Written by
- Rev. Lalbiakhlira
CHHÛNGKAW BUDGET
Mizo Kristiante chaklohna tak pakhat chu sum enkawlah a ni. Hripui lêng kârah hian 'chhûngkaw budget' ngaihven thar ṭheuh ila, kan va sâwtpui dawn em!
Budget awmzia: 'Budget' hi kan hmang lâr a, a awmzia chu "Sum lakluh leh hman dân kaihhruaina" a ni ber ang.
Budget siam dân: Chhûngkaw budget i siam chuan i hlâwkpui dâwn tih a chiang reng. Chhiatpui an awm ngâi lo! 'A chiah chiahin' zui thei lo mah la, i sum hman a dik zaih mai ang.
(1) Pathian pual: Nitin emaw thlatin, pawisa i lâkluh apiang kha chêng 100 zêlah chêng 10 han dah hrang phawt mai teh. Pathian tâ, 'Sawma Pakhat' kha a ni a, "Pathian Ram Ip-ah" i thun ang - "thawhlawm inah rawn la rawh u" (Mal 3:10) a tih avângin. Hlawh pumpui aṭangin dah ni se.
Sawrkâr pual: Sawrkâr sum 'chhiah' chi hrang hrang - lei man, ran chhiah, bungraw lâk man, adt., pêk tur a awm ṭhin a, pêk tur zât mila dah mai tur a ni ang.
I pual: 'I Pual' hi hmun 3-ah, 10-70-20 zelin i ṭhen sawm leh thlap ang:
(a) Sum khâwl (10%): 100 zela 10 chu i sum khâwl turin i dah ṭha zêl ang. Bank hman ṭangkâi theih ni se. Chêng 300 i hlawh chuan chêng 30 i khâwl zêl ang.
(b) Hman chawp (70%): 100 zela 70 chu nitin mamawh 'hman chawp' atân i dah hrang ang. Hêng - In luah man, in chhûng mamawh, electric, phone leh a kaihhnawih, tui, chaw leh chawhmeh, thingpui leh a ṭhuihruai, damdawi, thawmhnaw, rethei pual, inneih lawmpuina, mitthi râlna, damlo kan, inkhâwm thawhlâwm, naupang chithlum leh in awmlemna ilo, chhûngkaw picnic... atân a ni.
(c) Ba rulhna/ hmathar lâkna (20%): A dâng chêng 100 zela 20 la awm chu i bâ neih, loan i lâk, mi sum i pûk rulhna turin dah hrang ang. Bâ i nei lo emaw i rulh zo emaw a nih chuan 'hma thar lâk nân' i hmang hlauh dâwn nia.
3. Budget kaihhruaina:
(1) Sum lût:
(a) Thla hlawh:
(b) NREGS:
(c) Inhlawhna:
(2) Hmanna:('Dah/ hman/inthlauhna' tlar phei ni se)
(a) Pathian Ram (10%)
(b) Chhiah (I pêk tur zât)
(c) Sum khâwl (10%)
(d) Hman Chawp (70%):
(e) Buhfai
(f) Electric man
(g) Bâ rulh/
hma thar lakna (20%)
(h) Housing loan
(i) Vawksa man ba
(j) Chhûngkaw picnic
(3) Khâikhawmna
(a) Lâkluh
(b) Hman
(c) A bâng/ indaihlohna
Bible chuan 'Pathian ṭih' phawt mai hi engkim (budget pawh) chunga finna bul a nihzia min hrilh: "Lalpa ṭih hi finna bul a ni" (Thuf 1:7) a ti e.