INSAWISEL HI – NEUTRAL THLIRNA
Tun lai hian insawisel hi a nasa ta viau mai a, ZONET Fakselnaah phei chuan thu dang a leng ve vak lo a ni ber. A bik takin Politacal Party inkarah hian insawiselna a nasa zual a, neutral lam thlirnaah chuan Political Party hi ram leh hnam hmangaihtu ber anga an lan lai hian an ngeiawm thei hial ta a ni. Engpawh ni se, insawiselna awmzia hi han zir chiang deuh phawt ila, Political Party leh neutral lam mite tan pawh inzir chian nan a ṭha ang e.
Insawisel kan tih hi sapṭawng lamah chuan a awmzia a chiang deuh zawk awm e. Sapṭawngah chuan insawiselna chu chi hnih constructive criticism leh destructive criticism a awm a, hemi awmzia hi zir chian deuh a ṭha ang.
Constructive criticism-ah chuan insawiselna lam ni mah se, tumah mihring hi fel famkim a awm theih loh va, dik lohna leh fel lohna lai nei thei vek kan ni a. Chuvangin, constructive criticism chuan mite dik lohna leh fel lohna kha insiam ṭha tur leh nun dik leh kawng dik a zawh theih nan hmangaih tak a a dik lo leh fel lo lai inhrilh hi a ni ber a. Chu chu miin a zawm thiam chuan mi fak a hlawh a, mi ṭha leh dik nih a hlawh ṭhin. Hei hi tute tan pawh a pawimawh a ni.
Insawiselna pakhat, destructive criticism-ah thung chuan, mi a sawisel chu chhhia se, mualpho se, mi dik lo a nih lantirna ni se tih hi a tum a ni. A bik takin, destructive criticism-ah chuan huat zawng tak chu chhia se, mualpho se tih duh vanga sawiselna a ni.
Hemi chungchangah hian a bik takin Political Party te hian an inenfiah a ngai ve bawk ang. Political Party chu miin kan ngaihdanah chuan, ram leh hnam hmangaihtu, ram leh hnam ṭhatna leh hmasawnna ngaihtuahtu tura ngaih an ni. Chutih lai chuan, Political Party-te inkar hi neutral lam thlirnaah chuan, ram leh hnam hmangaihtu lam aiin, mahni ṭanghma ngaihtuah a, Political Party dang chu chhia se, mualpho se, roreltuah pawh mipui hian vote lo se tih duhna hi a lian hle a tih theih ang.
Chuvangin, neutral lam thlirnaah chuan Political Party chu mahni ṭanghma hai duhna, an dinhmun a ṭhat sawn chuan party dang chu a chhe thei ang bera sawisel duh nihna hi neutral lam thlirna chu a ni ber ṭhin. Tun hma democracy din ṭantirh lai pawh khan Union leh Zalen inbeihnaah chuan, “Kan party chu vawkpui pawh nise ka vote ang,” tih ngaihdan hi a lar hle a ni. Hetiang rilru hi chu ram leh hnam hmangaihtu tak tak ni lovin, ram leh hnam hmangaih ai chuan an Party kha an hmangaih zawk a ni.
Mizoram chu Kristian ram tih ngam khawpa Kristian tamna ram a ni a, Kristian ve lo ram ai chuan ram leh hnam hmangaihna kawngah pawh rilru dik leh ṭha, Bible-a Pathian thu ang hian kal thiam hi a pawimawh ber tih kan hriat a ṭha. Pulpit tlang aṭangin Pathian thu ṭha tak tak au chhuahpui mah se, biak in pawn lamah chuan Party chhiatna a nih dawn chuan eng pawh tih duh leh site hi a dik lo tih kan hriat a ṭha.
Bible zirtirnaah chuan khawi hmunah pawh awm ila, kawng dik leh ṭha kalpui ngam nih hi kan tih tur a ni ngei ang. Lal Isua pawh khan insawisel hi a ngaimawh hle a ni ang. A hun lai ngeiah pawh khan, Matthaia 7:1-ah chuan, “Sawisel suh u, sawisela in awm loh nan. In sawisel ang bawkin an saisel ang che u a, an tehnna ngai bawkin an tehsak leh ang che u. Tin, engati nge mahni mita khanchhuk awm chu ngaituah lovin, i unau mita hmawltê tak tê awm chu i hmuh ni?” a ti a ni.
Hemi bakah hian Paula pawhin, II Kor. 3:-ah chuan, “Mahni insawi mawi kan ṭan leh dawn ta maw?” a ti bawk. Keini pawh hian MLA inthlan a lo hnaih leh chuan, mahni Party insawi mawiin, mi dang Party sawi chhiat kan ṭan ve leh ṭhin a ni. Thufing 29:1-ah chuan, “Zilhhau fo pawha a ring tikhawng tlat chu vawi leh khatah tihtliahin a awm ang a, tihdamna a awm lo vang,” a ti a ni.
Heng Bible thute hi keini, Mizo Kristian intite pawh hian kan dik lohna insaimṭhat kan ngaihna laiahte kan hriat reng a ṭha ang. Bible thu Pulpit tlanga aupui dup dup si, pawn lama zawm tum leh si lo kan nih chuan, eng Party pawh ni se rintlak an ni lo tih hi kan hriat ngam a ṭha.
Heng thute hi kan zawm duh loh chuan an tihsual rah chu mahni ngei hian an seng leh dawn a ni. Chuvangin, mi dang sawisel chin te, mahni infak chinte hi sim a ṭha. Kan sim loh chuan kan tihsual rah chu kan seng ngei dawn a ni.
- Dr Lalzuia Colney