Written by
Dr. Lalbiakmawia Ngente

MOUNTAIN SUMMIT-VI THLIRLETNA

A vawikhatna atan ‘Sus­tainable Mountain Deve­lopment Summit-VI’ (Moun­tain Summit-VI) chu Sep­tember ni 20-22, 2017 khan Mizoram University-ah neih a ni. He Summit hi international level a ni a, ram chhung leh ram pawn aṭangin MP, MLA, Govt. officials, UN Agencies leh midangte 320 chuang an tel a ni.

He Summit hi Indian rama Himalaya tlang hual vela awm, state 12 puala din, Integrated Mountain Initiative (IMI) buat­saih a ni a, a thlengtu chu Mi­zoram Sustainable Deve­lopment Foundation (MSDF) a ni. Summit thupui atan hian ‘Climate Change’ leh ‘Sustainable Mountain Cities’ tihte hman a ni. Thupui pahnih hi India Climate Change policy - NAPCC duannaa bultumtu, Prof. Navroz Dubash leh khaw­vel huap pawha mi thiam, Prof. Anne Feestra, Dutch Architect-ten an sawi a ni.

Summit hawnna hi ni 20.9.2015 ah Chief Minister Pu Lal Thanhawla hovin neih a ni a, a kharna hi Governor Lt. Gen. Nirbhay Sharma hovin ni 22.9.2017 ah neih a ni thung. A ni hnihnaah hian DoNER Minister, Dr. Jitendra Singh-an Summit hi a rawn hmanpui bawk. Mountain Summit inbuatsaihna atan hian ni 18-20 September 2017 khan ṭhalaite pualin Youth Summit, Youth Hostel Luangmualah buatsaih a ni a, hetah hian ram chhung state 12 aṭangin ṭhalai 60 an tel.

Mountain Summit-ah hian thupui pahnih tarlante khi ngaihthlak a nih bakah mithiam rualte aṭangin paper hrang hrang ngaihthlak leh sawiho a ni bawk. He hunah hian thil chhinchhiah tlak tak pahnih a awm.

Pakhat chu MP leh MLA rualte puala ‘Legislators’ Meet’ buatsaih a ni. Hei hi ni 22.7.2017 chawhma lam khan Assembly Conference Hall-ah neih a ni a, hei hi Speaker Pu Hiphei-an a lo thleng a ni. Hetah hian State pawn aṭangin MP leh MLA rual 20 chuang an lokal a, climate change chungchanga policy pawimawh leh ṭul dangte bakah state sorkar hmalak theih dan te leh ṭanrual theih dan turte sawiho a ni. ‘Aizawl Declaration 2017’ siam a ni a, hei hi a ṭul anga bawhzui leh tihhlawhtlin a nih theihna turin sorkar laipui - a bikin Ministry of Environment, Forest & Climate Change leh NITI Aayog ahte bawhzui nghal a ni. A theih leh remchang angin state sorkar leh CSO/ NGO-te nen pawha bawhzuia hmalak zel tura ruahman a ni.

Sorkar laipuiin ‘National Policy for Mountains and Hill Regions in India’ a buatsaih mek a, chumi sawihona ‘policy dialogue’ chu Summit-ah hian buatsaih a ni. He hun hmang tur hian Ministry of Environment, Forest & Climate Change aṭangin Dr. Amita Prasad IAS, Addl. Secretary, Govt. of India a lokal a, Policy draft hi a vawikhatna atan chipchiar taka sawiho a ni. He hun hmang tur hian state hrang hrang aṭangin Environment, Forect & Climate Change Department leh a khawih tel Department dangte aṭangin official 50 chuang an lo tel a; PCCF pawh paruk (6) lai an lo tel a ni.

Mountain Summit 6-naah hian kum 2017-’19 chhung atana Integrated Mountain Initiative (IMI) hruaitu turte thlan nghal a ni a; heng mite hi thlan an ni.

President : Mr. Sushil Ramola, Uttarakhand

V. Presidents : i) Mr. Ramesh Negi IAS (Rtd), NCR Delhi

ii) Dr. Lalbiakmawia Ngente, Mizoram

Secretary : Ms. Fantry Mein Jaswal, NCR Delhi

Joint Secy :

Ms. Priyadarshinee Shrestha, Sikkim

Treasurer : Dr. G.S Rawat, Uttarakhand

Mountain Summit 6-na hian climate change chungchanga sorkar hmalaknaah awmze thui tak a nei tura ngaih a ni a, tlangrama khawpui kan din dan leh ‘National Poli­cy for Mountains and Hill Regions in India’ kalpui tur changchangah pawh nghawng a neih ngei beisei a ni. He Summit-a paper hrang hrang leh Declaration-te hi lakkhawm a ni a, post-Summit procee­dings hi tihchhuah thuai tura ruahman mek a ni.

- Dr. Lalbiakmawia Ngente