Written by
- Lalremsanga
Mission Veng
Sum a Tam Hmel Ṭhin
Ka nupui hian Lockdown ṭantirh vela mipui kan chiai lai, COVID-19 a do vanga British Prime Minister Boris Johnson meuh pawhin COVID-19 a vei phah lai vela kan Chief Minister erawh a lo in-lockdown bo hmak lai a, mipuite’n ram hruaitu kan mamawh lai taka "Khawnge kan CM hi a awm?" kan tih lai khan, ‘Pu Zorama hian kan ram hruaitu a nih angin mipui chiai hi min thlamuan se la aw,’ a ti fo ṭhin a. Chu chu ka ngaihdan chiah a ni ve bawk a.
Nimahsela, ka ngaihtuah chiang deuh a. March 16, 2020 khan COVID-19 dona atan sum "limit awm loa" an "pek char char dawn thu" a sawi ka hrechhuak a. A thlamuanthlak viauin ka hria a.
Nikum hmasa Congress sawrkar tawp dawnah pawh khan, “Vaibelchhe nuai khat... State 8-in inzâtin insem ta ila.… kum khata development fund-ah vaibelchhe sing khat leh sang hnihin min daih... khurpuia tui lo khawh lut zur zur, liam zur zur ang a ni... Khutah khuan, hman sen lohin a liam a ni," tiin Diakkawn, Kolasib-ah Sept 11, 2018 khan a lo sawi tawh a.
Jal Shakti Minister Shekhawat-a’n, “[sum] tam deuh ka rawn pe dawn che u,’ a ti a. ‘…a rawn sawi amount kha a tam lutuk a, ka ringhlel… a dang pawh a awm ṭeuh mai" tiin February 25, 2020 khan House-ah “limit awm lo[h]” hmel takin a lo sawi tawh bawk a nih kha.
Amaherawhchu, hun a lo kal zel a, “limit awm lo” a tih aṭanga thla hnih a ral meuh chuan, mipui rilṭâm, lockdown avanga eizawng thei lote chu chhawmdâwl an lo ngai ta hle a. Mi ṭhahnemngaite'n sum an thawh hlauh a. Sawrkarin a sem kual a, mualpho loin COVID-19 kan do theih phah a. Mipuite chuan, sawrkar hian chhawmdawl nan sum a va thawh ve lo ve, ‘limit awm lo’ ti siin sum a nei lo em ni, an ti a. Mipuite chu zawhnain kan khat a.
Chuti ringawta mipui hrilhhaia awm chu Pu Zorama chuan a duh lo a ni ang, sawrkar sum dinhmun a rawn sawifiah ta a. "Pathian chauhin a hria," a rawn ti ta ringawt a; mipuite chu kan hrilh a hai lehzual a.
Chutia kan sum enkawltuin "Pathian chauhin" kan sawrkar sum dinhmun "a hria" a rawn tih takah chuan sawkar sum harsatzia a rawn lang ṭan ta a. Sawrkarin a hnathawk hlawh cut a tum a. Sawiselna a nasat em avangin a ṭhulh leh a. NHM hnathawkte’n an hlawh an hmuh ṭhat loh avangin badge dum belin an nuar a. Chubakah, sawrkarin a hnathawkte June-August thla hlawh a pûk ṭhensak mek bawk a.
Hetiang kan nih lai hian COVID-19 avanga retheite chhawmdawl nan SEDP vaibelchhe 513 hman a ui dante hian ngaihtuah a tithui. Sawrkar hnathawk hlawh a pûk lai hian Sports Council hnuaiah nuai za tam tak tender lohin contract hna an lo inpe ṭeuh. Department dang pawh an rinhlelhawm ta.
Ka sawi uar duh chu, RTI-a zawh kher loh chuan he'ng thute hi thup reng a ni dawn. RTI-in zawt lo se, sawrkar hnathawk hlawh an pûk ṭhen lai hian tu nge Robert Romawia hnuaiah nuai za têl, hna an lo inpe tih hria ang. Sum tam tak inthup, mipuiin hre lo se an tih a awm ṭeuh ang. Pu Zorama'n sum ngah tak anga a sawi fo pawh hi a duhsak bikte tana a sawi a ni thei tlat: langsar lo takin contract hna an sem zur zur bawk si a. Mipui erawh kan ril a la ṭâm dawn chauh a nih hi.