Kut hnathawktute bazar
Ni 21, Sept. 2017 Inrinni zing karah kan nu bazar ka zui ve a, kan nu chawhmeh lei tur bazar ka zui vawikhatna a ni awm e. Ka thil hmuh leh hriatte tarlan ka chak tlat tlat mai a ni.
Chawhmeh zuar nu ho lo ṭhu ka hmuh khan Guwahati/ Dispur, Hyderabad khawpui tea kawng sira chawhmeh zuar ho ṭhutna leh kawng metal inkar zauzia ka ngaihtuah chhuak a. Keini chu footpath-ah pawh leng lovin metal road chungah an la rawn inzar pharh a nia. PC Party sorkar laia Kawltheihuana chawhmeh thlai thar bazar tura tih, bazar set pawh an sak ṭeuh tawh, a hnua Revenue Department-in an luah leh tak mai mai te kha tinge a hnua roreltute khan a bawhzui loh le. Shillong Police Bazar te, Guwahati-a Pan Bazar-a thlai chawhmeh zawrhna te khu a tirah chuan a remchan hmel bik loh khawp mai.
Khang Kawltheihuana ruahmanna te kha bawhzui ni se chu, tuna New Market-a chawhmeh zawrhna ang em chuan lian lo mahse, Aizawl chhim lama khawsa ho tan chuan duhtawk lei ngahna tham a ni ngei ang. Politics-ah pawh hian hruaitu hmathlir zau an awm ang hian hmathlir zim hi a lo awm theih dawn khawp mai. Tunah chuan chawhmeh zuartuin vaivut, tuihawk, chirh lakah a chawhmeh zawrh a ven ṭawng ṭawng a ṭul angin, a leitute pawhin khatiang hrepin a bawh leh chim thlai/ anhnah lei kha chu kan iai a ni.
Agriculture office kawta mahni thlai thar zuar ho bik, an tia maw ni, thlai zawrhna tur dawhkan te zangkhai deuh mai Aizawl Municipal Council (AMC)-in a pek saw a ṭha hle mai. A zuartu leh a leitu duh danin thlai pawh an dah (display) thei a nih saw. Tunah pawh hian sorkar lo awm leh tur chuan PC sorkarin a ruahman ang khan khawilai hmun remchang emaw thlaithar hralhna tur Aizawl chhim lamin kan rin tur hi buatsaih leh sela a ṭha ngawt ang. A tlai lo, a la hun dawn chauh a ni.
Kuthnathawktu, a hlawm liana thlai (maian, behlawi, bean etc.) hralh tur thar ve lo tan, hetiang an hralh ral vena hi khawihmunah pawh an eizawn vena atan pawimawhin, an nunna hnar ve a ni. NLUP, NEDP, SEDP tih ang renga kuthnathawktute khaichhuah tumtu sorkar chuan kuthnathawktute tana bazar set siam hi an tihmakmawh a ni ang. Politics ṭha lo avang leh kalpui dik loh avang hian kuthnathawktute hian an tuar tih a chiang ang hian, a ṭha zawnga kalpuitu politician avang hian ram leh mipuite hi kan ṭhang tih a chiang a ni.
France ram eibara a tlukchhiat khan an ram hruaitu thlan thar kha chuan, France mipuite hnenah “Sangha ka pe dawn lo che u, Len ka pe dawn che u a, in duh zat zat sangha in man thei ang” a ti mai a nih kha. Tuna kan Mizoram boruakah hi chuan kan Politics hotute hian sangha (NLUP) vawi khat ei min pe a, sangha sa kham khawp pawh kan hmu lo a nih hi maw... Len min pe ta zawk se, kan duh zat zat sangha man ve thei ila chuan kan ei leh barah hian kan bet reng bik lo tur. NEDP, SEDP te hi eng tak ang ang maw le?
Kawng sir tawn tawnah Inrinni zingah thlai zuarte chep taka an ṭhut laiin, Agriculture office kawt pheia kawng chep nakalaia an bazarna lirthei lo hung tlattute hi an ti mak khawp mai. Traffic Police-in nge, LAD-in nge, Tuikual Local Council-in, chawhmeh zawrh chhung, kawng sira thlai zuar an ṭhut lai rei lo te chhung hi chuan lirthei dah lo khap sak se a ṭha awm mang nge. Sawi chhuah leh atan pawh ni chuang lovin, awm lo ka tih avangin bazar laia lirthei lo hun ṭalh chu ka camera-in an registration no langin an thla kan la ve ngawt a.
Tennis Court lam aṭanga kalin Agriculture office thlen dawn aṭanga hmar lam Assam Rifle gate thlen dawn thleng hian mahni thlai thar zuar ho, Seling khua leh khaw per hnaivaiho an ṭhu bik deuh an tia. Heng mahni thlaithar or chawhmeh mahnia khawrh zuartute hi chu nep a inthlahrunawm deuh. Mahni thlai thar ngei zuar ho hi chuan ti to lo se, a leitute pawh hian duhsak bik zel a va ṭha em.
