LIRNGHING HRE RENGIN

Tunlai hian Mizoram khaw chhak lam, Tuipuiral tlangdungah lir a nghing zing malh malh hle mai a, thil tihchhiat lian tham nei lo mah se, mipui an ralkhel nasa a, an khawngaihthlak viau mai. Tunhnai lirnghing hian chhiatna lian tham thlen lo mah se, chhiatna tê nau erawh hmun hrang hrangah a thlen nual a. Khaw ṭhenkhatah chuan mimal in ṭhiah ngai te, bang khì leh lungrem chimte a awm nual a, Zokhawtharah phei chuan Presbyterian biak in chu ṭhiah vek ngai khawpin lirnghing hian a sâwi chhia a ni.

Tuipuiral tlangdungah hian lir a nghin zin ngaihtuahin thil tihchhiat a nei tlem viau zawk a, hei hi a chhan ber nia lang chu an inte hi Assam type building a nih deuh vek vang a ni. In chhia, bang khi leh chim awmchhunte hi cement concrete building an ni deuh zel a, lirnghingah na na na chuan RCC building ai chuan Assam type in chu a lo him nge nge chu a ni. Ṭawng thu chhe loah tun hnaia Tuipuiral tlang dunga lirnghing ang hian Aizawl leh a chhehvelah hian han nghing ve fo mai se, chenna in chhia a tam ngawt ang. Concrete in tam miau hek i.

Mithiamte sawi danin eng tik lai pawha lirnghing na tak tawk thut thei reng kan ni a, heti chung hian cement concrete-a in sak te hi kan uar phian a, in sa thar apiangin tlin lo chung pawhin cement concrete-a sak hram kan tum deuh vek mai. Kan ram leilung ngheh lohzia te, lirnghing na tak tawk thut thei kan nihziate ngaihtuah chuan concrete building hi uar lutuk tur pawh kan ni chiah lo. Mahse, heti chung hian kham pang âwih tak, han en mai pawha mihring chenna atana khuanu duan a ni lo tih hriat ngawih ngawihah pawh in lian leh rit pui pui kan sa duh zel mai. Thuneitu lam lahin LSC an lo pe chhuak ve leh mai ṭhin bawk si. Miin LSC a neih a, a sak ngam a, a sakna tur sum a neih bawk chuan "Hetah hian zawng in sa lul suh khai" in tih ngawt theih a ni lo. Khâm bakbahai, Sathár chenna atan baka hman ṭangkaina awm lo tura ngaihte pawh hi tu pa ram emaw a lo ni tlat zel.

Eng tik lai pawha lirnghing na tak tawk thut thei kan nih hre rengin in kan sak pawhin mithiamte ràwn nachang hria ila, min hlauhawm a ni em tih te, a leilungin rit a lak theih zat (soil bearing capacity) te ngai pawimawh hmasa 

ṭhin ila a tha hle mai. Chuti ni loa mahni remhriat dan dana kan sak mawp mawp a, pawisa neih ang zela a chhâwng kan sân zel a nih chuan kan inchhir hun a  thleng mai ang. Tuna Aizawl khawpuia in tam tak hi a hun laia a satu/neituin intifing leh remhre fahrana vantlang kawngpui hnaih thei ang bera an sak, a ban len zawng leh in len zawng intuha lo zet zet, lawilen nuam lo fe fe, hil bul mai, vuak ṭhiah dawna la uiawm deuh si, an tu leh fate'n tui mang loa an luah tak mai mai hi a tam mai.

Mizoram chu tlangram a ni a, a tlangpuiin kan in sakna hi awih tlan (slope) a ni deuh vek a. Mi naran ngaihtuah dan chuan awih tlana in kan sak chuan ban thlang ber chuan load la hnem ber ang a, ban khur pawh a thûk ber bawk tur ni awm tak a ni. Mahse, hei hi engineer te ngaihdan a ni miah lo. Structural engineer te chuan ban thlang ber lane chu a thûk lo ber ang a, a dawt lane chu a thûk hret ang a, a chhak ber, kawngpui hnaih ber emaw ko hnaih ber lane chu a thûk ber tur a ni an ti mauh mai. Entirnan, a thlang ber lane chu feet ruka thûk ni se, a chhak lane chu feet riata thûka laih tur a ni a, a chhak ber lane chu feet sawm tala thûk a  ni tawh tawh tur a ni. Hei hi mi tam takin in kan saka kan tihsual a ni fo mai. Hmun zawlah erawh ban khur thuk lam inang tlanga laih hi a pawi miah lo.

Tin, mi tam takin cement concret-a in kan sakin a sir kual zawng zawngah feet 3 emaw feet 4 talin beam kan ti lawr deuh zel a, hei hi mi tam takin RCC in sak dan phung tur rengah kan ngai niin a lang. Bang kan hang ping a, a chhung zau kan duhthawh luatah kan beam tih lawr te chu kan chhung khung leh ang lawi a, a kilah kan brick rem chu a va insi ri ta ngawt a, a lakhawngtu leh ṭanchhan tur ban a awm tawh miah lo. A chelhkhawngtu tur ber a pan chu kan chhungkhung tak daih avangin ban nei lo na na na chu lirnghing sawiah chuan a chim hma ngei ngei bawk ang. Tun hnaia Tuipuiral tlang dunga lirnghingin a tihchhiat concrete in tam tak pawh kha beam thlawka bang va pin ang chi hi a tam khawp mai. Chuvangin, in kan sakin kan bang (brick) hi ban leh ban inkarah rem hram hram ila, ban chuan a tawn tawnin chep tlat mai se duhthusam a ni. Beam thlawk chin hi chu railing nalh tak siam a, varanda atana zuah tawk vel a ni.

A chhung zau thlahlel tur tho tho kan nih chuan in kan rel laiin ban kar ti zau deuh mai ila, feet 12 aiah feet 14 kar danah ban phun mai ila, a ban leh beam ti lian hret ila, rot pawh hmang lian hret ila, chu chu beam thlawk chhungkhung leh tho si ai chuan a tha zawk a, a nghet zawk em em a ni. Tin, PL Liandinga tih dan takah tam tak hi chu kan uikawm lutuk a, in han sa nuam zia kan ni lo. Varanda awm diaite hi in tinuamtu, tithawvengtu leh tilangmawitu an ni a. Mahse, kan sa kan sa a, varanda tur ngawih ngawih pawh chhungkhungah kan awt leh tlat zel a, a nawm tur angin a nuam thei lo.

Sawi leh sawi hnu, lirnghing na tak thlen theihna hmuna awm kan nih hre rengin in kan sa a nih pawhin a zangkhai zawng, rit lo leh a chhawng tlem zawnga sak kan in tih hmun zel te pawh a tha khawp mai. Duhthusamah chuan kawng an chin te phei chu chhawng khat bak sak belh phal loh ni tawp mai se, rikrum thilah chuan kan him deuh nge nge ang.