MIZO UNAU PATHUM I.A.S OFFICER

Mizo fate zingah hian All India Service-a lut kan nei tam ve tawh hle a. Kan tlang mipui ve thote zingah chuan nei tam ber kan ni a. Tribal seat kha kan pum hmawm fo mai. Min awt mai ni lovin min thik hial a nih kha. Sawrkar laipuiah leh UPSC-ah te pawh min thlen hial a nih kha.

State kan neih hnuah hian kan tling khât hle mai a. Kan ṭhalai lehkhathiam tharte hi an thiam tak tak lo ni tein tam tak chuan an ring a. Ṭhenkhat chuan MCS nih an duh zawk vang niin an ring bawk a. Mi dang leh chuan State kan ni tawh a, scheduled tribe kan ni tawh lo, an ti a. Phai Vaiho ang bawk kan ni tawh a. Phai Vaiho chu kan la el pha lo deuh va ni an ti bawk a. A dikna chin chu a awm hlawm ngei ang.

1.    Engpawhnise, lehkha chhiar kan peih tawh lo pawh a ni thei. 

2.    Kan tum a ruh tâwk lo pawh a ni thei.

3.    Kan inbuatsaih thiam lo pawh a ni mai thei. 

4.    Mizote Tribal Seat-a kan luh tam vanga UPSC leh sawrkar laipuia min thik thu an thlen vang pawh  kha ni thei.

5.    Mizoram Gorvernor pakhatin lehkhathiam tam lamah India-ah pakhatna leh pahnihna pawh ni ula lehkha thiam tak tak in la nei lo va ni, a tih hian kan thiamna a la thuk lohzia a sawi fiah hle awm e.

Reiek khua hian IAS Officer pali kan thawh a. A hmasa ber chu Lalchuangliana a ni. Chindawraa Deputy Collector hna a thawh laiin Emmanuel Hospital Association-ah khan Executive Secretary hna thawk turin an sawm a. Missionary-ah a awm ta a, Reiek khua hian IAS Officer chu khaw khatah chuan a nei hnem ber kan ni ang. 

A hnuah Unau pahum C. Lalthara leh C. Lalsawta leh tuna Chief Secretary Lalnunmawia Chuaungo te hi an lut ve leh ta a. An duhawm hle. Unau pathum IAS ni thei hi anni bakah India ram pumah pawh Punjab University-a Political Science Department Head fanute pathum khu an ni bawk a. An unau thuma an tlin theih chhan an sawi dan chuan an pa-in a ṭanpui thiam vang niin an sawi.

C. Lalsawta hi Bihar-a a thawh laiin, Bihar University-ah Vice Chancellor hna a chelh tawh a. Mizo fate zingah Vice Chancellor hna chelh hmasa ber a ni.

Reiek khua aṭanga IAS uanau pathum-te hi chu an nu leh pate lehkhathiam an ni ve lo va, mahse, an nu leh pate hi principle nei ṭha tak an ni. An pa hi Ngama Chuaungo a ni a, Lal an bân hnua VC hmasa bera thlan a ni a. VC member-ah hian a tel chho ve zel a. VC rorel awmze nei taka rorel tura kaihhruaitu a ni reng. Pa ṭawng tam lo tak a ni a. A ṭawng chhuah chu paih tur a awm ngai lo. An nu hi Laithangpuii a ni a, Ani hi chu nu titi nei a ni a. An inah leng ila, a titi kan ngaithla ṭhin. A fate a enkawl dan chu ‘nu mi àwm reng’ a ni, Fate kut thlak chi a ni lo. A fate zawng zawng a ‘kawm ngeih’ vek.

An inchhung kha an faten nuam an ti. An chhungkua chauh pawhin awm se, mi dang leng an awm emaw tih turin an nu leh pate nen an titi lui lui a. An nui ham ham a, an páwn lam nun leh an inchhung nun a danglam lo, mi tam tak chu pawn lamah ṭhiante nen chuan ‘angel’ ang maiin hlim takin an awm a. An inchhungah chuan ‘ramhuai’ ang maiin an awm a. An ang buan buan a, an inbe bak em em a. An inkawm ngeih lo va. An inchhung a nuam an ti lo va, an leng an leng a, pawn lamah chuan an nui an nui si.

