Written by
Mahmuaka Chhakchhuak

NGHAKUAI CHIAH RUNPUI

Sialsuk Joint YMA buatsaihin November 8 – 9, 2022-ah khian Sialsuk Dil (YMA TUIKHUAH) a sanghate chu a duh apiang tana man theih turin NGHAKUAI CHIAH RUNPUI an buatsaih dawn. Hemi atan hian khawtlang pawh an inpeih tawh viau.

Nghakuai chiah runpui neih turah hian Sialsuk Jt. YMA te chuan kalphung tlem an ruahman a. Registration ti duh tan mi pakhat tan Rs. 100/- fee pek tur a ni ang a, fee hi online a pek theih a ni a, a hmunah a pek theih bawk. Online hmanga pe te hi darkar chanve chhung nghakuai chiah hun pawhsei sak an ni dawn nia hriat a ni.

Nghakuai chiah hun chhung hi darkar khat a ni ang a, chumi chhunga sangha an man zawng zawng chu a mantute’n an nei vek thei ang. Darkar khat chhung baka an la chiah zel duh a nih chuan darkar chanve a cheng sawm nga (50/-) zel pek belhin peih chen chen a chiah theih dawn a ni. Mahni nghakuai neih ang ang thawh chhuahpui tur a ni ang a, a hmunah nghakuai tlem hawh (hire) tur a awm dawn bwk; a chaw chah tur erawh chu mahnia ngaihtuah chawp tur a ni. Heta sangha mante hi a hmunah ei tura buatsaih nghal theih a ni ang a, khaw dang tana hawn duh tan pawh sangha uih lohna turin vur chhawp a ni dawn. Heng zawng hi dan leh dun awm chu a ni deuh mai a, a dang chu mahni chhia leh ṭha hriatna hman tawh mai tur a ni ang.

Sialsuk hi khaw upa tak, kum 150 vela upa a ni tawh hial a, hla phuah thiam Laltanpuia pianna leh seilenna khua a ni. Thangthar tam tak tan chuan Laltanpuia hi a hriat loh theih dawn avangin tlemtein han sawi thui hlek ila, zaithiam Vanlalhlana’n-

Aw, Sialkhawpui ka pianna hmun

Ka seilenna tlang liai luai.

Turnipui lenkawl eng ruai

hnuaiah hian ka kawi vel a,

Zaleng an tam ka cho rual

si loh sumtualan,

Chantawk hmeldi ka vai lung

reng a awi thei lo

A tih vawng vawng hla phuahtu ngei kha a ni. Hemi a hla pakhat chauh vang pawh hian Laltanpuia hi Zofate hian kan hre reng tawh ang. Tin, Zoram khawvel hmun danga awm ve lo ‘Awmhar Champion’ pawh hi kan sawi lai mek Sialsuk khuaah chauh hian asin a awm ni. Vawiin thlengin Awmhar Champion hi an la awm reng a, a bik takin khawhar ni khuate hian zai an vawr ṭhin a ni.

Sialsuk Jt. YMA te buatsaih Nghakuai Chiah Runpui mawlh hi thil chhinchhiah tlak ni dawnin a hriat. A boruak nawm turzia mawlh si sawi tham a awm dawnin a lang. Mahni ngeia sangha han man nawmzia hi tun hnai lawkah khan Muallianpuiah ka lo hre tawh a, ka vawi khat len dennaah sangha ka han man kha ka theihnghilh tawh hian ka ring lo. Tunah Sialsuk khua chuan an humhalh ṭhat em em Sialsuk Tuikhua ami ngei mai nghakuai hmanga man theih turin an han buatsaih hi hmun hla tak aṭang pawh pan vang vang chi a ni.

