THIL TUM PAHNIH CHAUH

YMA thil tum pahnih: ‘Hun âwl hman ṭhat’ leh ‘Kristian nun dan ṭha ngaihsan’ chungchang tâwi têin.

Hun âwl hman ṭhat: Kan han inzâwt vêl a, ṭhenkhat chuan ‘hun âwl’ tih awmzia pawh an lo hre lo a; hun âwl hre lo tan chuan hman ṭhat ngaihna reng reng a awm lo. Kan ni tin hna thawh ṭhin, office kal, sikul kal, loa feh, inhlawh, dawr nghah, adt. kan tih loh nî emaw, kan tih loh hun emaw hi hun âwl chu a ni ber a. Chumi hun âwla eng thil ṭangkai mah kan tih loh chuan kan hun kan hmang ṭha lo tihna a lo ni ang. Zirlai tân chuan hun âwla in chhung hna pawimawh thawh hi kan phâk tâwk a nih hmêl, inhlawhna zawng khawpa mi taima chu an tam lo.

Mawhphuhna nei lo ṭhalai chuan inah tih tur an hre lo a, khawlaiah tih tur an zawng mai. Khawlaiah tih tur an hre lo a, ṭhiante nena thil sual tih an hmabak nghâl. Ṭhiante nen an heheuna lamah vantlang tana hnawksakin an khawsa a, an awm âwl luatah an zir sual a,

‘ṭhalaite kan chêp’ tihah thu a tâwp ringawt. Thluak awm âwl chuan sual lam bâk a ngaihtuah lo an ti a, ṭhalaite awm âwl lutuk hi nu leh pate thiam loh a ni mai thei. Ṭhalaite pawh, min enkawltu kan nu leh pate pui ila, kan zalên zalen zawkin a rinawm. Ṭhenkhat chuan ‘hun awl ka nei lo’ an ti; hun âwl nei lo mihring chu mi pangngai an ni thei lo; kan hun âwl hi thil ṭangkai tihna atan kan hmang ṭhin a ni zawk.

Khaw pakhatah chuan, fereh­san a ni ta maw tihah hian microphone hmangin an han tlangau a, “Chumi chu, chumi fanu/ fapa chu, dam lohna eng mah nei si loin eng hna mah thawk loin inah a awm a,” tiin an hming leh an pate hming an puang dem dem mai a; rei puan a ngai lo, ṭhalai awm mai mai hmuh tur an awm lo thuai mai an ti. Hei hi a tak taka thil thleng a ni. Eng hna mah thawk ngai lote hi a hun âwl mamawh ber anga inhria an nih vang leh, hun âwl awmze hre lo ber an nih avang hian zirtir deuh an ngai niin a lang; puitling chinah pawh kan hun âwl hman duh dan a inang lo fur ang.

Kristian nun dan ṭha ngaihsan: Kristian nun dan ṭha ngaihsan han tiha kan sawi tam ber hi chu Kristian ni ve lote nun dan ṭha pawh a lo ni tho zel. Chanchin Ṭha hril tih hi kan danglamna a ni mai ang em? Chu bakah, ngaihdamna em ni ang? Sakhaw dang betute ramah kan chêng lo a, sawi huai a har deuh a. Mizote hi chu inngaihdam kan samna lai chu thil pawi em em lo leh kan ngam lohte lakah a ni ṭhin a; kan ngaihdam theih loh hi chu a pawi chin leh kan ngam zâwngte chungah a ni duh viau.

Kan eizawnna zân lama thawh chi a ni si loh chuan Kristian chu a tho hma tur a ni awm tak a ni a. Pathian thu sawia nu leh pa, nula leh tlangval, WhatsApp group-a rei tak tak meng, zîng thawh hre leh si lo an awm ṭhin. An thil sawi chu Pathian thu a ni a, ṭhat chu a ṭha si. Hna ṭûl vâng ni loa zan men rei, zing thawh tlai hi Kristian nun dan ṭha a ni ang em?

Allah be tak taktu (Kris­tianah pawh piang thar tak tak kan tih ang deuhin) hi an tho hma a, zing ni chhuah rualin Allah an fak ṭhin. Keini pawh hei, zing ṭawngṭai inkhawm kan neih ṭhin hi.

Kan ni tin eizawnna hlam­chhiah khawpa kohhran program ngaih pawimawh hi Kristian nun dan ṭha a ni ang em, tih hi inzawt leh ila, bân hma phahna atana hman phêt tum an awm fo mai. Hman deuh khan officer pakhat chuan kohhran thila chawlh leh haw hma dil zing tak pakhat chu, “I thawhna tur i hai a ni, missionary-ah kal zawk rawh,” a ti a, huatpuitu an awm nawk a ni awm e. Officer-in khiti khian tih chîng vek ta hlawm se, "A piang thar lo, kohhran rawngbawlna pawimawhzia a hre lo," te kan ti lehling emaw a ni ang a. Pathianin hna ṭha tak a pêk, thawh hun bi nei thlap, thawk mumal loa a haw hma (mai bakah a haw hma avanga a thawhpuite phurrit a belhchhah) ngaihtuah chang miah loa biak in chhunga a ṭhut tak bik avangin mi dang kha ṭawngṭaisak ngaiah kan ruat emaw a ni ang.

"Ka nu, ân sâng,

mi hau suh,

A bilha tho ta lo chu,

Bêla zû pawh a thlum

hlei nem maw,"

tih ang deuh khan, Chanchin Ṭha hril lam ni loin kohhran chhuanlama hmanga mi dang tana phurrit nih hi kan thiam zawng tak niin a lang. Hman deuh khan office thlen hun an endik a, chu vang chuan, "Tunlai chu kal hma a ngai," an ti deuh vek. Office timing dik taka thlen hman a ngaih avangin kal hma a ngai, a hun dikah an thleng ngai lo tihna. Chûng mite chu Kristian nun dan ṭha ngaisangtute kan ni. "A kal lam kan hma thei si lo a, a haw lam tal kan hma loh chuan," tih hi a rûka kan thupui a ni mai âwm e.

- Rempuia R. Lûtmang