Written by
- Lalremliana Pachuau

Khaw pakhata roreltu pathumte chu!

Khawvel Map han thlir vang vang hian; 23.1645° N, 92.9376° E leh, 23.727106 L leh 92.717636 L lai bawr velah hian khaw pakhat a awm a. Chu khuaa rorêltu lû ber hming chu Pu Rorêlliana niin, a thuneihna hnuaia rorêltute zingah rau rau pawh, Pu Themthiama leh Pu Thawktu Liana te nena an inlaichin dan chingchivet tak chanchin hi ka han hrilh dawn che a ni.

He khua hi ka tlawh lohna pawh a rei thaw khat ta viau mai a. Mahse, he khua hi khaw ngaihnawm tak a nih tlat avangin, a chanchin hi ngaihthah ngawt ai chuan hriat chian law law tum a finthlak zawk a. Pu Rorêlliana hi pa hmui themthiam tak, ramchhuah nikhuaah pawh sa kap miah lo chunga a khaw mipuite leh a hnuaia hnathawkte sa lû lam lâwm hlimna chantir thei khawpin a hmûi a hmui ṭha a.

Pu Rorêlliana hi pa fing tia sawi tur a ni lo nangin, pa taima rumrût a ni thung a. Tuin emaw ruahmanna fing deuh leh, remruatna ṭha niawm tak, amahin hlawkna a tel ve theihna tur ni bawk si an sawi hmuh chânga, ngaihtuahna fim pu hman lo lêka bawng kawlh ang maia hma lam sik thut chíng a ni. Pu Themthiama hi he khuaa mi hausa berte zinga mi a ni thung a.

Pawisa ṭona mual a hre fuh bik emaw tih mai tur khawpa sum ngah a ni a. Pa fing tak a nih miau avangin, pawisa hian thil tithei ve bawk mah se, thuneihna (power) pumhlum erawh a lei thei lo tih a hre thuai a. Politics + Money = Absolute Power Formula ngei kha, Theory maia duh tawk lovin, a taka chantir (Practical) tumin a han bei ta tak tak a! A tum ang takin he khaw rorêltute zingah pawh a ṭhu lawr pawl a ni ta thuai reng a.

Pu Thawktu Liana ve thung hi chu, an pathum zinga zirna lama thleng sâng ber, chu a zir sân thiamna hmang thiam zet mai a ni a. Ram inrelbawlna peng a chelh apiangte chu, Grep hrui peng rah duh berah a chhuah thei zel a. He khaw rorêlna fawng vuan tawhtute zingah rau rau pawh, túma hnial rual loha mi chak leh thiltithei berte zinga an chhiar kumkhua tawh tur a ni. 

Heng rorêltu pathumte hian inanna an neih tlàn chu; an taima rumrût, an hausa tâwkin, mahni 
ṭánghmá hai an thiam tlannate an ni. Pu Themthiama hi pa hausa leh remhre tak, fing phakar thiam tak a nih avangin, rorêltute zinga a han tel phat aṭang rengin, Pu Rorêlliana kaihza vengtu berte zingah a invawrh nghal thuai a. Chu dinhmun chelh tur erawh chuan, Pu Rorêlliana thluak sûksak a ngai tih a hai lo.

Tin, nakin zela a dinhmun tur a ngaihtuahna lamah, a tâna mi hnawk, a aia tawnhriat ngah zawk leh thiltithei zawk, amah aia a ngaihna hria leh chak zawk, an pawla thuneihna 
ṭhutphaha ṭhu phate zingah rau rau pawh Pu Thawktu Liana chu, thiam tak maiin a er chho ta nghal a. Ruahmanna fing zet a ngaihtuah chhuak thuai a. Ama hming lang miah si lovin Pu Rorêlliana thinlungah Pu Thawktu Liana huatna chî a thlak a, a chi tuh pawh a lo ṭiak ta thuai reng a ni.

Tichuan, Pu Themthiama thil tum pawh a hlawhtling chho ta zawt zawt reng a. He khuain sum leh paia harsatna a han tawh a, hnathawhna tur sum vân ber lai leh, rorêltu dangte pawhin hnathawhna tur sum an neih loh vanga, an bialte fanga hun hmasa lama rorêltute hmalakna puitling tawh an hawn tak mai mai lai pawhin, Pu Rorêlliana kaltlangin Pu Themthiama erawh chuan, hmasawnna hna thawhna tur sum a nei a nei ta reng a ni. 

Hetia Pu Thawktu Liana, a mi er deuh ber Pu Rorêlliana hmanga a han nek chep hnuah chuan, ram rorêlna (Politik) hi chu, a ruh no no chhuakah tihna hmun a nih tlat avangin leh, rorêltu dangte chu er thamah a ruat lem loh avangin, a duh ang thâlin chet a chhuah chho ta a. Rorêltu dangte’n hna chhe tê tê bak thawh tur an neih loh lai pawhin, Pu Rorêlliana leh pu Themthiama te chu an che thei par par hle reng a ni.

