Lo neih tur thlan fimkhur a ngai NEIH HMASAK KUMAH BUH LEH BAL A ṬHA EM?
KHUH HAWNNA
MIZOTE hun hmasa lamah khan, lal tana rinawm, sà leh râl laka khawtlang chhan ngam, mi huaisen kan nei ṭhin. Tunlai ṭhangthar zingah hian ram leh hnam siamṭhat nana mahni inphat ngam kan tlachham ta deuh em ni?
Ram leh hnam a tluk chhiat chuan, Sakhua leh khawtlang chu amahin a ding zo hauh lo ang. Hnam a dinchhuah erawh chuan engkim hi mawi takin a par vul thei. Kan hnam hmakhua hi a thim a, chaurau êk a thai mek si. Eng ngati nge hnam dinchhuahna ngai pawimawh lo a, mimal ṭanghma ringawt hnam pum hian kan buaipui tak le?
Kan ram hruaitute u, in dinhmun hi in hai nge, in ti ṭha duh lo zawk? Kan Pathian thu chuan 'Thlahdah taka Lalpa hnathawktu ringtu chu ANCHHEDAWNGIN awm se la' a tih kha in chungah hian thleng ta se, in duh chiah ang maw? Ram hruai hna hi dawngdah taka thawh chi a ni lo a nia. Hetiang renga in awm chuan in lu chungah meiling in chhekkhawl lek fang a ni.
He kan Zoram Ar hmai tiat leka mihring tlem tè pawh enkawl mumal thei lo khawp in nih chuan, inngaihtuah chiang ula, ram hruai hna hi midang koah nghat ngam hram teh u.
DAWN TISEI ṬHENKHAT
1. Kum 1988 inthlan khan Congress Party chuan, sawrkar siam duh luat vangin mipui beisei miah loh, In chung rangva sem leh NLUP (Rs. 30000/-) min tiam a, retheihna umbo leh khaw tina Electric eng pek vek tiam chungin sawrkar an siam a. He thil hrin chhuah chu ram mipui thatchhiatna a ni. Samdala ianga mu chunga theirah tlak hun (pawisa sem) nghah a ni. He thil hi vawiin thleng hian kan politician-te'n an la chhunzawm zel a, hei hian thawhchhuah neih tum lohna leh thatchhiatna bak a thlen lo. He thil hi renchem taka kalpui a ni a, kum 10 zet an sawrkar phah nghe nghe.
Kum 1993 inthlanah phei chuan HUAPZO sawrkar kan siam ang an tih piahlam ah, chhung tinah sawrkar hnathawk dah vek an intiam bawk. Nangni chhungkua hi sawrkar hnathawk in awm ta em?
Hemi kum vek hian, Congress Election Manifesto ah chuan, Kristian State kan siam ang tih a tel a, he thu hi Pathian leh kan ram tan, tih thupuia neitu MNF Party chuan High Court-ah an khing a, inthlan hmain Court thutlukna a chhuak hman lo a nih kha.
Hemi ṭum hian, Congress sawrkar hian retheihna an umbo thu hriat a ni lo a, Electric eng an pe vek hek lo NLUP dawng tur phei chuan, HAWRRAWPPUIA hming ziak TLAN PAHA chhiar theih (Congress party mi) nih a ngai.Kan ram politics chhiat chhan hi Congress party thuneihna duh luat vanga puh loh a hrasa hle.
2. Mizoram Peace Process a kal mek lai khan, MNF Vice President chuan CM Pu Lalthanhawla hnenah pawisa Rs. 500000/-a dil a ni awm e. Pu Aichhinga (Peace Emmissary) kaltlanga pek an nih thu Pu Hawla hian a sawi. Hetih lai hian MNF sipaite hi an rethei hle a ni awm e. Hrisel loh leh ei chhiat nen, rawtuai hak mai mai pawha thi thei reng an ni tih chu an dinhmun sawi fiahna thu lar tak a ni.
Hemi hnu hian, kekawr mawng ṭet nena Mizoram an lo luh thu sawi lehin Pu Hawla chuan, Interim sawrkara Finance Minister a nih laia cheng khat mah ka eiru lo vang ti leh, sawrkar motor a dawn pawh Gas bur phur nana hmang duh lo a, kokia pu ngat khawp khan kum 10 CM a nih meuh chuan Rs. nuai 909 zet a lo kawl tih hriat chhuah a ni a, mahse a unaute pawisa a lo ni hlauh thung.
MNF party hian zawlaidi a nei ni ngeia ngaih theihin, Hnam Party anga mi tam tak ngaih leh ngainat a hlawh tlat hi an vanneihna a ni.
Kum 10 zet opposition-a an awm chhung khan an zuih ral lek lek hman a, Hnam Rûn pawh maimawmrilin a bawh chûk hman hial. Kum 2018 inthlan dawn khan, an sawrkar theih dan chiah ngaihtuahin tiam theih zawng zawng tiamin, mipui an bum thei hlauh a, MLA 26 ngawt an nei a, sawrkar ngelnghet tak an siam thei ta. Hetih rual hian an zawmpui ber BJP chu an zahpui leh si avangin an hun tawp dawn lamah chaurau êk an thai mek niin a lang thung.
India ram state tam zawkin, Politics hi ram rawngbawlna a nih an pawm tawh laiin keini ramah chuan kan la hmaih ṭhelh hle thung. Kan rama rorelna chelh ṭhin party pahnihte hi chuan eizawnnan an hmang a ni ber mai.
Nakkum kum tawp lam hian sawrkar hunbi chhiar chu a lo pumhlum leh dawn ta. Congress (kum 22) leh MNF (kum 17) sawrkar mekah te hian Zoram mipui kan beidawng a nih chuan, duhthlanna siam theitu chu mipuite tho hi kan ni. Chhura ko thlak an sawi ang mai a, engmah danglam chuang si lova heng party pahnihte kan insawrkar chhawktir ringawt hi chu ram leh mipui hian kan tuar zo zai ta e.
Party hi a hming lamah buai lo ila, an kalphung leh ram hruai an tum dan (Policy & Programme) lamah rilru seng tawh ila. Chumi piah lamah chuan an rintlakin, an ṭawng an umpha ang em tihte pawh ngaihtuah tel a ngai bawk awm e.
Hrawk bâwk (thu) ringawt, a tak awm si lo te, tum ringawt, tih awm si lote leh ngaihtuahna ropui (Vision) ringawt ngaithla tur hian kan hun hlu tak hi i khawhral tawh lo hram ang u.
Mizo Upa chuan, Lo an thlan dawnin neih hmasak kumah buh leh bal a hlawk em, tih hi an chîk hmasa ṭhin ang hian, tuna sawrkar mek leh kaltâte hi X-ray fo ila, an sawrkar laiin engtin nge ro an rel tih hi tehkhawngah i hmang fo tawh ang u hmiang.
- Vanlalhuma Kawlni Sailulak