Written by
Laldawngliana

KA NUNKAWNG LEH BIBLE HI

Mizo zinga Bible ziak chhuak tam ber Lalthianghlimi, Ramhlun North chuan Bible a ziak dan chanchin ngaihnawm tak chu Octobers 3, 2022-ah a tlangzarh ta a. He lehkhabu hi a tet ai hian chhiar a nuam a, rilru a khawihin chhiar a manhla hle mai.

A bu pianhmang a nalh a, lek kual vel a nuam a. Kum upa tan pawha chhiar cho-awm takin a ziak a fiahin a hraw ṭha bawk si. Thupui tawi te te 15-a a ṭhen te hi a tawi mah mah a, a khamawm loh zawk a ni. Thlalak pawh a fiahin mi a hip hlawm hle.

He lehkhabu hi One Vision-in lehkhabu tihchhuah an tuma ziak tura an sawm a ziak aṭanga lo piang a ni a. A tirah chuan copy thum lek press-a chhuttir a tum a. Mahse press lam chuan hralh chhuah theih tura siam zawk turin an ngen pawhin copy 150 vel siam a la duh zawk a. A tawpa tawpah chuan mipui chhiar theih tura chhuah a lo ni ta hi kan vanneihna a ni.

Ka duhthusam lo lai ka’n sawi hmasa teh ang. A kawmah Bible a ziak tawh panga thla a lakpui an dah hi, Bible pariat a ziakte nen ni zawk Bible a ziak chhuah zat a tichiang zawk ngei ang.

Heti taka hawrawp chhut sual tam te, ziah zawm leh zawm loh tur dik lo tam te hi a bu ziaktu tan chuan inthlahrun a nat dan tur hi ka ngaihtuah hian khawngaihthlak tak meuh a ni.

Phek nambar hi an thukru mah mah bawk a. Phek khatna hi vei lama ṭan lovin ding lamah hian ṭan zawk se chuan phek nambar pawh hi a chung kil langsar laiah a awm thei dawn asin le.

A bu chhungah hian thlalak 28 lai dah a ni a. Hetah hian Bible a ziak, kutziak ngei thlalak hi dah tel ve se a hlu lehzual ngei ang.

Bible a ziak ṭan te, a zawh ni leh thla a tar lang lo hian min tibangbo riau mai. Bible a ziak hrang hrangte hi a ziak ṭan ni, a zawh hun leh a ziak rei zawng ni zat te hi tar lang se mi dang tan chona ṭha tak a ni thei dawn asin maw le.

Phek 5-naah hian, “Pu Khawtin­thanga, Dinthar thih thu leh a kutziak Bible ziah bind thlap leh a thlalak ka’n hmu chuan ziah ve chakna min neihtir a,” tiin a sawi a. Khawtinthanga hian August 5, 2016-ah a vawi lina a ziak zo a. Amah hi October 31, 2016-ah a borala a thlalak darh leh Mathiangi ziak ṭan hun hi a inmil lo deuh. Mathiangi hian a ziak hmasak ber chu July 7, 2015-a ziak ṭan a ni a, a zo a; Khawtinthanga thih hma September 9, 2016 khan a vawikhatna a ziak zo tawh a. Khawtinthanga ziak aṭanga ziah chak ve a nih si chuan, November 11, 2014-ah a vawi thumna a ziak zo a. Hemi hnu February 18, 2015-ah a tu leh faten an lawmsak social media-a darh aṭanga ziak chak a ni zawk lo maw ka tih chuan ani pawhin, “A ni zawk dawn a nih chu,” a ti.

Bible a ziah hma hian vawi thum a chhiar chhuak a. Khawtinthanga ziak a hriat aṭangin ziak ve a chak a. A pasal a dil a, a lo remtih chuan phur takin a ziak ta a ni. Harsatna hrang hrang pal tlanga a ziak zel chuan testimony ropui tak tak a chhar phah ta a nih hi. A vawi khat ziaknaah chuan Hani nun hian a nun a khawih hle a, a fa a enkawl dan pawh a thlak phah hial a ni. A vawi hnihnaah chuan, “Lalpa a ni a lawm, ṭha a tih ang zelin ti rawh se,” (1 Sam 3:18) chuan a rilru a khawih leh hle a. A vawi thumnah chuan Deuteronomy vela hmeithai leh pa nei lo tih chuan a rilru a dek leh bik a. Mosia thih thu a thlen chuan a sun a, a na vawng vawng a, ni hnih lai a chawlh phah a ni.

