SCHOOL LEH CHHUNGKAW MAMAWH CAREER GUIDANCE
Zirna in ṭha leh changtlung tak tak kan nei chho mek zel a. Kan education standard leh level pawh a sang chho ta hle mai. Nimahsela hna ṭha chelh tura chher chhuah leh zirlai competitive mind nei kan tlem chho tial tial tih erawh hai rual loh leh phat rual lohin a chiang chho mek zel thung.
Mizoramin Central service hna chelh thei kan nei tlem tual tual a, sawrkar, pawl hrang hrang leh a thlir thui thiam leh ṭhahnem ngaite lu pawh a hai chho mek a nih hi. Super IAS 20/40 tih te, coaching centre te kan mamawh tiin hmalakna pawh a awm chho mek a. Hengah hian bul kan ṭan thar leh chauh a, kan la nghah deuh a ngai te pawh kan ti a ni mahna. Nimahsela, hmaih leh tih dik tawk loh kan nei a ang chho riau zawk mai. Kan hmaih leh ṭanlakna tur nia lang lian em em chu School ah hian Career guidance lama ṭan lak kan ngai.
Zirtirtuten min han din tir a, “Nang eng nge nih i tum?” tiin min han zawt dan dan a, nih tum sang deuh te chu kan in nuih tet tet a. Zirtirtu thlengin min nuih bawk bawk a, a bak erawh kan sawi zui ho tlem khawp ṭhin a nih kha. Khawpui a awm chuan kan hmuh phak chin a kan ngaihsan zawng nih kan tum mai a, thingtlang lamah pawh chutiang thoin. Aim leh vision te chu han nei ve bawk tak mah i la a hlawhtlinna kawng inzirtirna kan nei tlem hle thung lawi a ni.
Khawpui zirna in tam zawkah leh Kohhran ṭhalai level angah pawh degree level kan kai tawh hnuah Career guidance lam inzirtina kan dawng tam zawk chauh a, a tlai lutuk tawh ṭhin a ni! High School chinah tal hian ṭan kan lak a ngai khawp mai.
Tunah hian khawpui leh thingtlang lam hi han zawt ta den den i la, school china Career guidance programme huaihawt ṭhin chu kan awm mangin ka ring hauh lo. Class 12/ BA/ BSc/BCom, etc. level a career guidance lama hma lak viau hian hlawkpuina a awm rualin, mi tam takin an tum leh duh ang nih theihlohna tur kawng an lo zawh fur tawh zawk mai ṭhin si a. Civil Service ah in tui luih tir viau kan tum a, Central level-ah phei chuan kan la hlawhtling fum fe lo a ni rih phawt mai.
High School level-ah tal hian career guidance lamah ṭan i han la teh ang u. Khawpui leh thingtlangah High School level a ṭan kan lak chuan, naupangin Pilot/ Zirtirtu/ Army Officer/ Doctor, etc. nih a tum chuan Class 11 leh 12 ah eng subject nge lak tur a, eng lam hawi nge zir nasat a neih tih a in hriat phah ang.
Chutiang a nih chuan zirlaiin a bul hnai a hmuh leh ngaihsan satliah kha nih a tum ve ngawtin ka ring tlat lo. Higher leh College chinah pawh hma kan lak nasat hi a sual chuang lo e, chumi level zir tawh tum mumal la nei lo leh a ngaihna hre lote tan kawng a inhawng nasa dawn si a. School hian i uar thar teh ang u! High School level chauh loah pawh a aia hniamah pawh, a grass root level aṭang hian ṭan kan lak theih chuan a ṭha hlei hlei awm e.
Chhungkua kan pawimawh ‘Naupang chu a kalna awm kawngah chuan zirtir u la, a upat hnu pawhin a thlah lo vang,’ tiin kan Bible-in min zirtir a. Pathian ngaihsakna kawngah mai ni lo, khawvela mi pangai ang pha ve tura kan fate kan duh chuan an naupan lai aṭangin zirtirna pek nasat kan ngai.
Nu leh Pa te u! In fate kha school kal tir chauh kha duhtawk mai suh u. School ah kan in tir liam a, college ah kan in tir liam a, sum kan seng thlawn nasa a ni lawm ni, tam tak chuan? Naupangte an nih lai leh chhia leh ṭha hriatna hmang rual an nih aṭangin in fate tuina leh thiamna eng nge ni tiin ngaihven pui rawh u. School leh College a kan in kal tir hian, tuina in ang lo fate kan hrut rual pawrh a, sum tak tak kan khawh ral asin.
Infiamna, sumdawnna lam, ei-in siam, beautician, designer, emaw chak/ nuam ti ka kha BA/ BSc zir tura in tirh ngawt chuan awmzia a awm lo ang. I fa kha zirtir la, nimahsela zalenna pe ve rawh aw.
Sawi tur a va tam em! Engpawh ni se kan naupangte tan school-ah hian career guidance lamah ṭan i la thar ṭheuh teh ang u. Chhungkua pawhin kan fate tuina i zawn chhuah pui thiam ang u. Kan ram, kan hnam, kan chhungkua leh Mizote damna leh hmasawn nan hawh teh u! Tan i la thar sauh sauh ang u.
- Jacob Pautu