Written by
Dr. Rohmingmawii

ZOFA ZAWNG ZAWNG TAN MIZORAM FIRST

Zofate hi kan hriat theih chinah Mizoramah hian kum 300 vel kan cheng ta a. Khawvel tukverh zau zawka kan dah tan hi kum 100 liam awrhah chauh a la ni. Kan pi leh puten kan ram an lo enkawl ṭhat azarah keini an thlahte hian ‘ka ram’ tih tur kan neih ve phah ta hlauh a. Tuna kan khawsak dan en hi chuan kan thlahte hian ‘ka ram’ tih tur an la nei ang em tih hi zawhna lian tak a ni.

Eng vang chuan maw?: A chhan chu a chhunga chengte hian mahni ram, mahni ta anga en lova, kan ram kan hmangaih loh em avangin kan ram dinhmun a derthawng a ni. Tuna a lan dan chuan, a te ber aṭanga a lian ber thleng hian kan mimal hlawkna tur chauh kan thlir a. Sumin kan nunah ro a rel a. Kan hlawk dawn phawt chuan kan ram chu chhe vek mahse pawi ti lo ni awm takin kan duham a, mahni kan inhaivur thur thur a. Kan hnam pui, kan rama kan chenpuite ngei hmasawn ve na tur pawh kan ngaihtuahsak duh lo. Kan pi leh puten, ‘dam leh tlang khatah, thih leh ruam khatah’ tia induhsak tawn taka an lo nun ho thinte chu kan kalsan thui ta hle mai. Eng thil pawh ti ila, ‘Enge ka hlawk ve na tur? Enge ka chan ve ang?’ tih ngaihtuahin kan buai a. Chu rilru hmang chuan politics kan khel a. Party-a kan rinawm chhan ber pawh hlawkna kan beisei vang ni berin a lang. Politician tam tak lahin hmang ṭangkaiin inthlan dawnah pawisa tlem te te in min vawm a, sum tlemte avangin ngaihtuahna fim hmanga vote thlak thei lovin min siam fo ṭhin.

Chu chuan engnge a hrin chhuah?: Kan nunphung engkim a nghawng a ni. Ram hruaitu atana tha nia kan hriat vang ni loa sum min tawktarhtute kan vote hian kan ram hi kan thlahte hnen aṭangin kan hralh a ni. Engtin maw? Sum sem aṭanga sorkar siam a ṭha thei lo. Sorkar ṭha lovah chuan dan a lal lo va, a thei fate an lian thur thur a, retheite nekchepin an awm a, eizawnna a har a, mi dik leh thudik an chep a, mi pamham leh duhamte an vannei a. Chutiang khawvelah chuan ṭhangtharte hian beisei tur an nei lo. Duhsaktu an neih ve loh avangin hna ṭha thawh an beisei ngam lo va. A thlawn maia lehkha zir nia inhriatna rilru beidawngin zu leh ruihtheih thilah an tlan a. Kawtthlerah nula leh tlangval chhawr tlak loh an inpel huai huai a, khawtlang nun a rawih bawk. Heng zawng zawng hi sorkar ṭha lo hrinchhuah a ni. Kan vote thlak vawi khat hian kan dam chhung leh kan thlahte khawvel tur thleng a nghawng a ni tih kan hriat a va ṭul em!

Kan ram dam lehna turin kan rilru puthmang kan siamṭhat a ṭul tak zet a ni. Tuna a lan danah chuan ‘sum’ in min khalh kal a. Sorkar hna emaw, eng hna pawh kan thawh chhan chu sum a ni a, kan zir chhan chu sum a ni a, kan tehna ber pawh sum a ni. Kan thiltih chhan hi sum a nih miau chuan, sum ber kan hmuh chuan a dang chu kan ngai pawimawh lo. Entirnan, zirtirtuin a hlawh a kiam phah loh avangin a naupangte fail mahse pawi a tih lohna, sorkar hnathawkin office kal mang lo mahse a hlawh a lak chhung chuan pawi a tih loh, driver-in pawisa a dawn dawn phawt chuan lui hnara leivung paih pawi a tih lohna rilru ang hi a ni. Hetiang rilru kan put chhung chuan kan ram hian hma a sawn thei ngai lo vang. Chuvangin kan ram a dam leh nan, sum aia thawhchhan tur ropui leh lian zawk kan neih a ngai a, chu chu Mizoram thatna tur dah pawimawh hmasak berna rilru (Mizoram First) hi a ni.

