OPEN LETTER TO LALRINMAWIA IFS (Rtd)
Chanchinbu hrang hranga i article ziah, ‘Forest Plantation Suasamtu te’n an DFO an pet chhuak em ni?’ tih thupui hmanga thu dik ziktluak lo i rawn pau pui chiam mai avang khan, Darlawn Division a i awm laia ka ngaihsan em emna ṭhin che kha zu han bo duak a. He i thu rawn chhuah hian Zoram mipuite rilru a hruai kawi thei dawna ka hriat avangin a chepa kai aṭanga i lo hriat theih nan he Open Letter hi ka han thawn che a ni e.
Darlawn Venghlun Village Council huam chhungah hian mipui kan pung chak hle mai a. Rawn pem lut leh indang thar, in leh lo nei lo kan ṭhahnem tak em avangin khaw zauh dan kawng ngaihtuah a ni a. Kum 1983 a Forest Dept. a Far chi/ ṭiak lo thleng, phun leh chinna tur hmun department-in an hriat loh avanga VC te hnena hman hawh an dil chu ṭhangkhat lian zet kan enkawlpuiin kan hman tir ta bawk a, khaw zauh nan khawtlang kuta awm tawh turin Forest Dept. hi sawipui ni tawh mai se tih a ni.
Hemi bawh zui hian Lalnunsanga Khawlhring, DFO Darlawn hi vawi duai lo, a office-ah leh quarters-ah VC te hian an dawr fo a. An ngenngawl em avangin, Lalnunsanga Khawlhring hian khawtlang hruaitute zah derin “Keima thu chuan ka titlang ngam love, PCCF, in khaw pa a awm a, ani tal zuk be teh u” a ti a. A thurawn angin Pu Liandawla, PCCF chu ni 23/11/2021 khan hmuh a ni. Ani chuan, “Ziaka dah a ngai hleinem, khawtlang ram a ni a, khawtlangin a mamawh chuan zawi zawiin hma la rawh u” tiin kan khawtlang hruaitute hi a lo thlah a, kan lawm hle. He thu hawn hian Lalnunsanga Khawhring hi hmuh leh a ni a, ni 4, February 2022 khan a remtihpui a, kawng laihin a far kung a tihchhiat apiang chu Department lamin khawm an duh thu a sawi a, kan Village Council chuan an pawmpui.
Ni 7 February 2022 ah Field Staff pahnih (an hming chu tarlang lo mai ila) te leh VC member-ten spot verification an nei a. Chumi hnu, ni 11 February 2022 khan amah Lalnunsanga DFO hovin, ama Bolero-in a hmun hma en ho leh a ni, tin, a tuk ni 12, February 2022 khan DFO thurawn angin Range Offcer hovin kawng laihna tur hi en ho leh a ni.
Tluang taka hma kan lak mek laiin thu thar dang rawn nei lehin khaw chhunga tlawmngai pawl hrang hrang - YMA, MUP leh MHIP bakah VC ten No Objection siama kan kawng laihna bak zawng Reserve Forest atan a pe turin lehkha a rawn siam leh ta a. Village Council chuan ngun taka ngaihtuahin pawl hrang hrangte nen hian Join Meeting neih nise, a tih angin ni 24, February 2022 khan All NGO meeting chu koh a ni a, ngun taka ngaihtuah a nih hnuin “Khaw ṭhang mek leh ṭhang zel tur kan nih avang leh kan tu leh faten min dem palh ang e tiin No Objection hi sign loh a ṭha zawk e” tih chu All NGO thutlukna a ni ta a ni.
Kan hnathawhna luhka chu Forest Department hian thingtuai hmangin an lo dang a, kan kawng laih lai takah thing ṭiak tam tak an lo phun bawk a, khawtlang mi hmusit kan ti hle. He hmalakna hi duh lovin Venghlun All NGO Committee chuan 4 March, 2022 zingkar khan kan khawtlang chhan nan thingtuaia kawng an danna hi ṭhiah a ni a, thingphunte erawh tihchhiat/ phawi a ni lo.
Inremna thu engmah kan hriat tak loh avangin leh hun rei tak chhung hna chawlhsan a nih a tak avangin hmalak a hun tawh e tiin Village Employment Committee chuan 5 August 2022 khan hnathawh ṭan a rel a. Kawng laih meka Forest Dept. in thing an phunte chu uluk taka phawiin Village Council member pakhat huan/ ramah phun sawn an ni ta a ni.
Khawtlangin hma kan la ta rau rau bawka tiin kan thawh hmabakah hma kan la zel a. Pu Hmangaih Johan-a Range Officer rawn awm thar leh a hote pawh kan hnathawh thlirin ni hnih ni thum lai chu a hmun hi an rawn tlawh ngheh nghe a ni. Kan beisei loh leh rin phak bakin ni 9, August 2022 khan kan hnathawk lai chu Police ṭhahnem tak nen min rawn kal chilh a, tanina min khung phiar an tum thu kan hriatin kan rilru a na hle a, Venghlun khawtlang min hmuhsitzia a ti lang chiang hle a ni.
Ngenna kan dawn ang leh thu ṭha zawk chhuak tura tiam kan nih angin kan hnathawh pawh hreh tak chunga kan chawlh san lailawk mek lai a ni 16 September, 2022 a Criminal Complaint IPC Section 188, 441, 447 bakah Mizoram Forest Act (1955) Section 24 leh 25 hmanga thubuai siamna lehkha kan VC ten an dawng zui bawk.
Khing khi thu bulbal chu a ni a, chipchiar zawkin ka hrilh theih bawk che ka beisei. Tin, i article para 12-na a Lalnunsanga Khawlhring transfer chungchang i rawn thailan hi tuna kan buaina nen a inkaihhnawih lohzia i lo hriat atan aw - A Office a mi ṭhenkhatten amah an kawm ṭuma kan Minister ṭanglai pahnih (an hming tarlang lo ila) “NGO a an inhman laia pawisa khawn mai mai” a lo tih khum te, sorkar ding mek a khawpkham lohzia leh a beisei san lohzia a lo sawi khum piap piap te, elhsenna ṭawngkam dengkhawng dang tam tak, sawi chhawn leh pawh zahthlak khawp avanga he dinhmun a ding hi a ni tih min lo hriat sak turin ka ngen bawk a che.
- MS Dawnga, Vice Chairman, VEC Darlawn Venghlun