TUNGE ZAWHTE CHU ṬHI AWRHTIR ANG?
Presbytery Inkhawmpui ṭhenkhatah chuan ‘Synod anga eirûkna leh hlemhlêtna nasa zawka do rawtna pawm a ni’.
Kan sawi fo tawh ṭhin angin kan ram hi thar chhuah leh siam chhuah alawi nei lo kan ni a. Kan inrelbawlna zawng zawng tih theih hi Central Sawrkar aṭanga sum lokal hmanga tih a ni a.
Mahni-a kan inrelbawl ṭan ve aṭang khan hmasawnna tak hmuh tur alawi a la awm lo va. Kan budget pawisa hmasawnna lama hmanna hmuh tur awm chu 20% bâk ni lovin kan hria - 80% vel chu 'eiruk' niin kan hria a ni.
Kan in ropui leh changkang tak tak te, kan motor lian, manto leh changkang tak tak te leh hmasawnna anga ngaih theih tam takte hi ram leh hnam hmasawnna ni lovin, mimal hmasawnna deuh vek a ni a. Hengte hi 80% eiruk pawisa aṭanga din deuh vekah kan ngai a. Biak in ropui leh changkang tak tak sak nan leh kan kohhrante inrelbawlna dang zawng zawngte pawh hi heng 80% pawisa kawngbo aṭanga thawhlawm lo lût ni ngeiin kan hre bawk a ni.
Kan sawi fo tawh ṭhin ang bawkin kan kohhrante hi Thatchhiat Theology-a innghata ringtute thatchhiat theology-a châwma chhum hmintute an ni. Chutiang thinlung leh rilru puthmang neite chuan “Taihmak/ thawhrimna tel lo chuan hlawhtlinna dik a awm thei lo” tih thupui chu an tuipui thei lo va. Awlsam tê-a thil hmuh leh neih chu an duhzawng a ni.
Zavai tih theiha Kristian kan nih a, chutiang rilru puthmang nei deuh vek kan nih chuan hnathawk mang lova, awlsam tê-a sum hmuh duh mi kan ni tih chu a lang nghal mai a. Chu chu remchânga lâin kan Politician-te chuan 'a thlawna thil sem' chu, anmahni ṭawngkam takin ‘Flagship Programme’-ah an neih a. Hming mawi tak tak, Garden Colony, Jhum Control, LUP, MIP, NLUP, SEDP tih angreng te chu mipuite 'vote' lei nan an hmang a. An hlawkpui êm avangin tihphung nghetah an neih ta tawp mai a ni.
An kalpui dan a dik loh avangin mipuiten an sum dawn te chu a hmanna tura hman theih loh a nih ṭhin avangin a hman lohna turah an hmang ta ṭhin a. An chhia leh ṭha hriatna (moral) chu a lo chhe zo ta a, lei theih an lo ni ta a. Eirûk pawisa tho chuan an leizui ta char char mai a ni.
Ka han sawi duah chhan hi eng dang a ni lo, kan kohhrante kalphung dik lo hi kan politician-ten corruption tihna remchanga an hman a ni a. Kan ram corruption kairualna ber a nihna-ah hian kan kohhrante leh kan politician-te mawhphurhna hi a inang reng tih kan sawifiahna a ni.
Chuvangin kan kohhrante hian tuna an kalphung hi an tihdanglama an thlâk hlawk hma chuan engti kawng mahin awmze neiin corruption an do thei lovang kan ti a ni.
Kan kohhrante hian eiruk pawisa thawhlawm dawng lo tur ni-a kan hriat thu kan sawi hian, pawisa thianghlim leh thianghlim lo thliarhran theihna an neih loh thu an sawi ṭhin a. Hei hi chhuanlam rintlak loh tak a ni. Kan ṭhenawm hnai ṭheuh te, office leh hmun danga kan thawhpui ṭheuhte hi chu an corrupt leh corrupt loh kan hre thei deuh vek a ni.
Rev. Thansiama, Dawrpui Vengthar bialtu pastor a nih lai khan biak in thar sak nan, hmeithai pakhat zu zuarin chêng sang nga a rawn thawh dawn a. Thawhlawm inpêkna hun biak in pulpit hma-a an siamah thawhlawm thawh tumtu nena an inhmachhawn lai chuan, “A lokalna kan hriat, thianghlim lo hi Pathian hming chuan ka dawng ngam hauh lo mai,” tiin a hnar a ni.
Rev. Thansiama bawk khan Mission Veng biak in ropui taka sak thar an hawn ni khan, bialtu pastor a nihna-a thu a sawinaah, “Kan biak in thar chu ropui kan tiin, a lawmna hun pawh kan hmang ropui hle maw? Eirûk pawisa-a sak chin zawng hi hlep ila, chhihri pawh a tluk awm si lo va,” tiin a sawi a. Tun thleng hian chu a thusawi hnialkalh an awm kan hre lo. Rev. Thansiama ang khan kan kohhran hruaitute hi dikin huaisen ve se, eirûk pawisa-in kan kohhrante hi a chimbuai hauh lo vang.
Lal Isua zirtirna laimute tel lova, kan nuam tihzawng, zai ṭhup ṭhup, lâm mup mup, thusawia au vak vak leh Tangka sum âtchilh an thluaka lût hi, kan kohhranten an tihdanglama Pathian duhzawnga min kaihhruai hma chuan corruption hi an do ngam lo vanga min chenchilh nghet tawlh tawlh zawk ang. Eng emaw chu han ti ve ṭhin mah se, ‘a langa mawi, rûn dâl’ a ni zel zawk ang.
- M Lalmanzuala