HRUAITU DUHTUI AMERICAN
American te khuan an ram hruaitu tur an duhtui hle. A bikin an President turte phei chu an nun kal tawh zawng zawng an chhui sak ṭhin a, thil sual leh dik lo an nei em tih te an chhui a. Sum leh paia hmingchhe tawhte tan President nih tum ngam chi pawh a ni lo.
President JF Kennedy te naupang ber Edward Kennedy, Ted Kennedy kha mi chungchuang (extraordinary) tak mai a ni a. Senator-ah kum 49 lai a ṭang a, a thih thlengin Senator a ni. Nihna pawimawh tak tak a chelh tawh a, committe pawimawh tak takah Chairman niin, a kaihruaina hnuaiah bill tam tak draft a ni. A bill introduce 300 lai pass a ni a, midang nena an thawhdunna bill nen phei chuan 550 lai pass a ni. Tuna Obamacare an tih pawh hi a kaihhruaina hnuaia draft a ni nghe nghe.
Amah hi mi influencial tak a ni a, mi hneh theihna (convincing power) a nei ṭha hle. Democrat Party mi leh sa ni mahse Republican Senators te pawh Bill pass pui turin a hmin theih zel avangin miin an ngaisang zual a ni. He a personality ṭha tak hi miin an ngaisang a, a hre chiang phei chuan an fak hle. US President ni thei tura beisei hial a ni a, a u JF Kenedy phei chuan President zinga a hmingthang ber pawl a la nih a rin thu a sawi nghe nghe. Mahse chu President ni tura miin an beiseina leh amah pawhin a tumna chu thil pakhat vang maiin a lo chhe ta vek a ni.
The Chappaquiddick incident an tih, July 18, 1969 a a car chuanpui Mary Jo Kopechne thihna khan a President nih tumna a tichhe ta vek a ni. Mary nen hian Party na aṭangin an haw dun a, Ted hian car khalhin a rui hle a ni awm e. Chappaquiddick lei an tlan laiin lei aṭang chuan an tlan liam ta a ni.
Kennedy unau hi infiamna ngaina leh thei tak, hrisel leh inthazo an nih avangin Ted pawh hian tui chu a hleuh kai thei mai a, Mary erawh chuan a hleuh kai ve thei lova, a boral ta a ni. Chuti chin chu mipuiin an la ngaidam thei, mahse Ted hian chu thilthleng chu darkar 48 zet a zep a, mahse media hoin an hriat chhuah takah chuan a inpuang ta a ni. He a thil zep hi ani President a nihna kawng daltu chu ni. Kum 1980 a US inthlanpui atana Democrat primary election-ah President Jimmy Carter kha a hneh loh phah ta a ni.
US mipuiten an duh loh chhan chu eng dang a ni lo, thil thleng kha mitkhapkar loah khan report mai se, thil a fel vek ni mai tur a nih laiin darkar 48 zet a zep kha a pawi ta a ni. US President ni tur chuan split second a decision siam nghal thei an ni tur a ni. Mahse Ted erawh chuan a tihtur dik tak Police hnena report loin, ni hnih lai a zep avangin US mipuiin President ni tlakah an ngai ta lo a ni.
US mipuite chu an duhtui hle mai! Keini hian entawn tur kan ngah hle thung. Khitiang khawpa Senator ropui, bill tam tak duangtu, a hun ṭha zawng zawng ram tana petu pawh a thiltihsual lian lem lo tak vangin President-ah an duh loh phah a nih chuan keini hian sum leh paia rinawm lo te, laina leh chhungkhat laina duhsak ṭhintute, thamna la ṭhin te, eiruk ching te, vote lei ṭhin te, dawt sawi sawi ṭhin kan Politician te hi sirah kan hnawl ve ngam dawn em le?
Tuna kan CM hi eiruk thubuai nei tawh a ni a, a unaute leh a chhungte pawisa a lo kawl sak vanga thiam chang ta kha a ni. Chutiang bawkin CM nih tum, mipuiin an hriat tak avanga zin si lo, zin anga lo bill te kha ngaihtuah chian a pawimawh. Mipuiin hre lo ta se a kir leh tih thawm te kha a awm em? Chung zawng zawng aia pawimawh chu dik lo taka sum lo lak/ dawn duhna thinlung kha a ni! USA a thil thleng nise, Ted Kennedy pawh an ngaihdam theih loh chuan sum leh paia rinawm lo nia lang phei chu an ngaidam thei lo lehzual ang!
Mahse keini ramah chuan eiruk thubuai nei leh chutiang ti ngeia ngaih, an sum lakluh leh an neih inphu lo te chu MLA/ MP atan kan iai chuang miah lo. Tualthah thubuai nei pawh India-ah phei chuan Minister te pawh an ni thei hial ṭhin. Hei hi mipui thiam loh nge Political Party te thiam loh ni ang le? Hruaitu turte mimal nun hi duhtui i la, Kamrula te hi an rawn lang awm si lo!
- Lal Remruata