DARKAR KHAT BO/ BELH (British winter time pualin)
October thla Pathianni hnuhnung ber last Sunday (October 30) zing lam dar 2:00 Greenwich Mean Time (GMT) a rik rual chiah hian UK leh ram dang 70 vel zet chuan an ram sana chu darkar khat in an herh tlaiin, dar 2:00 ni tawh kha darkar khat herh letin dar 1:00 am a lo ni thar leh ṭhin. Hetiang winter time bul ṭan ni hian darkar khatin mut hun an neih tam phah ṭhin a, Pathianni (Inrinni zan lai) taka he sana herh tlai hi a inṭan avangin thawh hai, inkhawm hun hai an tam ṭhin.
Ngaiah an neih hlei thei lo a ni ber mai, 2023 March thla Pathianni hnuhnung ber a lo thlen hunah Wintertime tawp ni leh Summertime inṭan ni a lo thlen hun zan dar 1:00 a rik hunah an sana darkar khata an herh hma leh hma loh chuan heng sana herh danglam ram nen hian darkar 5:30 in Indian Standard Time hi a inthlau leh tawh dawn a ni.
Hei hian English Premier League (EPL) inkhel prime time show zan dar 7:30pm a kan en ṭhin pawh GMT sana a dar zat pangngai reng kha BST an herh tlai tak avang leh India sana herh danglam a nih ve loh avangin zan dar 8:30pm alo nih phah leh dawn ta a nih chu. Hetiang hi sana herh danglam hun tur a ni ang-
March 27, 2022 - 30 Oct.
March 26, 2023 - 29 Oct.
March 31, 2024 - 27 Oct.
Eng vang nge?
Khawvel hi a mum a nihzia chu hmar tawp leh chhim tawp lam hnaih ram aṭang te hian a chiang bik ṭhin. Keini ram hi khawvela kiar lai tak, tropic of cancer tan tlanga awm kan nih avangin min nghawng nep deuh avangin sana herh danglam ngai ve lo kan nih a rinawm.
England-ah khuan June 21 ni rei ni ber chuan ni chhuak leh a tlak inkar hi darkar 16 leh 50 minutes a ni a, dar 4:40 ah ni a chhuak a, tlai lam 7:27 ah a tla leh ṭhin. Ni chhuah hma dar 3:55 aṭangin khua a var a, tlai lam ni tlak hnu dar 8:09 velah khua a thim ṭan ve chuah ṭhin. December 21 ni rei loh ber niah chuan chhun eng, ni chhuah aṭanga a tlak leh hun hi darkar 9 leh minute 1 chauh a ni thung. Ni rei ber ni aiin darkar 7 leh minute 49 laiin a inthlau a nih chu.
December 21 ni hian dar 8:03 ah ni a chhuak a, 3:53 pm ah a tla leh a, sana herh danglam lo ta se, dar 9:03 ah ni a chhuak ang a, chawhnu dar 2:53 ah a tla dawn a ni.
Tu ngaihtuah chhuah nge?
Nipui leh thlasik khaw en chhung inthlau lutuk sana herh danglam rawt chhuaktu leh nasa taka sawimawitu chu Insatu lar tak pakhat, William Wilmett a ni, (a hming chawi hian Sana hming Wilmett pawh a awm nghe nghe).
British Summer Time tih leh Daylight saving time an tih bawk hi 1907 kuma a ngaihtuah chhuah a ni. A chhan pawh nipui ni rei laiin mi tam ber chu ni tlangsan ut thlengin an la thawh mumal loh avangin sana herh hma ni ta se khatih hun lai pawh khan ṭhal khatah £ 2.5 million ram tan sum thawh chhuah a pun phah dawnin a chhut a ni. A duh dan tak phei chuan a tahtawla sana herh hma zel a, ni rei lai phei chuan minute 80 laia herh hma a duh. Nasa taka a beihna avangin British Parliament pawhin 1909 khan Daylight Saving Bill chu Parliament-ah nemngheh a ni ta a, (Germany-in an hmang hmasa zawk thung. April 1916 aṭangin an hmang).