A pasal dam laia a ziah vawi linaah chuan, “Ka mitthi ngaihna chu lawmnaah i chantir a” (1 Sam 30:11) tih chuan zing dar thumah Halelluiah-na tur a hmu leh ta a. A ziak zel a, “Tihduhdahin kan awm a, nimahsela, kalsanin kan awm si lo,” (2 kor 4:9) chuan a chhun leh ta a. A vawi nganaah chuan Assuria lalin Hezekia a vau a, Hezekia ṭawngṭaina 2 Lalte 19:14-19 chu a hre fiah ta kuar mai. A vawi hnih ziakna aṭanga he lai hi a lo buaipui tawh, mi hrang hrang a zawh chu, “Bible hrilh fiahna ṭha ber chu Bible vek hi a ni,” tih chu a takin a tawng ta a ni.

South Korea rama Kristiante an nghehna leh an nun em em chhan chu mahnia Bible zir an uar vang niin an sawi a. Bible ziak hi mahnia Bible zirna ṭha tak a lo ni tih Mathiangi aṭang hian a chiang hle mai. Bible bung sawm ka chhiar hian ka inchhiar tui theih loh laiin bung tlem te ka ziak pawhin ka tui zawk, a ti reng a ni.

“Chu ka mitthi ngaihna chuan kan pa dam lai aiin Bible min belh tam tir nasa em em a,” tiin a zawngchhang hle a. Robinson Crusoe thawnthu ziaktu RL. Stevenson-a khan damlo chau tak chungin, khuh bawrh bawrha khuma mu chung pawhin thawnthu a ziah ṭhin thu a sawi ang deuh khan Mathiangi pawh, “Bible ziah, anxiety taksa chak bawk si lo nen. Ka hah deuh chuan ka kut leh ke a rawn vung ṭelh ṭelh a, ka khuh bawrh bawrh a, ka tha a kham ngawih ngawih ṭhin a, a chang chuan ka beidawng lek lek fo a,” ti chungin a chhunzawm zel a ni. A tirah a fate hming kima vawi hnih ziak a tum chu vawi sarih ziah a chak a. Tunah erawh vawi riat a zo tawh a; vawi sawm ziah a tum thu a sawi ta hial a ni.

A lehkhabua a tar lan loh Bible a ziak tawh dan hetiang hian han sawi ila hriat a awlsam deuh zawk awm e.

Vawi khatna 07.07.2015-09.09.2016 ni 428

Vawi hnihna 12.09.2016-07.07.2017 ni 299

Vawi thumna 09.09.2017-28.07.2018 ni 384

Vawi lina 28.07.2018-28.07.2019 ni 335

Vawi ngana 01.08.2019-10.04.2020 ni 254

Vawi rukna 16.04.2020-27.09.2020 ni 165

Vawi sarihna 17.10.2020-10.05.2021 ni 206

Vawi riatna 18.03.2021-18.03.2022 ni 194

A pasal u 2012-a a thihna leh 2013-a a pa thihna chuan Bible a ngainattir a. Khawhar hla ngaihthlak aiin Bible chhiar lamah a ramṭang ta zawk a, vawi thum lai a chhiar chhuak a. Chumi hnu chuan kum ruk leh thla riat Bible a ziah chhung January 7, 2018-ah a pasal a chesual a. A pasal damlo enkawl a buai chung pawhin a theih ang angin Bible ziah chu a chhunzawm hram hram a. An nufain scooty-in a su a. Miin Bible ziak chu, “Pathian hian ṭul a ti tawh lo mai lo maw? Heti tak maia harsatna in tawh mai,” tih ṭawngkam chu a dawn phah fo a. Hun eng emaw chen an inbuaipui hnu November 18, 2018-ah a pasal chu a boral a. Hemi hnu hian vitamin E tlakchham leh nghawng cher ngaiin a awm leh a. Covid hri lengin a tibuai a. A fapa mit entira phaia kal a ngaih bakah amahin anxiety a nei bawk nen. Mahse heng harsatna hi tluk phah nan hmang lovin huaisen takin a pal tlang thei a. “Pathian nena retheih chu hrehawm mah se a lo nuam em em a,” tiin, “Min hruaitu atan Bible hi ka thlang a ni,” a ti tlat chuan a testimony ropui tak kan lo hriat phah ta a ni.

