Written by
Zirsangkima

Kan smart lohna : Kan smart phone

Kan ti mah mah em aw? ka ti ṭhin kan smart phone hman dàn hi!

Nei ṭha ber emaw nei changkãng ber emaw inti ni àwm tak hian kan bih ngur ngur reng mai a nih tâk hi maw - kan phone hi! Chhûngkaw inpawhna leh inkawmhonate hi a tihnêp phah em le aw... te ka ti mai mai ṭhin. A bîkin ṭhalaiho-ah pawh, a kum naupang lam deuhho hian khawih hun àwm leh khawih hun àwm lo hi kan hre lo deuh niin ka hre ve khanglang a!

‘Kei chu ṭhian ka kàwm emaw, mi ina ka lèn chuan, ka phone data connection hi ka off hmak zêl,’ tiin ka

ṭhianpa lung fing tak, officer ni pha hial chuan a sawi a; ka pawmpui leh ka lawmzawng tak a ni. Ka pa rual daih, private school neitu pakhat chuan, ‘Zira, duh hun huna phone la thei reng te leh online reng hman, WhatsApp-a message kan thawn min rawn chhâng nghal zat zat reng hman hi mi zahawm tak ka la tawng lo,’ tiin min hrilh bawk - dik hi ka tia.

Mi tam tak hi chuan kan smart phone hi kan ‘hmang mah mah’ a, smart loh phah nan kan hmang a nih ber tâk hi maw! A ṭangkaina leh thil a tih awlsamna chu a tam tehmeuh mai; mahse, titi-pui hleih theih loh khawpin

ṭhianzaho inkawmkhâwm-naah kan bih a - kan kheuh a - kan chúl a - kan hmet a - thupui fûn sawi lai pawhin kan lo khîkpui ang vur vur a. ‘Eng maw?’ tiin kan zínga awm ve reng chungin ṭhiante titi kan hriatpui loh phah fo a - kan smart loh phah zâwk fo lo maw... ka ti ṭhin - kan smart phone hman dàn hi!

Income aia outcome tam zâwkina chéng sing chuang man phone hûm zak lo hnam kan ni a (i’n tibawl bawl teh ang!). Thil pawimawhah an phone hman han díl ila, ‘Balance ka nei lo,’ ti leh lawi ṭhin si hi, kan véngah pawh hian thlër tinah kan kat nuk mai lo’ng maw? Kan nihna leh kan thil neih (kan phone hùm) hi inmil se chuan he thuziak hi a piang kher lo ang le!

Niléng deuhthàw-a Facebook hman - hnatláng hman si lo te; WhatsApp group-a active êm êm - Kohhran zaipáwl hla zir leh inkhâwm hman si lo hi kan véng hian kan kawl ṭeuh ang tih ka hlau ngawt mai.

Ṭum khat chu kan ṭhian­zaho kan titi-khâwm a. Kan ṭhiannu pakhat chu kawm hleih theih loh leh kan titi kal lam leh hãw lam pawh hre lo hial khawpin a phone bihin a online reng a. A hnu deuhah zawhna min zâwt a : ‘Kumin Oscar Awards-a Best Actor latu kha tunge ni kha?’ tiin. Mãwl hi ka ka ti khawp a, ka hrilh duh lo! WhatsApp thei chuan a google thei reng tih a inhre lo reng reng! Social media hmangin mi a báwl kual vêl mai mai a; thil

ṭangkaia a hman duh hunah a hmang leh thiam si lo kha ka zahpui tawp. Google-ah han zawng (search) lawk mai se la, a awlsam dawn tehrëng nèn aw...

Tin, he social media-ina kan reading culture a tihchhiat nasatzia hi a taka hretu niin ka inhre ve. Tûn hmaa monthly magazine kan neih tam ṭhin nen khan tiraw? Tûnah chuan an tlem pharh ta, an ṭìl zo ta! Lehkhabu hralh harsat tawhziate hi a takin ka tawng ve a, ka puh bera chu Facebook leh WhatsApp-ah engkim kan hmu-in kan hre hmasa zêl tlat alawm. Chu chuan kan novelist min vèl a, kan thü leh hla hlutna a tihniam mék zêl bawk. Tûn aṭanga kum 10... ni lo, kum 5 han vei leh chiah se la, lehkhabu ziak ṭhinho hi, he social media hian min tiṭìl ṭhak thei hialin a nia ka rin ni.

Chuvang chuan, he thil chhuak thar... (ti ila, hei aia ṭha leh min àwi tleitu hi a la rawn chhuak zêl dawn chauh) hi, hohpui na’na hmanpui mai mai loin a ṭangkaina lai hi chhawr thiam i tum zâwk ang u. Ṭhatna leh ṭangkaina tam tak a neih laia, kan hun ãwl neih ṭhat min rawksaktua kan hmang a nih vaih chuan, nakina kan nih tur ang kan nih theih loh phah ngei dawn a nia. ‘Hmang suh, Fb suh, WhatsApp khawih suh,’ ka ti a ni lo a; ‘chintâwk’ i nei thiam ang u, ka tihna mai zâwk a ni e.

Ṭhiante zínga i phone bih ngut ngut sim aṭangin i sim card kha hmang ṭan ve tawh rawh le...

- Zirsangkima