KAN MI THIAMTEN MIZO ṬAWNG ZIR ṬHA LEH DEUH SE

Hmanni chu ka pum nawm theih loh avangin kan nau doctor ka rawn a. Ngaihthlakna nen, ka thil ei in ṭhinte nen lam min zawh hnu chuan ka nat chhan leh nat dan ni awm tak tak hi Sap ṭawng titih hian a sawi ṭeuh mai a. Ka ngaihthlak uluk tehlul nen hriatthiam aram pawh ka nei lo. A ei dan tur, a lem nen lam min ziahsak vek hnuah damdawi dawrah ka lei a; hriat rengna ṭha lo tih takah a lemziak milin ka ei thiam hram a ni. 

Mizo ṭawng hi kan hnam ṭawng a nih rual hian fiah taka thil sawi tur chuan thiam ṭhat a ngai ve khawp mai. Kan thiam loh luatah mi fel pangngai tak pawh biak har, in-duh, ṭawngkam chhe hman hrat nih zawng zawng thlengin a lo hlawh theih dawn a nih hi. A bikin kan doctor tam zawkte hi chu Sap sikul chhuak, Mizo ṭawnga an ṭawng changa lei chawitir hial tawk tawhte pawh an ni ve thei. 

Ṭhenkhat phei chu Chatur-a (3 Idiots) ang deuha Vaki ṭawng thei ang chi kha an ni mial thei bawk. State pawnah doctor ni turin an zu zir leh ngar ngar a, an nun dan ngaihtuahin Mizo ṭawng thiam viau chu a har ang. Chutah damdawi lam leh natna kaihhnawih thil phei chu Mizo ṭawnga sawi fiah vak ngaihna awm lo kha a la ni zui a, an ṭawng kan hre thiam vek lo hi Sap ṭawng an intih thiam vang pawh a ni lo; a tlukpui tawng hman tur kan neih mai loh vang zawk a ni. 

Doctor-te chang an ni lo, Sap sikul chhuak leh phai lama lehkha zir zawng zawng pawh hian Mizo ṭawngah harsatna an tawk ve tho a ang. Tun hnaiah TV kal tlanga mipui inzirtir kan uar tharin kan tih zel hmel a; Covid hripui karah chauh lo pawh hetianga inzirtirna hi a pawimawhin a ṭul hle. Hetianga hun rawn hmang ṭhinte pawh hian an thusawi tur hi awlsam zawka a ngaithlatu ten an lo hriat thiam theih nan Mizo ṭawnga sawi fiah zir hmasa ṭhin se a duhawm hle mai. 

Tuna kan kal tawh chin en hian duhaiin kan mi thiamte hian an sawi fiah tawk lo fo. Dangawk ang deuh maia sawi tum sawi fiah zo lo, Sap ṭawng nena mam zat lova nam liam tak mai mai hmuh tur a awm ṭhin. A chang leh Sap ṭawng leh Mizo ṭawng kaih kawp, a sawitu lam pawh an chiang ta lo em ni tih tur khawpa thusawi awmze man har te pawh kan hre ta fo mai. Anmahni lamah chiang teh mah se, a ngaithlatute kha a hlawkna tel tur an ni a, an hrilh leh zirtir tur berten an hriat thiam hleih theih loh chuan a sawt mawh viau ang chu. A changkang leh thiamna sang nei, a hotu leh lal apiang te hian kan ṭawng an hman dik leh thiam hi a ṭul zual a ni.

Mizo ṭawng thiam tak kan tihte hi mihring mihrinna kawngah pawh mi fel kan tihte an ni duh chawk a; hei hi eng dang vang ni lovin Mizo ṭawng an thiam ṭhat vang a ni. An ṭawngkam a hawihhawm a, a hun leh hmun azira ṭawngkau chheh dan tur an hriat avangin mi an tilunghnur mang mang lo. Anni kianga thusawi te hi a nuam a, ‘chhanna nemin thinur a tikiang ṭhin’ tih thu ang deuh khan mi an hnialna ṭawngkam leh zilhhauna thute pawh ngaihthlak hrehawm a ni ngai lo. Fiah tak leh chiang tak si, a dawngsawngtu tana lei la viau si loten an sawi thiam a, pawm a nuam bik em em mai a ni. 

Sawi tur thuhmun, ṭawng­kam hman thiam leh thiam loh vanga suala sual lo thei kan nih avangin Mizo ṭawng thiam ṭhat hi a hlu viau a ni. 

Doctor-te hi kan rilru leh taksa tana mi pawimawh an nih avangin an chungchang pawh sawi tur a tam. Ṭhenkhat chu biak nuam, damlo tan pawh an aw ka avanga dam phah sawng sawngna tur chi an awm laiin ‘ka lo pan ta kher kher kha... ka pan tawh miah lo vang’ tih tur khawpa inchhirawm ang chi pawh an awm tho. 

Engpawh ni se, anni ber hian Mizo ṭawng hi thiam ṭha se a duhawm ber mai. Natna avanga lungngai, beidawnga indawm kun mekte rilru hnemtu, thlamuantu lo ni tel thei se a va duhawm em! Nei leh nei lovin, neih thinglung khawngin kan pan ve a, ṭawngkam bul leh ngaihthlak hrehawm ang chi an hman phei chuan damlo tan nat belh loh rual a ni lo. Thiam dan inang rau rauah pawh mahni mihringpuite laka rawngbawlnaa ngai ang chi chu mipui pawhin kan hriain kan pan uar ta zel zawng a nih hi. 

Vai hang deuh pakhatin, “I hnam ṭawng hmang uar la; a nih loh chuan kum 20 hnuah chu ṭawng chu a ral thawthang ang. Sap ṭawng nal taka i ṭawng theih vanga i kianga mahni hnam ṭawng ngei hmangtute i hmusit a nih chuan zahpuiawm tak i ni. Choak Arawn chang tawn an sawi ang chauh, mi thawmhnaw hawha inthuam mawi chawp mai i ni e” a tih thu hi social media lamah ka chhar a, dik khawpin ka hria. Mahni hnam ṭawng leh hnam zia zahpui hi hnam ral tur zia a ni si a. 

Ṭawng humhalh a ṭul thute hi kan han sawi ve viau a, kan mi thiam zawkte ṭawnghmang en hian kan humhalh rei thei lo mai ang tih pawh hlauhawm zawk a ni. Kan chhehvela hnam dang zawng zawng hian min humhalh pui dawn hauh lo va; keini a hmangtute ngei hian hma kan lak a ngai e. 

Sap ṭawng hmanna hmun­ah chuan sap ṭawng dik leh puam nalh bera han ṭawng ṭalh ṭalh tur chu a ni ngei mai; mahse, kan Mizo-puite thil hrilh turin Mizo ṭawnga kan sawi fiah thiam lo a nih chuan Mizo ṭawng hi i zir ṭha leh deuh mai ang u hmiang. 

Mizo ṭawng zir tih hian A AW B aṭang zir ṭhat leh lam ni lovin kan mamawhna zawna kan hman tur ṭawng­kam hawihhawm leh ṭawng­kauchheh mawite hi a ni. 

Kan sukthlek en hian hnamah kan chiang ve tial tial a; hnam zia leh ṭawng humhalh duhna rilru pawh kan nei lian ta viau; Mizo ṭawng thiam loh changkanna a ngai pawh kan tlem tial tialin a rinawm e.