Anni unau hi thiam tuma lehkha zir an ni a, a upa ber C. Lalthara hi IAS exam tura a kum a la tlem avangin IPS-ah a inziak tling phawt a. A tlin veleh a exam a, a tling ta a ni. Ani hi Nagaland Cadre a ni a. Nagaland Chief Secretary aṭanga a chawlh hnu hian Adviser to Chief Minister a ni reng a. Nagaland khuan an duh a, ani pawhin Nagaland chu a duh hle a ni. A unau fate a duh apiang lehkha a zirtir a. An chhawr hle a ni, Nagaland Kohhran Upa a ni a. Kohhranah pawh a ṭangkai hle a ni.

A nau C. Lalsawta pawh hi IAAS ah a inziak tling phawt a, a hnuah IAS-ah a inziak tling leh ta a ni. Ani hi Bihar Cadre a ni a, Mizoram-ah a lo chhuak a. Commissioner hna a rawn chelh a. Mahse, Bihar-ah a kir leh thuai a, a hun pawh Bihar-ah a hmang zo va. Mizoramah a lo chhuak a. Tunah hian Lok Adalat-a Chairman-ah Mizoram sawrkar chuan a dah.

Tuna kan Chief Secretary Lalnunmawia Chuaungo hi an unauva naupang ber a ni a, Ani hi chu IAS-ah a lut nghal mai, A ni hi Gujarat Cadre a ni a. Hna thawk ṭha bera thlan a ni. A taimain a rinawm hle a ni ngei ang.

Mizoram buai lai khan Gujarat khawpui pakhat Baroda-a Central prison-ah khan Mizo 100 kan tang a. Baroda Central prison hi English Mile-a tehin, mel thum bial a ni. Gujarat Lal ta a ni a, an ṭawng chu Gujarati a ni. Hindi-a ‘nahi’ an tih hi Gujarat chuan ‘nathi’ an ti. No hi ‘Champu’ an ti. An hawrawp chu Hindi-a a chung an rin phei ang hi an rin phei ve lo. Narendra Modi pawh hi Gujarati a ni a. Hindi hi a zir ve tho a ni.

An farnu Lalhmasa-i hi a pa VC hmasa bera thlan a nih chawia a hming hi sak a ni. Tunah Mizoram University-a Education Department Head a ni a. Reader a ni a. MA. Ph.D a ni.  

An farnu pawh hi a dimduai lo hle a ni. Sawrkar laipuiin Mizorama RMSA leh SSA te a kalpui mekah hian an aiawh tura an ruat a ni. A mawhphurhna a sang hle a, a pawimawh hle bawk.

An unauho hi ruihtheihthil ti ngai lo vek an ni. Tleirawl sual an nei lo. Pathian thuawih chhungkua an ni a. Mi pawisawi lo, mi rel ngai lo, fel takin an awm mai a ni. Pathian malsawmna pawh dawng âwm reng an ni. 

A khaw neitu Reiek khua hian kan chhuang tak zet a ni. An unau hi 

ṭhalaite entawntlak tak an ni.

An unau mipa upa ber hi Rinchhunga a ni a. Reiek Primary School, kum 1903-a British sawrkarin a rawn din kal zelah khan Headmaster-in a chawl tawh a. Inpui nghaktu a ni. A unau upa ber hmeichhia a ni a. Ani chu mual a liam tawh a. An farnu pakhat chu Aizawl-a an inpui nghaktu a ni. 

An nu Laithangpuii hming hian Upa R. Vanlalzauva chuan Laboratory Technician zirna leh Health Worker zirna a hawng.

An nu leh pa te pawh hi mual an liam tawh a ni.