Kan ram riangte hian neitu rilru pua enkawltu, hmangaihtu a mamawh tak zet. He rilru aṭanga ‘MIZORAM FIRST’ tih pawl pawh hi rawn piang a ni. Political party a ni lo va, nih pawh a tum hek lo. ‘Mi ṭha an lo chhuah theihna tura kawng sial leh a chhe lai siam ṭhat’ te chu a din chhan a ni a. A tum bulpui te chu: (1) Mizoramin dinhmun sang ber a luah theihna tura beih. (2) Thahnemngaihna rilru nena ram tana thawh. (3) Mizoram hmasawnna tur dah pawimawh ber, tihte a ni. Ram leh hnam hmangaihna thinlung (patriotism) chawh thawh leh chutiang rilru pu te thawh ho theihna tur hmun (platform) buatsaih hi a tum a ni.

‘Mizoram First’ rilru aṭang chuan ram leh hnam hmangaihna dik tak chu, mimal hlawkna tur emaw, party emaw, khua/ veng hlawkna tur aia Mizoram pumpui leh Zofate ṭhatna tur dah pawimawh berna hi a ni. ‘Engnge ka chan ve ang?’tih aia ‘Enge ka ram tan ka tih ve theih? tih inzawt a, ram leh mahni hnam puite duhsak avanga mahni tana hlawk zawk tur pawh tlansan ngamna hi Mizoram First rilru a ni. Mizoram leh hnam, Zofate tana a ṭhat dawn phawt chuan tuma hriat loh pawha lo beih ngar ngarna hi ‘Mizoram First’ chu a ni. Mahni hnampuite rethei leh harsa taka an awm laia mahni lo inhaivura lo len thur thur bik duh lohna rilru, a hnampuite chanai laksaka lo chenralsak/ chheprelhsak duh lohna rilru, a nei zawkten a hnampui harsa zawkte a peizawnna rilru, pi pute ro hlu ngei kha Mizoram First in a kawh chu a ni. Tumahin hmu lo mahse, mahni hna rinawm taka thawh te, mahni hmuna rinawm taka thil dik lo tih duh loh leh thamna dawn duh loh te, Mizo hnam tihmingchhe thei thila chet leh inrawlh duh lohna hi Mizoram First rilru a ni. Chu chuan neitu rilru pu lova hnathawh reng reng dodalna a keng tel bawk. Kristian rilru, mahni hmasial leh inhaivur bik duh lohna, midangte tana malsawmna ni tura thawh duhna hi Mizoram First rilru a ni bawk.

Mizorama chengte hi a neitute kan ni a. Hei lo hi ram dang kan nei lo va, kan nei bawk hek lo vang. Keinin kan siam ṭhat loh chuan hnam dangin min siamsak dawn lo. Kan ram leh hnam a ral chuan keini pawh kan ral ve dawn. Chuvangin kan tu leh fate chenna tur, kan ram neihchhun Mizoram hi uluk leh duat taka enkawl hi Zofate zawng zawngin kan tihtur a nih avangin, ‘Mizoram First rilru’ hi ram neitute rilru put dan tur a ni.

Mizoram First rilru pu tur hian he pawla member nih kher a ngai lo a, ram hruaitu emaw, dinhmun pawimawha din kher a ngai hek lo. Zofa tawh phawt chuan, eng mi pawh ni ila, eng hna pawh thawk ila, he rilru pu hian ram kan hmangaih thei a ni. He rilru hi kan put phawt chuan kan hna a ṭha lo thei lo va, hlemhletna leh midang chhiatna tur kan ngaihtuah thei lo va, tuma vil kan ngai lo ang.

Kan hnathawh chhan, he rama kan lo pian chhan leh kan thih chhan tur atan ‘sum’ leh ‘sum zawn’ ni lovin, Mizoram tana ‘fa hrin manhla’ nih hi Zofa zawng zawng tum ber lo ni mawlh teh se. Kan ram tan thui tak thlirin, kan tu leh fate chhuan tlak leh chenna tlak ram hnutchhiah i tum tlat teh ang u.

I ram leh hnam a ral chuan nang leh I chhungte in him bik lo vang.

- Dr. Rohmingmawii