MIZORAM SAWRKAR ORDER TLAKTLAI LO
He order No. F.17018/1/02 FEC dt. 19/04/2022 thlalak hi han en vang vang la Mizoram Sawrkar department hnuaia Non Works Department ten hmasawnna hna an thawh ve theih tur chin bithliahna kan Sawrkar Finance Department hnuaia Expenditure Control Branch order chhuah thlap a ni. Mahse upa in hnar hnuaiah phatna a bo lo an tih angin Non Works department te hian an zawm chuang lem hlei lova, chutih a hnekin heng Non Works Department te hian Finance Department hnenah Empanelled Consultancy Firm te thawhtir an dil a, phalna zuk han hmu leh tho a! Sawrkar Order anmahni Sawrkar in a zawm chuan loh Order tlaktlai lo tak a ni.
Corruption a hluar phah
Non Works Department ṭhenkhat heng Tourism, School Education, Higher and Technical, Transport, Health leh a dangte hian Technical wing-ah chuan Assistant Engineer an nei tlangpui a, Executive Engineer nei pha tlem an awm bawk. Sawrkar order hian hmasawnna hna an thawh theih tur chin Engineer an neih dan a zirin a bithliah a tarlan chu Junior Engineer-in Rs.50 lakh thleng, Assistant Engineer-in Rs. 70 lakh thleng, Executive Engineer-in Rs. 100 lakh thleng leh Superintendent Engineer-in Rs.200 lakh chin an thawk thei ang a ti a, Sawrkar Empanelled Consultancy Firm te an thawh chuan he Order hian a huam lovang tih a awm der si lova. RTI hmanga zawhna Higher and Technical Education Department SPIO chhanna ah chuan Empanelled Consultancy Firm te thawh tura Finance Department in an phalsakna approval copy tarlan a ni.
Hetiang deuh tho hian School Education Department pawhin NABARD Loan aṭang School sak leh thuamṭhat hna chu Rs.70 lakh a pel deuh zauh chauh avanga thawk mai an nih thuin RTI ah min chhang a ni. Tin, Health and Family Welfare Department lam pawhin hetiang deuh tho hian Engineer an neih thuneihna piah lam chu an thawk tho niin a lang. Chutiang zelin Tourism Department leh a dangte Assistant Engineer chauh nei te pawhin he Order hi zawm lovin hna lian pui pui an tlin phak bak hna an thawk nasa ṭhin hi corruption lian tak tak lo piana chhan pakhat chu a ni awm e.
Sawrkar hnathawk lian tak ṭhin pension tawh chuan Non Works Department te hian Engineer neihsan chu sawi loh tender pawh an lo chhuah thiam mang lo a lo ti hial a. Tin, contract hnathawh aṭanga GST lak tur 18% an chhut dan pawh hi a dik lo a, (zotax.nic.in en rawh), chuvangin Non Works Department abikin Education Department ten NABARD hnuaia School sakna Project pumpui man aṭanga GST 18% an lo cut te ang hi an ti dik lo lui nge? A tak takah chuan engti kawng mahin GST 18% an lo pumbilh thiang lo. Service charge (man power leh labour cost) aṭang chauhin GST 18% an la chauh tur a ni a, material, machinery leh a dangte hi lei rualin GST pek sa vek a ni. Corruption an ti hluar hle.
Non works department te hian an hna hi hna berah nei rawh se
NE State CM pakhat chuan an State Tourism Department chu contract hnathawh lamah an buai ṭhin hle tih a hriatin a kamkhat a, “Nangni Department chuan Tourism lam buaipui tur in ni a, eng vanga contracts hi lo buaipui chiam nge in nih? In hna Tourism hmasawnna tur kha thawk mai rawh u” a ti nghe nghe niin an sawi.
Entirnan keini Mizoramah pawh Tourism Department hian Assistant Engineer chauh nei ni siin engatinge Skywalk leh Ropeway project cheng vaibelchhe tel man kha an thawh theih tlat le! Kan sawi lai mek Sawrkar Order bawhchhe chunga an thawh vang nge? Skywalk leh Ropeway project te chu a tham ral ti tih a ni ber a. Transport Department in hman deuha Tlawnglui Inland Water Transport an khawih pawh a zuzi ta a, Lokayukta-ah complaint a ngai ta hial a nih kha.
Health Department chuan hriselna lam buaipui tur an ni mai a, Education lam chuan Zirna, Agriculture leh Horticulture Department te chuan thlai, thei, buh leh bal buaipui se la, Deputy CM enkawl an nih vang nge? UD&PA Department te pawh hian EE chin chauh Engineer an neih lai hian an hna lian zualte PWD a an hlan duh miah lo te hi a dik lo.