He a duhthlannaah hian a chiang a. Chu chu amah mai ni lovin, “Ka faten Bible ngaina se,” tih chu a duh ber a ni a. Bible ziak a chawlh deuh pawhin a faten ziak leh turin an lo nawr reng a. “Tuk tin mai an harh ruala Bible ka ziak lai an lo hmu ṭhin khan an nunah a lo bet nghet ve em emin an thla a lo muang hle a ni,” a tih theih phah ta a ni. Amah pawhin, “Ka nu chu Bible ngaina tak a ni a, tuk tin a ziak ṭhin,” tih chu an hriat dan ni se a ti a. Kan fate hian nu leh pate hi engtin nge min hre ve se kan tih le? Kristian Chhungkaw din nghet turin a lungphum a hre fuh a. A fanu chuan, “Nu ka nih hunah chuan nangmah angin Bible ka ziak dawn,” a ti reng a ni.

A lehkhabuah hian Pathian sawi nan PATHIAN tia ziak chang a nei fo a. Thlalaka mi tel lovin a lehkhabua Bible tih vawi 79 a sawinaah hian vawi thum chiah Bible tiin a ziak a, a bak vawi 76 chu hawrawppui vekin a ziak a. Hetiang deuh bawk hian Lalpa tih pawh vawi hnih chauh Lalpa tiin a ziak a, a bak vawi 71 chu LALPA ti ngatin a ziak bawk. Hei hian Lalpa leh Bible a dah pawimawhzia a lang chiang hle.

Bible belh hlawkzia hriat tumin rilru inhawng leh phur takin a ziak ṭhin a. Chuvangin, Mosia thi sunin ni hnih ngawt a chawl lo thei lo va, Deuteronomy bung sarih pawh mittui luang zawih zawihin a ziah phah a. A chang leh 1 Sam 3:18 lek pawh thla thum lai a buaipui a. A huphurh lai deuh Isaia chu nuam ti taka a ziak theih nan Pathian a dik thul. A dik takin ṭawngṭai leh Pathian pawl chungin Bible a ziak ṭhin tih hi hmuh hmaih theih a ni lo.

Ni khata darkar sawm hnih pali nei ṭheuh ṭheuh hi kan inhman daihzai hleih hle mai. Ani chuan Bible vawi riat a ziak chhuak tawh bik a. A va hman bik ve tih ngawt chi a ni lo. A pasal damlo enkawla a buai em em leh zan khata vawi thum a thawh ṭum pawhin ziah dan a zawng ngar ngar a. Ziahna hun tam zawk a neih theih nan a fa pawm lai hnute a ngheitir a, khawvar hma zing dar hnih leh dar thumah te Bible ziak turin a tho ṭhin a ni. Harsatna tam tak leh taksa bawrhsawm tak chung pawhin a bei fat fat a. “Pathian hian hrisel taka BIBLE ziak turin min ti lem lo,” a tih phah hial nia. A bul berah chuan Pathian a dah pawimawh em vang a ni. Kan ngaih pawimawh tak tak tan chuan hun kan insiam thei mai zel a lo ni.

He lehkhabu kan chhiara a ngaihnawmna kan tawn bak hlimna te, thlamuanna te, Pathian pawlna te a taka a chang bik hi Mathiangi hlawkna a ni. Ṭhang khat liam tawhah khan Chawngṭhuami Bairabi chuan vawi thum a lo ziak chhuak tawh a. Chumi hnuah Maj. Thankhuma (L) leh Khawtinkhuma ten vawi li an ziah tawh thu kan hre leh a. Kan minister hlui PC Zoramsangliana (L) nupui Lalthlamuani chuan a vawi rukna a ziak mek niin an sawi bawk a. PC Nghaklianmawia chuan August 2019 khan facebook-ah Mizo mi 182-in Bible an ziah chhuah tawh thu a sawi a. Mi dang pawh an awm belh zel turah ngai ila.

Billy Graham-an Back to the Bible a tih ṭhin chu Bible ziah lamah te, Bible chhiar tam leh nunpui te hian Pathian pawl nan hmang zel ila, Bible mi Mathiangi ang hian a hlawkna kan lo chang zel dawna lo ni.

- Laldawngliana