HAWH U MIZO ṬAWNG ZIAH DAN TUR TAK I SIAM THAR ANG U

Mizo Language Committee-in Mizo Ṭawng Ziah Dan bu a chhuah thumna a tichhuak chiah a, a buatsaihtu Sub-Committee chu chhunzawm leh turin a inkau ṭan leh der tawh a.

Chutih lai chuan kei ka rilru hi Mizo ṭawng ziah danah hian a hahin a mangang ru tlat mai a. A chhan chu hetia kan tih chhoh zel hian eng tikah nge Sap ṭawng te anga Mizo ṭawng ziah dan tur tak (standard form of writing) chu kan neih anga mipui nawlpui hian eng tikah nge Mizo ṭawng ziah dan hi kan thiam tl^n theih ang tih ka han thlir hian la hla hle dawnin ka ring a, chu chuan min timangang a, tin a ni.

Mizo ṭawng ziah dan tur tak neih kan duh chhan chu a ziah dan tur tak duan chhuah kan neih chuan Sap

ṭawng te ang hian kan ziak thiam ṭheuh mai dawn a ni tih vang a ni a. Mahse, heti hi chuan eng tikah mah a nawlpui chuan kan thiam tl^ng dawn chuang lo ni tlat hian a lang thei si a, mangan loh theih pawh a ni lo. Tun thlenga a lan dan hi chuan MLC hian Mizo ṭawng ziah dan tur tak duan chhuah tum hian ngawrh takin thawk chho zelin a bu thar te pawh han tichhuak leh ṭhin mah se, mipui nawlpui hi chuan eng tikah mah a ziah dan tur tak chuan kan ziak thiam chuang lo vang a, thiam deuh pawl mi eng emaw zat an awm ang a, chutiang chuan kan awm chho reng ang a, Mizo ṭawng ziah dan hi a har ngaiin a har reng mai dawn ni hian a lang a ni.

Tunah hian Mizo ṭawng ziah dan tur tak nei tur chuan kawng chanve velah kan la awm ni hian a lang a. A kawng a la thui si a, ngaih dan te hi hunin a rawn hring thar zel bawk si a, a tawp kan thleng zo lo mai ang tih te hi a hlauhawm hlel lo bawk.

Chu lovah a ziah dan tur tak kan siam theih hma hian buaina tur kan nei fo dawn bawk. Buaithlak fo tur pakhat chu Mizo Ṭawng Ziah Dan buah hian tihsual leh hmaih palh a awm nual bakah mi ṭhenkhat chuan dik lova hriat an nei ang a, an sawisel ve reng ṭhin ang a; mahse, an sawiselnate pawh chu lo dik zawk ta teh reng pawh ni se, chhut ṭhat leh hma chuan siam ṭhat mai a rem dawn si lo va, kan buai phah ngei ang. Chu lo pawh chu buaina tur a awm nual ang.

Chutiang a nih avang chuan Mizo ṭawng ziah dan hi a ṭhat theih dan ber tur dap chhuah i tum tl^ng teh ang u ka rawn ti ta a ni. Kei chuan ka ngaihtuah reiin ka chik ngun tawh hle a. Tunah hian ṭha ber tur nia ngaih ka nei thei ta a, chu chu lam rik khat zel ziah hran vek hi a ni. A ṭhatna turte:

1. Lam rik khat zel kan ziah hran chuan Mizo ṭawng ziah dan hi a lo awl hlei tawh hle dawn a, mi tinin Mizo

ṭawng ziah kan thiam ṭheuh tawh ang.

2. Thu ziah zawm tur leh zawm loh tur leh a chhante sawina Mizo Ṭawng Ziah Dan bu kan mamawh tawh lo vang.

3. Mizo ṭawng grammar bu pawh tuna kan neih ang chi hi chu a ngai tawh mang lo vang.

4. Mizo ṭawng ziah dan lam chi-ah chuan chhinchhiahna (punctuation) chi hrang hrang hman dan leh hawrawppui hmanna lam chi hi kan mamawh ber tur a ni tawh chauh vang.

5. Suffix leh prefix a awm tawh dawn loh avangin lehkha chhiar dik thei turin a sentence thuch^ng kengtu ber (context) aṭanga a thu awmze hriat thiam tum a ṭul thu hi kan inzirtir ngai ber tur chu a ni tawh mai dawn a ni.