Chawhmeh rate pawh hi bazar hmun khat ami pawh a inang lo thei khawp mai. Tennis Court lamah khan bean tel khat Rs 30 emaw, tlema lian deuh Rs 40 te a nih laiin, Agriculture office pelh phei hnu, Assam Rifle gate bul velah chuan tel khat Rs. 20 a ni deuh ber leh si. A tel len leh tetah a inthlauh loh nen, a man a inthlau deuh a ni. A man zawh chhuah hmasak vek phawta lei chi a nih hmel e.
Thil hlawm lian thar chhuah, Oil Palm te, Teak te, Sapthei te, Grape te, Hmarcha, Sawhthing te, Iskut te’n a market an mamawh ang chiah hian kuthnathawktu, mahni thlai thar chhuah tam si lo, bawkbawn tlem, bean tlem, hmarcha, behlawi, maian, etc. thartute hian hralh thuai thuaina an mamawh. Chung ho tana market pawihmawh leh an innghahna chu Sobji Bazar, kan New Market ang te hi a nih avang hian, sorkar hian a chinna tur leh a enkawlna tur sum a pek tam poh leh a market ṭha hi a ngaihtuahpui ve a ngai a ni.
Mizote hian kan thlai thar chhuah, kan thil siam chhuah bik te hi kan chhiar to deuh niin a lang. A chhan ber pakhat chu kan thar tlem vang a ni ber. Kumina Chhingchhip leh Zo khaw ṭhenkhatten lakhuihthei an thar kha a tam tham deuh bawk a, Aizawl khawlai lamlian sira nileng zankhuaa an zawrh kha chuan Cachar phai lakhuihthei aiin a thlum lo bik si lova, a man lah phai lam aṭanga lo lut aiin a tlawm mah kha chuan tuman state pawn aṭangin an rawn phur lut lo ang a nih kha maw le.
Vairengtea lalkhuihthei rawn phur lut tur motor pawh lo dan a ngai chuang lo. Chutiang tho chuan Panruang pawh hi
ṭin 10 hmun Aizawl chhehvelah hian nei thluah mai ila chuan, phai aṭanga lo lut hi inchuh buai emaw a ngai lo ang a, a lo lut tur lo dan emaw lohvin a lo lut lo mai awm mang e. Dapchhuah khua, Phaizau, Hortoki, Suarhliap, Bairabi khua ten Karimganj phai ho aia Mai an thar tam chuan Bairabi Rel chawlhhmun aṭangin Truck trip tam tak Cachar-ah an phur lut zut zut ṭhin a ni. NLUP tel lo pawha heng thlai tharchhuak tho ho hi, puih an chakawm ber zawk awm asin.
Serchhip Mat phai aṭanga zikhlum an thar tam ve tawhzia khi. NLUP anga a suma ṭanpui aiin, Aizawl, Lunglei, Kolasib leh Champhai lama phurhna (transportation) tur motor te tum sak sela, tun ai hian a man pawh a tlawm ngei ang. Hmanniah (October 29017 thla tir khan) NLUP hnuaiah Ar note vulh tur an sem chu Rs. 30/- leh 40/- ten a dawngtute khan an hralh zo leh deuh vek a nih chu; lei tur ka chang ve ta lova pawi ka ti khawp mai.
Kuthnathawktute kan ngaihtuah dan hi sangha ei tur kg khat pe zawngin kan ngaihtuah a, sangha manna tur len pe zawk ila. Enga mah hmaa a chi tur alu bag khat pe nghal ngawt lovin, a chinna tur ram peih fel te chauh kha an tha sen man, alu chi, etc. pe ila a ṭhat zawk a rinawm. Amaherawhchu, vawk in sakna tur pek a, an sak hnu kum 3 ral hnua vawkte, thi mai tur hmel lehnghal pek erawh a ṭha lo khawp mai. Tin, heng hmalaknaah hian sum a hek chuangtlai viau niin a lang. Politician te hi puhmawh an hlawh viau laiin a buaipuitu sorkar hnathawk leh a dawngtu kut hnathawktu pawh hi chhui tham an awm ve ṭhin awm e.
Mizote hi kan thatchhe lo, Japan te, Singapore mipuite angin kaihruaitu ṭha leh rinawm, Politician leh sorkar hna thawkte zinngah kan mamawh ber phawt a ni. Sawi tur a tam khawp mai. Politician ṭhahnemngai ho te, sokar hnathawk kan pi leh pu ṭhahnemngai tak tak te khan ngaihtuah leh ula. Kuthnathawktute tana tun aia ṭangkai tur leh chhawr nahawm tur hian ṭan han la teh u.
- Ropiangliana