Written by
- Lalthutiamngheti MPT (Sports & Manual Therapist)

Infiammite leh Khup ná

Infiamna leh intihsiakna thahrui hman tam ngaihnaah chuan khupna hi 100-ah 70 vel hi chu khup nâ hi a ni a. Hei hi Mizo infiammite ngeiah pawh a hluar/common-in, nei kan tam hle a, infiamna thlenga chawlhsan phah ta tam tak an awm bawk a ni.

Khup ná kan tih hian chhan hrang hrang vangin a awm thei a, ACL (anterior cruciate ligament), MCL (medial collateral ligament)PCL (posterior cruciate ligament) Meniscus injury (footballer-ah a chuan hengte hi common ber a ni). Heng ligament bikte hi kan khup tha (ligament) chak tak an ni a, inhliam/injury poh a tam ber bawk a ni. Heng ligament-ho kan sawi tak leh, hman rim vanga natna dang khûp kepah emaw, a tha (Muscles) hi a tira a hun taka enkawl an nih loh chuan zai (surgery) an ngai ṭhin a ni.

Foreigner Footballer-te emaw eng infiammaah pawh injury an neih hnuin emaw surgery an neih hnuin eng tin nge field-ah an let leh mai ṭhin kan tih chuan hengte hi a chhan chu a ni.

Surgery bikah han sawi ta ila : Heng ligament surgery-te hi a tlangpuiin inzai ni aṭanga chhiarin Rehabilitation period hi 6-12 months a ni.

Hospital awm chhung hi ni 2-5 Surgeon-te decision azirin. In zai ni aṭang hian Rehabilitation hi ṭan nghal tur a ni a. Hei hi Sports Medicine-te emaw Sports Physiotherapist-te'n Hospital azirin an zirtir nghal ṭhin a ni.

Rehabilitation (Mithiamte'n Research hmanga exercise an duan bik) hi Phase hrang hrangin ṭhen ta ila : Hospital i awm chhung aṭanga inzaina phelh ni thleng exercise kha phase 1 a ni. Hemi chhunga exercise kan tih 
ṭhat tawk loh vangte hian kan tha (muscles) a intiat lo fo a ni.

Phase 2-ah chuan i inzaina tha tichak tur leh i balance-te, i kal dante kha zirtir i ni leh ang.

Phase 3-ah Gym exercise i ṭan thei tlangpui tawh ang.

Phase 4-ah chuan High performance training.

Phase 5-ah field training emaw i infiamna lam hawi zawngin training i ṭan thei tawh ang.

Sport Scientist emaw Sports Physiotherapist-te kaihhruaina hnuaiah i train thei tawh a ni. 

Heng inenkawlna (Treatment) hi damlo leh Surgeon, Rehabilitation  Team-te ṭanrualna tel lo chuan a hlawhtling thei lo a, hemi chhung hian taimakna leh tuarchhelna neih a ṭul hle a ni.

Heng a chunga kan sawi takte hi a outline chauh a ni a. Infiammite fitness azirin Rehabilitation hi a tihdanglam theih a ni.Khup ná hi tam tak chu a ven theihin zai kher ngai loin Rehabilitation ṭha tak i lak chuan a dam thei a ni tih hi hre tel bawk la. Infiammite tan chuan Warm up, Cool down, mut ṭhatte leh Recovery Session-te hi uluk taka kalpuia zawm tur a ni. 

 A tawp bera chuan inhliam/injury hi a ven theih a, Professional enkawlna hnuaiah a enkawl dam theih bawk a, a hun taka enkawl a nih chuan kan infiam theih hunchhung kum tak tak kha a extend theih a ni. Infiamna hi eizawnnaah kan hmang dawn a ni chuan training kan neihchhung chuan inhliam/injury pawh hi kan nei tel ve ngei tura ngaih a ni a. Natna ho tê pawh hi hlamchhiah mai loin Medical Team-te hriattir emaw mahni inbengvara Doctor-te rawn hmasa hi a fin thlak ber a ni.