CoviD hripui len hma khan sangha hi an man a, chumi hnuah chuan an la man leh miah lo. Sangha chi erawh chu an dah reng tho a, eng zata tam nge awm tih hriat theih ni chiah lo mahsela sangha hi hmuhnawm tham a awm tawh. Phai aṭanga sangha kan lakluh lian tak tak ang tiat hi an nih hlawm tawh avangin Sialsuk Jt. YMA te hian fee tlemte chauh laa hetianga man an han phal ta mai hi midang tan malsawmna a ni dawn e!

Le, tichuan nghakuai chiah mai tawh turin han suangtuah chhin mah teh. Sangha lian tak tak an rawn leng noh noh ang a, nang chuan a chaw chah nen nghakuai hrui chu nghet takin ilo vuan ang a, sangha chuan a rawn hel that that ang a, a awh veleha i han khai chhuak vel tur kha a hlimawm dawn asin. Dam chhunga nghakuai chiah lo tluan tur ang hialten sangha kan han khai chhuak nawlh nawlh mai tur chu ha hipa sawi tham a ni ngeiin a rinawm.

Mahni chauha kalna chi pawh niin a lang lo; nupui fanau nena kal a nuam lehzual ang. Chhungkaw eikhawp tur chu man a harin a rinawm loh a, lo man har deuh pawh nisela a boruak a nawm dawn hrim hrim avangin a kal tan inchhirna tur a awm kher loh turah ngai ang.

Sialsuk tlangah duh thalin i lengkual thei dawn a, Sialsuk tlang bul lawka In hlui hmel tawh tak kha kum 1905 vela sak tawh Sialsuk Inspection Bungalow (IB) niin, a kiang lawkah pawh IB Kitchen a awm kha. Kum 1918-a sak Doctor’s Quarter te leh Dispensary building-te hi Sialsuk hmunah bawk hian a awm. Sialsuka Compounder’s Quarter pawh saw kum 1918 daih tawha sak a ni - thil hlui ngaina mi i nih phei chuan i ngaihhlut ve ngei a rinawm.

Nghakuai chiah runpui hunah hian khawi aṭang pawha kal an remti a, eng mi tan pawh hmun a awm tura ngaih a ni. Zu rui mi tan erawh awm a nuam chiah loin a rinawm a, hnawksak zawnga che tan phei chuan a hrehawm viau mai thei. Mizo i nih a, mi pangngai i nih bawk chuan i tan kal a rem lohna engmah a awm lo a, kal turin inbuatsaih tawp la a pawi kher lo ang. Amaherawhchu zan riah kher duh tan chuan mahnia riahna tur ngaihtuah chawp a ngai dawn a, puan In kaih chawp tur (Tent) i neih chuan Dil kiang hnaih lawk lawkah pawh riahna buatsaih theih mai tura ngaih a ni. Sialsuk Tlangah phei chuan a rem viau a, boruak pawh a fresh viau bawkin a rinawm.

Ei leh in lamah chuan lungngaihna tur engmah a awm lo. Hotel a tam a, YMA lam pawhin an buatsaih dawn bawk a ni. Kum upa lam tan pawh nuam tak tur a ni a, hetiang hi kum dangah phei chuan buatsaih leh a har mai thei e.

Sialsuk khaw chhung mite tan tak pawh hian a nawn dawn mai bakah a hlawk dawnin a hriat. Langa kal tam tak awm mahsela riak ngeia kal hi chhiar tham tak an awm tho a rinawm a, chung mite chuan mahnia inbawl chawp ai chuan midang buatsaih sa ei mai chu a lo awlsam dawn avangin leh a man a to lem loh bawk avangin Sialsuk khaw mite tan hian sum hmuhna ṭha tak a ni thei bawk dawn.

Hotel chu kawngpui kama awm a nih avangin pan deuh hlek alo ngai ve bawk si a, a hmuna ei tur a awm mai chuan a awlsam zawk ngei ang.

Sialsuka Nghakuai Chiah Runpui-a tel turin inbuatsaih ṭan rawh le.

- Mahmuaka Chhakchhuak