi phone-in ka zu bia a (a la hria ang em aw?), MEICHHER chanchinbua mi pakhat thuziak ka chhiar hi hrilhin, hemi chungchâng hi ka zawt a. Mahse, Pu B. Lalthangliana chuan hetiang zawnga sawina hi a lo la hriat ngai loh thu sawiin, Pu C. Rokhuma chu Pu Rokunga kâwm phâk hnaivaitu a nih thu leh, Pu C. Rokhuma chu zâwt zawk turin thu mi lo ràwn ve thung a. Mahse, kha tih lai khân inbiak pawhna a la ṭhat tâwk loh avang te, ka awmna hmunin a zir loh avang tein Pu C. Rokhuma kha ka be lo hlen ta a ni.

Mi chinchâng hre deuh àwma ka hriatte hnenah 'Chhawrpial' khua hi a lo awm tawh ṭhin reng em tih chu ka zâwt kual ve reng a. YMA group-ah 'Chhawrpial group' a awm thu te ka han hria a. Tun hnua social media a chak tâk hnu hian Dampa lamah 'Chhawrpial khua' chu a lo awm tawh ṭhin thu leh, tunah chuan khaw ram a nih tawh thu te chu ka hre ta zel a. Lallen khaw bul

aṭanga 'Chhawrpial' khaw hmun hlui tlâng thlalâk nia an sawi te, 'Chhawrpial' khaw hmun hlui hmunhma ngei nia an sawi thlalâk, Facebook-a an post te chu ka lo hmu ve ta zel bawk a. Heng thlalâk leh mi sawi aṭanga ka lo hriat dânah 'Chhawrpial khua' hi a lo awm tawh ṭhin ngei a nih ka ring ta deuh deuh mai a ni.

Mi tam takin Pu Rokunga hla-rua, 'Chhawrpial rûn' tih hi, amah Pu Rokunga ngeiina amah kawmtu hnena a lo sawi, Chhawrpiala a pite in a tehkhinna thu a nih thu hi pawm harsa an tihna chhan nia lang chu; Spanish ram thar zawngtuten rangkachak luanna ram, El-dorado an suangtuah ṭhin ang deuh a, a taka awm lo, suangtuahna khawvela beisei ram, hmun nuam tak anga 'Chhawrpial rûn' hi thinlunga vawn tlat an duh vâng niin a lang.

Chutih rual erawh chuan "Chhawrpial rûn i iang e," tih ṭawngkam hi han bih chiang chhin ila, Mizoram, Zofate inhal lo leh lungrual taka kan lênna hmun, pârmawi tinreng leh thlifim lênna hmun sawi nân hian Pu Rokunga hian ṭawngkam thar hlak chher ni ta sela chu, "Chhawrpial" tih chauh hi a hmang mai ang em? "Chhawrpial" tih chauh hmang lovin, "In" sawina "rûn" a rawn hmang tel ta kher a. Chu 'Chhawrpial rûn' chu "Kan Zotlâng ram nuam hian i ang e," tih nân, "Kan Zotlâng ram nuam hi Chhawrpial rûn i iang e," a ti ta chiah mai a. Hei hian Chhawrpiala a pi te in kha rilrua hre reng chunga hla thua a rawn hman tâk a nih thu, amah Pu Rokunga hmaihma ngeia titipuitu nia insawiin 1983 MEICHHER chanchinbu chhuaka a lo ziah kha a ti-awihawm lehzual ta riau mai a ni.

Hemi thu chanchinbu hluia ka lo chhiar fuh hi, tun hnua social media lama ka sawi chhawnnaah, pa pakhat chuan eng tik lai emaw ni khan he thu hi a lo chhiar ve tawh thu a rawn sawi ve tlat mai a. Pa pakhat dang leh chuan kum 2012-a University an kal laiin an zirtirtu pakhat chuan ka sawi ang khian a sawi tih thu a rawn sawi ve bawk a ni.

Eng pawh ni sela, kum 1983-a chan­chinbu pakhata thu inziak, kum 1994-a tih fuh thila ka chhiar fuh kha ka han sawi lang ve a ni chauh a. Hla hi chu 'Art' a nih miau avàngin, a lo dawngsawngtu rilrua a thawh dân azirin a fahrah pawnpui hlai thei viau awm e.

- PC Thangzikpuia