Chutiang zelin Department te hian an hna hi hna berah nei mawlh rawh se. An Department hnuai a Construction Project leh a kaihhnawih chu Engineering Department ten thawk tawh rawh se.
FINANCE DEPARTMENT AN CHIANG LO
RTI hmanga zawhna Non Works Department te Technical person/ Engineer an neih dan azira hnathawh phalsak bithliah pela Non Works Department ṭhenkhatte chu eng vanga thawh phalsak leh si nge in nih? tih zawhna chu SPIO chuan Empanelled Consultancy Firm an rawih avanga phalsak an nih thu leh PWD Engineer te an indaih loh thuin min chhang a ni. Hetiang tur a nih chuan he Order hi chhuah lo law law mai zawk se a dik zawk awm e. Tin, he order an siam lai hian Finance Department hian PWD Engineer tlem dan leh awm dan chu an hresa vekin a rinawm hle bawk a, engtia he Order hi siam nge maw an nih tih hi ngaihtuah tham tak a ni. Empanelled Consultancy Firm te hian eng ang pawhin Engineer nei ṭha mah se Department hnuaia thawk an nih chhung chu a endik (Monitoring) hna thawk turin Engineer ṭha tak (Experience leh qualified competent Engineer) Consultancy Firm te rawih Engineer te aia ṭha leh sang zawk an nei ngei tur a ni a.
Assistant Engineer (Non Works Department tlem tein Executive Engineer an nei ve chauh) nei ve che che te'n Project Cheng Vaibelchhe tel man thawk tur hi chu an ni mawlh lo a ni. Empanelled Consultancy Firm ṭhenkhat phei chuan Engineer hi an rawih awm hriat a ni lo leh nghal a, a endiktu Department lam lahin Engineer an nei mumal bawk si lo va, hna hi chu han ṭha viau tura beisei chi a ni lo. Finance Department hnuaia Consultancy Firm lo Empanelled ve ngawt tak mai hi Central PWD Manual hnawk tihna leh a pehhel (Circumvent) nan an tih a ni tia sawi awm hi a pawmawm viau a ni. Mi ṭhenkhat sawi danin Finance Department hotute hian Chief Secretary hi an hmu ṭha ngam lo an ti a, CS hian an dan siam anmahni vekin an bawhchhiat ṭhin avangin a lo hau hrep zel an ti.
CONSULTANCY FIRM LO APPROVE TU FINANCE DEPARTMENT HI
Technical leh Engineering Department ni ve hauh lo Finance Department hian Consultancy Firm an lo approve hi an tihtur a ni em? inhnial theih tak a ni ang. Engineering/ Works Department te dah hnuaihnung nan an ti mai em ni tih mai awl tak a ni. Non Works Department te Construction works thawk tur Consultancy Firm te an lo approve ve ngawt dan hi zirchian a ṭul ta khawp mai bawk. State dangah hian Finance Department in Consultancy Firm an approve ve ngai em? PWD hnuaiah Contractors an register ṭhin ang hian tih ve mai tur ni awm tak a ni a. PWD hnuaia Contractor registration hi Mizoram Sawrkar ah hian a buarchuarin a mumal loh lutuk ṭhin vang em ni zawk ? Sawrkar buarchuar tak chu a va ni tak em. Sawrkar tharah chuan Consultancy Firm te Finance Department in a lo empanellled/approved dan hi tihtawp hmak a fuh berin a rinawm.
ENGINEERING DEPARTMENT AN RINTLAK EM?
Engineer han sawi hian mi tam tak chuan an ei lo nghal mai ṭhin awm e. Engineer te chu an in leh lo a ṭha, an hausa lutuk tia sawiselna a awm fo ṭhin hi a dik thui viau awm e. Chutihruala kan hriat reng tur chu Engineer te zingah hian fel tak tak an awm ve tho a, an chunga Political Boss pamham lutukte zawk hian nasa takin an tihchingpentir ṭhin tih hriat tel ve a ṭha awm e. Entirnan, PMGSY hnuaia Ngaizawl kawng laihna tur Cheng nuai za laksak nia sawi awm ang chi te kha. Non Works Department Tender pawh chhuah thiam mang loten dan leh dun (manual/regulation) mumal tak pawh nei mang lova CPWD Manual zul zui ve deuh reuh ziktluak si lovin hna hi an thawk ve mai mai niin a lang, hnu chhui leh pawh harsa khawpa an phirsi ṭhin hi tihreh nan chuan a neitu dik tak Central PWD Manual te, Central PHE Manual leh Regulatory & Electricity Act te bakah General Financial Rules (GFR) te zawm ṭhin Engineering Department te hian system fel tak hnuaiah thawk zawk se la, hna ṭha zawk tur hi a tam mai a, hnu chhui ngaiah pawh thil a awlsam phah hle zawk dawn a, an lo corrupt a nih chuan dim hauh loin hrem ngei ngei mai tur a ni. Hetianga hrem ngam tur erawh chuan Ram hruaitu dik leh rinawmte chauhin an ti thei thung ang. Non Works Department te hna (Contract) lian tham lo thawk tura CE, PWD (Other Department) ruahmanna a changtu CM in a lo siam tawh chu heng Non Works Department changtu Minister ten corruption duhna avanga dodalin a zuzi leh ta nia sawi awm hi a zia lo hle a ni.
