Ruai thleng leh no hi
Kum tam a la ni lo ve, hunpui leh tih pui ni khua ruai ṭheh a thermo plate leh no kan hman uar tak >m >m hi chu. Ruai ningnawi te kha vawk chaw tur ang chi b^k a awm ngai lo ṭhin kha a ni a, tunah chuan buaipui ngai khawp, ṭawih thei lo thleng leh no kan kh^wm ta ruih z>l a!
AMC bultumin, Aizawl khawpuiin polythene a hman dan b^kah, kum 2016 Krismas leh kumin kumthar ruai ṭheha thermoplastic thl>ng leh no kan hman dan te chu STAM-in a zirchiang a. Hun pui hmang, ruai ṭheh 129 aṭangin thermplastic thleng 3,49,530 leh no 7,88,725 zet bakah a paihna/ dahna tur garbage bag 490 zet hman a ni a, a pawisa anga chh<t chuan Rs. 14, 22,650.50 hu zet a ni.
Tam tak chu bawlhhlawh paihna hmunah thleng mah se, ṭawih thei si lo kan han hnutchhiah leh, vawi 2/1 chauh hman at^na heti zat kan s>ng hi a uihawm tham hle. Heng kan eina hnuhma paihna tur hian tam tak chuan tha leh zung b^kah, man chawiin motor kan hmang bawk.
Ruai ṭheh nikhua hian, hetiang taka plastic thleng leh no kan uar hma khan bawlhhlawh a tam lo. Thleng leh no kan hman ṭhin tam tak hetianga kan hnualsuat titih mai hi kan chhuanlam ber chu ‘sil ngai ve lo’ leh ‘a man a tl^wmna’ hi a ni a. Bawlhhlawh a siam tam dan leh environment a tihchhiat d^n chh<t chuan, vawi khat hman chauh uar hi thil him leh ṭha chu a ni lo.
STAM-in a zir chhuah danah, Krismas leh Kumthar ruaiah hian dispo thleng 2,688 leh no 6,021 hmang ṭhin ang kan ni a. Hetiang ang z^t hmang anga chh<tin, thermoplastic leh steel khaikhin ta ila, steel hmang t^n hian a tlo avangin a chanve in a chhut theih ang a, mahse siltu hlawh/ lawmman chhut telin, hetiangin:
Khaikhinna aṭanga a lan d^n chuan, sum leh pai thuah chuan thermoplastic hi a hl^wk z^wk niin alang. Hetih rual hian, kan ram leilunga heti z^t riral thei lo, recycle buaithlak bawk si kawl leh thehthang a, vawikhat hman chauh daih atana in sensona atan chuan hman sup sup chi chu a ni mawlh lo.
Kum 2016 March ni 18 aṭang khan dan khauh tak mai Plastic Waste Management Rules 2016 a chhuak a. He d^n hmang hian state hrang hrang - Uttar Pradesh, Madhya Pradesh, Uttarakhand, Gujarat, Chhatisgarh, Himachal Pradesh leh khawpui hrang hrang- Bengaluru (Bangalore), Delhi, Pune, Goa, Lucknow, Chandigarh, Ghaziabad, Kota, etc. te chuan polythene khaina awm chi leh hetiang ang plastic plate leh no siam, zawrh leh hman a khap a. A hremna a nat avangin khawpui changkang z^wkah te hi chuan hmuh tur pawh a awm tawh mang lo. Ruai ṭheh leh hun pui angah te pawh, hlum leh steel aṭanga siam hman a lar chho leh ta a. Hetianga hmun pui z^wk lama an intih hmuh chhoh m>k, d^nin a phal loh leh an hnuchhawn leh tawh hman kan lo uar chho ta vak mai hi a veiawm hle a. Thuneituten d^n tlawh chhan tur awm reng hi hmang ṭangkaiin, sum leh pai kan s>n tam lutuk hma leh harsatna kan tawh nasat hmain hmalak ni thei se a duhawm hle.
Kan hmang lui z>l d^wn a nih pawhin, a paihna leh tih riral danah hian fimkhur ila. Boruak ṭha lo a chhuah theih av^ngin h^l loh tur. Petrol te hi kan hmang thei a nih chuan, thermoplastic ang chi te hi han chiah hian a zawp maithei a. Hetiang kan ti lo a nih pawhin, thl>ng leh no te hi a nih ang anga paih mai lovin, tithl>rin tisawm ṭhin ila.
Thing leh mau-ah kan ram a hausa a, hengte hi hmang ṭangkai lehzual dan a awm ang. Bilkhawthlir Self Help Group-in kuhva rah k<ng aṭanga thl>ng leh chawhhmeh chhawpna an siam chhuah te pawh hi hman uar a chakawm viau. Thingtlang lama ruaiṭheh n^na kan leklam ber changel hnah hmang te pawh hian, kan hman dan ṭhin b^kah, t<n aia hmel mawi z^wk leh awlsamin a siam theih a rinawm. Phai lam, kan hnaivai mai Assam-ah te pawh hian hnah hmangin thleng an siam a, heng te hi thermos plate te ai chuan a tl^wm z^wk daih avangin an hmang uar hle a ni. Hetiang ang deuh hian kan rama thil awm, ṭawih ral thei, kan environment tichhe lo tur leh, hautak si lo siam chhuah leh hman uar kawngah pawh ke pen ila, mi tam tak eizawnna a siam thar d^wn bawk a ni.
- Dr. Laldinpuia STAM Exe. Comm. Member