Mahni hmasialna politics II
He thupui II-naah hi chuan NLUP kan thlir thung ang. He policy hmuchhuak a, a taka hmangtu Congress sawrkar hian ram hmangaihna tak tak nen, ram pum hmasawnna tak tak hawi zawngin nge an kalpui a, mahni hmasialna politics hmanrua atan an hmang zawk em ni tih kan thlir ang.
NLUP hi Congress party hian kum 2008-ah leh kum 2013 Assembly inthlanpuiah an chak phah tawh a. An chhuang bawk a, an party mal phei chuan an hlawhtlinpuiin an ṭangkaipui takmeuh a ni.
Amaherawhchu, March, 2016-ah NLUP hun hi tawp dawna a lan avangin a thlakna turin New Economic Development Policy (NEDP) an siam leh ta a. Kum 2016 April aṭanga 2017 March thla thlenga NEDP-a hman turin cheng vbc. 250 Assembly-ah passed nghal a ni a. Chu bakah vbc. 20 dang, Assembly-a pass kher pawh ṭul tawh lo, NEDP-a hman tel tur kan CM-in a sawi bawk. Tichuan, Apr 2016 aṭanga March 2017 inkara NEDP sum hman theih chu cheng vbc. 270 a nih chu, (Vanglaini, 2.8.2017, NEDP faksel chhin ang aw). Hei ngawt pawh hi a tam tham hle; nuai hlir 27,000 lai a tling.
Mahse April, 2017 hma lamah khan NEDP sum chu ram tana ṭangkai tak turin an hmang ta tih kan hre ta lem hlei lo va. Khatihlai khan central lamin sum hman dan tur an rawn tidanglam a. Plant leh non-plant sumte a hranpa taka hmang hrang lova, a ṭul ang zela hman tur an ti a ni awm a. Chuvangin, NLUP chu kal liam tawh tur anga ngai a, a puala sum hman theih tawh loh tura an ngaih kha, a hlauhawm tawh lo tih an hriat t^kah khan, NLUP lam an hawi leh ta niin a lang. CM-in NLUP an kalpui zel dawn a nih thu a puang leh ta a ni. A nih dan chiah kan hre pha lo na a, pa pakhat arb^wm tah thiam an sawi an ang awm hle mai. Ani chuan arbawm chhip ṭhuai a thiam khawp mai a, thiamhn^ng tah thil dang chu a thiam vak lo a ni ang. Pat> a tah dawn a, a han tah pum a, a chhip ṭhuai atan a $t leh ta a, a chhip a ṭhuaia arb^wmah a let leh ta a. Chutiangin paik^wng tah a tum pawh arb^wmah bawk a let ta zel a ni an ti.
Arb^wm tah thiama ang mai khan NLUP neitu Congress party-te hian NLUP sum hi inthlana anmahni intihtlin nan an lo hmang thiam laklawh tawh a, inthlan a lo hnai leh tawh bawk nen NEDP suma an dah diam tawh pawh NLUP sumah a chang leh dawn a ang hle mai. Inthlana tlinpui turin NEDP ai chuan NLUP an thlamuanpui zawk ni ngeiin a lang e.
NLUP chu term hnih an sawrkarpui tawh a, anmahni chuan an fakin an chhuang hle. Central India mi thiamte leh UNO-a mi thiamte pawhin an ena ṭha an ti hle an tih kan lo hria kha a ni a. Mahse, a tak taka an sum hman dan te luhchilh a, endiktu central mi hman CAG chuan an audit report-ah NLUP chu a thil tum kawng hrang hrangah a hlawhchham tih an rawn puang leh ta si a, a beidawn thlak hle a ni.
Engati nge NLUP sum, kha zozai kha an hlawhchhampui le aw! NLUP sum hman tura an dah kha vbc. 2800 zet lai kha a ni a, chu chu nuai hlira 2,80,000 lai a tling a, a tam em em a ni. Ram hmangaihtu, ram chei tum mi leh a ngaihna hriaten hmang se, Mizoram tia lek leh Mizo zat lek mihring zingah chuan, hlawhchhampui chu sawi loh, lang tham fea hmasawnpui ngei tur chu a tling a ni. Mahse, tehna dik thei ang bera sawrkar laipuiin an ngaihte tehna aṭang chuan, an hlawhchham tlat si a ni.
India mi thiamte leh UNO mi thiamte pawhin ṭha an ti hle tih kha a ni si a, hlawhchham tih nen a inpersan hle si a, eng nge a awmzia ni ta ang le? Central lam mi thiamte leh UNO lam mi thiamte hnena an entir chu NLUP policy ṭha tak tak, ram vah chhiat leh h^l chhiat a tlem theih nan te, khawvel boruak chhe zel siam ṭha tura ramngaw siam nan te, ram mipuite tan development ṭha tak a nih theih dan tur policy leh ruahmanna ṭha tak tak dangte nen an hmuhtir a nih a rinawm. Mahse, a takah chuan a tum hrang hrangah a lo hlawhchham ta si, tihna a ni. He thilin kan ram min tarlan dan chu a ṭha lo hle a ni. Eng anga development policy ṭha leh programme ṭha pawh ni se, entirnan, Japan mi thiamin emaw, America mi thiamten emaw pawhin min siam sak ta se, NLUP kengtute hi chuan an hlawhtlinpui dawn lo a ni tih a chiang hle a ni.
Khati khawpa pawisa tam kan eiral hnu pawh a, kan ram kawng, enkawl miah loh ang maia a chhia te, buh leh thlaia kan la intodelh phah miah lo te, mipui tam tak, mahnia intodelh tura hna thawh fat fat lam aia, an sem dawn tuma ring f^n f^n mai hi NLUP rah chhuah a ni zawk mah awm e.
A chhan ni ber awma lang chu, NLUP sum chunga thuneitute hian, he sum tam tak hi ram mipuiten ei leh bara kan intodelhna tur leh a kum tela kan changkanpui tur zawnga hmang lovin, inthlannaa an tlinpui theih tur zawng hawi deuh ngata an hman avangin, an hlawhchham a ni. NLUP hi a policy-ah a hlawhchham tak naa, a hmangtu Congress party chuan vawi hnih a sawrkar phah tawh a, nakum inthlanna lo awm leh turah pawh sawrkarpui leh ngei tumin an la bei chhunzawm zel a ni.
Mahni hmasialna politics-ah kan ngai nge ngai lo le?
- Rev Darchungnunga