PULIT ṬHA BEISEI ILA

Sorkarin pulit atan mi 425 lak a tum a, a sing tél teh meuhin an dil a, kan ri mup mup mek a ni.

Kan lo hriat danin mi 25,000 velin an dil tih a ni a, heti a nih chuan, mi 24,575 an tla dawn tihna a ni ang. Hna sang dil thei lo ṭhalai kan ngah avang te, sorkar hna hrim hrim hi a hlut lehzual tâk avang te, eizawnna dang a harsat avangte pawh a ni ang, heti zatin an beisei pawh hi a mak lem lo. Tuna mi pawh hi pawl 8 pass chin dil theihah diltu Postgraduate 57, Graduate 879, HSSLC 3,098, HSLC 3,277 an tel niin an sawi. Graduate hlir pawh la dawn ila, a zatve aia tam an tla dawn tho tihna a ni. Hei hian he hna hi a hlu hle a ni tih a tilang awm e.

Tam fe chu an taksa tehna leh an chak dan endiknaah an tla tawh a, mi 10,643-in an pal tlang niin an sawi a, written test-ah tam fe chu an tla leh ang. Mi 425 lak tur a nih miau avangin, endikna pal tlang vek pawh lâk vek a har hle-in a rinawm. Pulit lakna hian ngaihven a hlawh a, tunah pawh hlauhthawnna leh rinhlelhna a tam sa hle tih a lang. Tun hma aṭangin pulit lakna hian sawisel a hlawh nasa ṭhin a, physical test-a tlan miah lo lâk tlat te, in-exam-sak te, kawng hrang hranga tling lo lâk te sawi a tam ṭhin. Hmanah pulit hotu lian pakhat min hrilh dan chuan, tlangval nawlpui san zawng (average height) aia inchi khata sang lâk tur tih hi manual-ah a awm. Inpawmchilh nikhuaah pa lian deuh chu pisil deuh ai chuan an thlamuanpuiawm ngei ang.

A ṭhen chuan written test zawhna a har lutuk tiin kan lo sawisel nghal ngawt bawk a, a latuten àwm tâwka an ngaih a liamah chuan, pawn lama miten àwm tâwk kan lo ruatsak ngawt tur a ni lem dawn em ni? Home Minister ngeiin, 'Pawl 8 pass chin tana chhan theih tur zawhna siam a ni ang a, induhsakna awm lovin, a ti ṭha leh a tling apiang lak an ni mai dawn' a ti tlat a ni. 'Thuneitu sana hi a dik ber' tih angin, thuneituten zawhna an siam hi a àwm ber ang. Mi ṭhenkhat chuan pulit laknaah hian hotu lian (Ministry) chauh ni lovin, a buaipuitu, Pulit hotute an rinawm lo nasa niin an sawi fo bawk. A dik chuan thil âtthlâk, mahni làwnna thing kung reh chiam ang chauh a ni ang. An thawhpui tur, an enkawl turte an la dawn a ni a, an rinawm loh chuan mahni lu chunga meiling chhêk ang chauh an nih dawn avangin, an thuneihna chinah na na na chuan rinawm hram se a ṭha ang.

Home Minister hian he Mizoram Police lâk runpui neih mekah hian tling lo tihtlin an awm dawn lo niin a sawi a, a thlamuanthlak ngawt mai. A tling pawh hna ruakin a daih loh hle a rinawm avangin, tling lo tihtlin ai chuan, tling reng tihtlâk (lâk sèn loh) lam hi kan harsatna tur a ni mah mah mai thei. Minister hian, politics ngaihtuahna aṭang phei chuan police lâk hi a hun lo hle niin a sawi tih chanchinbu-ah a lo lang bawk a, lâk sèn loh an tam dawn avangin vuivai an tam ang tihna a ni ang a, written exam pawh dik leh felfai taka buatsaih a nih bâkah, chhang dika inngai, tling si lote tan sawisel theihna remchang siam a ni ang a, an chhanna pawh en ho theih a ni ang, a ti bawk.

Pulit hi mipui himna lama mawhphurtu an nih avangin, mi dik leh rintlak awmna tur a ni a, kan enkawl hleih theih lohte dah khawmna tur a ni lo. Kan thlamuanpui loh tur kan lâk ṭeuh chuan keimahni bawkin kan tuar leh ang.

Himna leh zirna kher kher hi chu ngaihtuahna dang nei lova a ṭha leh a dik thei ang bera tih tur a ni ngawih ngawih zual. Tunah pawh kan hotuten felfai leh dik taka tih an tum lai hian, mipui zawk hian kan nawr leh chiam ang a, party mi kan nih rei tawhna te chhuangin, inthlan lo hnai nen, titau tura inpeih ràn hian hotute kan lèn chilh lehpek ang e. Tunah pawh kan inbàwr buai leh ṭan tlatin a lang.

- RK Lianzuala