Hun a han liam deuh hnu chuan, tawnhriat ngah tawh leh a ngaihna hria, Pu Thawktu Liana erawh a lo awm mai mai bik hauh lo mai a. A khât mawi tawkin a hmalakna chanchin hriat tur, chu khaw mipuite chuan an nei leh ṭhin a. Chu achhapah Pu Thawktu Liana vanneihna ni a lo her chhuah belh em ni tih turin, he khuaah hian hripui a rawn lêng zui ta a. Chutah zet chuan he khua hi a ngaihnawm zual ta sawt a! 

Pu Thawktu Liana chan lam a nih avangin, he hripui a han buaipui chhoh danah mipui mit a tlung chhovin, a hmalakna chak takah mite fak a hlawh chho ta hle a. Pu Rorêlliana leh Pu Themthiamate tân chuan ngaihmawh tham a ni ta tlat a. A theih dan danin Pu Thawktu Liana chu, hripui beihletna tur sum hmangin han hrek ṭhin bawk mah se, Pu Thawktu Liana lah â bik hek suh, fak tlak khawpin a hma a su kaw duai duai reng a, tlàwm mai a tum lo.

Pu Themthiama pawhin àwl mai mai a tum bik lo. A chanpual lamah hnathawhna tur sum lian tham hailuh dan ngaihtuahin, hnathawh tur lian tham a hmuhte chu thiam takin, Pu Rorêlliana a pe hmiah hmiah a. Ram rorêl tura mipui thlante meuhin mual an laiin, hna an thawk an thawk ta mai a. Mahse, vantlâng tìtìna hmun luahtu ber, Pu Thawktu Liana luahlan thei tur khawpa hmalakna vüng chhuah tur erawh a vâng rih si. 

Pa fing ta nge nge chu, a mimal senso hmangin mi retheite ṭanpuiin mite tìtì luah tham thil tih a nei chho ta a. Mahse, hripui a lên miau avang leh, sumpai a harsat miau avangin, Pu Thawktu Liana luahlan tham khawp thawm neih reng theih a ni chuang lo. Pu Rorêlliana hian a hun hmasa lama mahni a inhaivurna, Chakai Thlam a sak vangin sawisel a lo hlawh chiam tawh a. Mahse, sum atchilh nun vulh liantu ber duhamna chuan, khua reng a hmuhtir leh thei ta lo!

A rorêlna hnuaia hmalakna lian ber tur a tih, Vawk Vulh Farm kaltlangin, Pathian nung bia inti tak tak chinin an tih ngam ngai loh turah, â tak maiin amah vek hian a ram, Chî ṭhat Mualah vawk tê vulh len tur eng emaw zat, mipui sum hmanga leiin mi a enkawltir ta a. Pu Thawktu Liana hming ri chhen beng hniam nân a ti nge, mipui hnenah vawk tê chî ṭha sem a ni dawn ta, tiin vawk tê semtu tur dân ang thlapin  a zawntir ta a. 

Mipui hnena sem tham vawk tê vulhtu chu amah chauh ni hek, mipui sum hmanga vawk tê chî a lei khawl, amah ngeiin a enkawl chu mipui sum bawk hmangin a hnena mi vek lei chhuah a tum ta roh a. Tin, tun hma aṭang reng pawha Pu Thawktu Liana a duh lohna, an sakhaw biak dan inan lohna ngei hmang khan, a thinlung an kheuh an kheuhsak ta a, an hlawhtling hle reng a ni. Pu Thawktu Liana pawh mahni kohhran ṭan ti-nâ ve tak, Upa atân kohhran mipuiin an thlan tlin hial a lo ni ve leh zel a.

He khuaa cheng mipuite hi an mak khawp mai. Vanram kai loh hlau tawk lekin Pathian an hria a. Hremhmun aikaih tur ting siin, thih dawn aruaia ngaihdamna chan beisei chungin, sual huat aia sual kaltlanga nawmsak thlang an tam êm êm mai a ni. Pathian ai mahin an lawina kohhran an chhuangin an  ngai ropui zawk a. An ram hruaitu lû ber atân an kohhrana mi chauh lo chu tiin, sawi chhuak lo mah se, an nungchang aṭangin an remti bur lo tih hai rual a ni lo.

He khuaa thil thleng ka han thlir ṭhin hian, mak tih deuh deuh ka nei a. He khuaa rorêl mekte pawla mi challlang tak tak lo ni tawh ṭhinte chu sahthlak an ni a. Pu Rorêlliana’n mihring hmaizahna nei miah lova, mipui sum pumhmawm a tum lai leh, rorêltu dangte an khawro êm êm lai pawha an pawla mi thar ber berte zawk an mâwm zul lai hian, tu mahin eng mah an sawi ngam lo hi a ni, mak ka tih ber chu! Tin, thinlung taka Pathian ṭihmi, Lalpa hmangaih avanga sual hua pakhatmah an awm lo pawh hi, mak tak tho zu nia!