SAWRKAR BER MAWLH MAI HI
Sawrkar hnathawkte hian an indaih lohzia hi chhuanlam berah an hmang reng a, keini ang State rethei leh leiba ngah zet tan chuan duhthusam chu a thleng theih hauh lo ang. Chutihrual erawh chuan kang chat lo tawk vel hi chuan post ruak hnawhkhah hi thil ṭul tak chu a ni. Tunhnaiah MCS, MPS leh MIS result chhuakin tling an awm leh nual ta a, a lawmawm hle a ni. Ti hian MCS 197 awm tain a dang 10 lakna tur MPSC ah a inchiah mek bawk. Chutih laiin Engineer lak thar erawh thawm hriat a khat ṭhin khawp mai. Engineer hi PWD 156, P&E 83, PHE 73 leh Irrigation (I&WR) 17 an vaiin 329 an awm mek thung a. Mizoram Engineering Service Association (MESA) hruaitute chuan Engineer sanction post hnawhkhah loh 60 vel a awm mek niin an sawi a. An dinhmun hi a ṭha lo hle niin an sawi a, hetiang ang reng a nih chuan tun aṭanga kum 5/6 velah chuan Assistant Engineer (direct) te Engineering Department-ah hian an kang chat dawn niin an sawi a. Hetiang hi chuan Engineering Department te hi an kal zel dan tur hi buaithlak ve tak tur a ni. Sanction post hnawhkhah vek hi chu thil harsa tak a ni a, amaherawhchu a lo berah hmathlir neia kum 10 chhung tal lo inruahman dan hria Sawrkar kan mamawh ta khawp mai.
Kan Sawrkarah hian Mizoram Civil Service (MCS) te hian a fawng an chelh hnemin administration an khawih nasa a, hna pawimawh Secretary, DC leh a dangte hi an chang nasa si a, chubakah loh theih lohin Politician te nen an inhnimhnai hle ṭhinin MCS lobby hi a chak si a, Engineer te rawtna hi an hnawl nasa ṭhin hle nia sawi a ni. Ram hmasawnna ruhrel khawih tur chuan Engineer te hi an pawimawhzia hretu MCS te hian inthikna boruak awm theite kalsanin an men an tih zau ve a hun tawh tak zet a ni. Mithiltitheiten an duh zawng hnaah an thun luh mawlh mawlh lai hian Doctor te leh Sawrkar hnathawk pawimawh lak pawh hi a chatlak nasa hle bawk.
Hetiang boruak neuh neuh sawi awm ṭhin hi ram tan a ṭhat loh em avang hian Sawrkar hian a mawhphurhtu ber a nih angin khairual hna hi a thawh a ṭul hle a ni. Mizoram Sawrkar kan hrawn mek leh hrawn tawh Congress leh MNF te hian Non Works Department te hnathawh theih chin Finance Department (Expenditure Control Branch) te Order hi an pal zut satliah mai ni loin an rap hrual zawk a ni ber a. CM huaisen tak hna ṭha thawk duh tak tak Non Works Department ten an phak lo chunga Contract hna an thawh ṭhin tihtawptir ngam kan ramin a mamawh tak zet a ni. Tun dinhmunah chuan kan CM neih tawhte hi Contractor hming hawha Contract hnathawh leh percent lakah hian an fihlim bik lo nge? Minister leh MLA ten Contractor hming hawha Contract hnathawh emaw percent lakah hian han khap ngam chu kan la hre lo chu a nih hi maw! Kan ram a Contract hnathawh en hian lungawi a har ta hle a, Order an siam ngei pawh palzuta bawhchhe ṭhin tih han hriat hian kan Sawrkarah inrelbawlna fel lo tak (Massive Administrative Failure) kan nei reng a ni tih a hmuh theih awm e. Ram hmasawnna lama rualawhna nei thluaka sum lut ve lo Ram hruaitu ṭha kan mamawh tak zet a ni.
- VL-a, Tuikual South