6. Mizo ṭawng ziah kawnga a har ber lai ziah zawm tur leh zawm loh tur sawi leh inhnial leh inzirtir a ngai tawh dawn lo va, a hahdamthlak em em dawn a ni.

Khai mah aw, Heb. 13:8-15 thu hi lam rik khat zel a hrangin kan han ziak chhuak ang a, i lo chhiar tl^ng teh ang u le.

Isua Krista chu ni min ah nen, vawi in ah nen, kum khua pawh in a pang ngai in a awm fo vang. Zir tir na tin reng leh zir tir na mak tak len bo vin awm suh u; thin lung hi khaw ngaih na a tih ngheh a a awm chu a ṭha sia a, ei tur te a tih ngheh a awm lo vin; chu ti ang kawng lung kham te chuan ch<ng ah chuan s^wt na an hmu chuang lo.

Kei ni zawng in mai cham kan nei a, chu mi ah chuan biak buk rawng bawl tu te chuan an ei tur a ni lo. Ran, a thi sen pui thiam lal ber in Hmun Thiang hlim a sual tan a hlan a a luh pui ṭhin a ruang te chu chu dai pawn ah an hal ṭhin si a. Chu ti chuan a mah an hmuh sit na chu phur in dai pawn ah a hnen lam ah i kal chhuak ang u.

He tah hian khaw hmun nghet nei kan ni si lo va, khaw lo la awm tur chu kan zawng zawk a ni. Ti chuan, a ma zar ah chuan fak a in thawi na hi i hlan fo vang u, chu chu a hming ṭan na hm<i te rah chu a ni.

Engtin nge in ngaih le? Kan ziah dan hman mek vuan tlur lovin kan vaia kan zir tur thil thar angin han chhiar ila. Kan hman m>k nen a inan loh ṭeuh avangin a tirah chuan buai deuhna chu kan nei hlawm ngei ang; mahse, kan buai chhan tur ber chu a hmaa mi nen a inan loh avang a ni ringawt dawn a, thiam tlan theih loh tura harsa eng mah a awm loh avangin kan buai rei lo vang.

Mizo Ṭawng Ziah Dan siam tawh­hovah pawh hian mi hlui, an lo hman ṭhin dana thiam ni ve ṭhina inhria, an tih dan nena inang lo deuhva han tihdanglam pawm thiam lote hi pawm harsa ti berte an ni ṭhin a. He lam rik khat zela ziah hran pawh hi thil thar lawm lo hrim hrimte leh a ṭhatna lam thlir duh lote chuan ṭha an ti lo deuh zel ang tih a hriat sa theih. Mahse, hman hi kan duh tl^na kan thlak phawt chuan a awlsam hleihzia leh Mizo zawng zawng tana a ṭhat kumkhua tawh dan tur chu kan hre thiam thei ṭheuhvin a rinawm a ni.

Tichuan, he ka rawtna hi kan pawm chuan kan buaina tawh fo pakhat kan hming ziah dan pawh hi a tawpa a leh i tih loh chu lam rik khat zelin kan ziak hrang bawk ang a, kan chhak lama kan Mongolian-puite nen zai khatin kan luang tawh bawk ang. Kan Zo hnahthlak unauteho nen pawh hming ziah dan inang kan hmang dial dial tawh mai ang.

Sawi leh ṭhin ila, a timanhlatu ber tur chu mi zawng zawngin inang tlang vekin Mizo ṭawng ziah dan kan thiam ṭheuh tawh tur hi a ni.

Tin, mi eng emaw zatin an lo sawi nghal tur nia ka rin chu lam rik khat zel ziah hran ni lovin awmze hran nei thu pakhat chu inzawmin ziak zel ila a ṭha zawk ang tih hi a ni a. Mahse, hei hi ka ngaih ka ngaihtuah tawh a, lam rik hrang ziah hran zel a nih loh chuan zawm tur chinah kan buai leh tho dawn a ni. Eng thute nge kan zawm anga eng thute nge kan ziah hran ang tih kan harsatna pangngaiah bawk kan lut leh dawn a, buaina bawk hmachhawn leh ai chuan zawm loh vek mai hia ṭha zawk a ni. Zawm tur chin kan siam chuan prefix leh suffix pawh a kang kai leh mai ang. Chuvangin hetia lam rik hrang a hranga ziah vek hi a tiawltu, zir ngai lova siamtu tur chu a ni zawk dawn a ni.

- C. Chhuanvawra