British Parliament pawhin 1916 kum vek hian Summer Time Saving Act passed -in May 21 aṭangin hman ṭan a ni. Hemi rual hian heng ramte Belgium, Denmark, France, Italy, Luxembourg, the Netherlands, Norway, Portugal, Sweden, Turkey ten an zawm ve nghal bawk.
Kum 1968 aṭanga 1971 chhung khan kum khat chhung chu sana herh danglam chuang loin GMT aia BST darkar khata tlai zawkin an hmang a, hei hi ṭha zawk an tih loh avangin tuna an awm dan angah hian an kir leh ta a ni.
Sana herh danglam chungchang ngaihdan hi Benjamin Franklin khan 1784 daih tawh khan chanchinbu-ah a lo ziak tawh a ni.
Indopui-II lai khan British hian hun engemaw ti lai phei kha chuan Oil and Energy renchem leh tlakchham avangin darkar hnih laia sana herh danglam hun an nei.
A duh lo lam ve thung
Darkar khata sana herh tlai leh hma chungchangah hian tun thleng khuan an la lung rual thei lo. Hun leh energy hi kan ren avang hian kan ram mipuite hriselna leh himna kan thleng tur a ni lo, ti pawl an awm ve bawk a ni. Thlasik ni rei loh laia Sikul naupang chumchiap te pawh khawvar hmaa sikul an kal ṭhin hi naupang hruai ve thei lo tan a him lo a, an hriselna pawhin a nghawng bawk tih ṭanchhan leh thlasik lai chuan hnathawhna hun pawh hi pawh hi a tawi mai tur a ni tih ngaihtuahna aṭangin Rebecca Harris Tory MP chuan Daylight Savings Bill enṭhatna tur a pulut a. Parliament erawh a hmin zo rih lo chu a ni. A YouGov in mipui ngaih dan a laknaah chuan sana herh danglam ṭha ti 53% an awm laiin ṭha ti lo 32% an awm.
Scotland hmar lamah phei khu chuan hetia sana an herh danglam chung pawh hian dar 10:00 bawr a ni chhuahna leh chawhnu dar 2:00 pelh deuh hreta ni a tlak leh maina te pawh zuk awm tho a!
Hetiang a nih avang hian thlasik laia ni en chhung rei lo lutuk leh nipui laia ni rei lutuk ṭhelhna atan darkar khat hi a la tawk chiah lo a ni ti pawl ṭhahnem fe an awm.
Eng thlaah nge?
1. Thlasik inṭan dawn October thla Pathianni hnuhnung ber zing lam dar 2:00 ah chiah hian darkar khatin sana an herh hma ṭhin a, he hun hi khawvel pumpuia Alarm clock set rual hun tam bera ngaih a ni.
2. Nipui inṭan dawn, March thla Pathianni hnuhnung ber zanlai dar 1:00 am ah chiah hian an sana darkar khatin an herh hma leh ṭhin a, dar 1:00 kha dar 2:00 a ni nghal ṭhin.
Inkhawm hun hai
Hetianga sana an herh hma leh tlai ni hi khawvel pumpuia inkhawm tan hun tam rual ni ber a ni ṭhin.
India sana nen
Kum tin UK leh Europe ram tam takah sana herh danglam a nih ṭhin avang hian India sana nena a inthlauh dan hetiang hi a ni e-
March Sunday hnuhnung ber aṭanga October Sunday hnuhnung ber thleng India sana aiin BST hi darkar 4:30 in a tlai.
October Sunday hnuhnung ber aṭanga March Sunday hnuhnung ber thleng hi BST aiin India sana hi darkar 5:30 in a tlai.
Sana herh ngai tamna
Heng hmunah te hian sana herh danglam a ngaih tam zualna te an ni a, zanlai thlenga sana pakhat herh danglam turin an villa hmun te.
Buckingham Palace sana 500.
Windsor Castle sana 379.
Palace of Holyroodhouse sana 80.
Source : inews.co.uk, October 26, 2022
- Huna Kawlvawm