Sawrkar hnathawk leh politics
Mizoramah hian sawrkar hnathawkte hi an pawimawh a, kan mithiam rual an ni a, khaw tin/ veng tinah pa rawn leh nu rawn an ni. Kohhran leh khawtlang khaidingtu an ni a, kan politics virvel pawh hi an thunun nia sawi ṭhin a ni.
Heng vang te hi ni ngei tur a ni, kan politician leh political party te pawhin an hlau em em a. MLA inthlan dawnin an pawi sawi emaw, an duh loh zawnga ṭawng an hlau em em ṭhin a. Party hrang hrang MLA Election Manifesto neih ṭhin kan en let chuan sorkar hnathawk hamṭhatna an dah nasa ṭhin a, sorkar pawhin a duat hle a ni. An hlawh a tam bakah facility pawh an nei ṭha.
Central sorkar hnathawk hlawh bi hrula hlawh an neih lai hian kan sorkar hnathawk ṭhenkhat hian central-a an tlukpui tur aia sang te hlawh ang an la a. Kan officer tam tak office changkang leh nuam ang hi India ram state dangah a awm lo a, sorkar laipuiah pawh a awm lo.
Kan sorkar hnathawkte hi an hlawh pun ngenin an nuar ngun tawh hle a. Hetianga an nawrh chang hian politician leh political party te hi an ngawi tlat a, an nawrh nasat hnuah nuarte thlawpin tihlawhtling turin sorkar an ngenpui ṭhin a. He kal dan ṭha lo avanga kan ram leh hnam tuarna hi a va nasa ta em!
Mithiamte thuziak leh thusawi hrang hrang aṭangin tuna sorkar hnathawkin 7th pay ngena an nawrhna hi kan ram sum dinhmunin a zo lo niin a lang. An hlawh pun tur ngiat hi tihhlawhtlin a nih chuan kan budget pawisa hi sorkar hnathawk hlawhah hman zawh deuh vek a ngai dawn a ni. Kumina kan budget hi cheng vaibelchhe 8,803.10 a ni a, hetah hian puk tur cheng vbc 561.27 a tel avangin puk ni lova kan sum neih tur chu cheng vbc 8,241.83 a ni.
Heta sorkar hnathawk hlawh (salary leh wages) leh sorkar hnathawk hlawh a puna pung lo thei lo pension belhkhawm chu cheng vbc 3,828.07 a ni a, budget pumpui aṭanga 43.48 % niin puk tel lova kan sum neih tur aṭang phei chuan 46.44 % a ni. Mithiamte sawi anga 7th Pay anga hlawh san a niha hlawh atana pawisa mamawh belh tur chu cheng vbc 563.22 a ni a. 7th Pay hmang anga chhut chuan hlawh velah hian cheng vbc 4,391.29 kan hmang dawn tihna a ni a. Kan budget pumpui aṭangin 49.88 % niin puk tel lo-ah phei chuan 53.28 % a ni. Finance Minister leh a department mi leh sa te tan chuan a luhai thlak ngawt ang.
Budget-ah hian sorkar inrelbawlna tur cheng vbc 2,560.14 dah a ni a. Hemi nen hian kan belhkhawm chuan kan budget-ah hian hlawh leh inrelbawlna tur awm tur chu cheng vbc 6,951.43 a ni dawn ta. Hei hi budget pumpui aṭanga 78.97 % a ni a, puk tel lo-ah chuan 84.34 % a ni a. Finance lam changtu tan chuan ṭah a chhuak tawh ngawt hian ka ring.
Hnathawhna tur, Finance Minister-in budget session-a a sawi, ram hmasawnna ruhrel pawimawh siamna tur te, loan rulhna tur te, buhfai leina tur te, sorkar hnathawk hnena loan pekchhuah tur leh thil dang atana dah, Rs 2,414.89 crore kha a awm tling thei tawh dawn lo a. Cheng vbc 1,951.67 chauh a ni tawh dawn a. Puk tel lova kan neih aṭang phei chuan cheng vbc 1,290.40 chauh a awm tawh dawn tihna a ni.
Heta ṭanga chiang taka lang ta chu 7th Pay ang hian hlawh pek chu ni se hnathawh tur tam tak cancel a ngai dawn tihna a ni a. Mipui hrawka lut lo tur chiang sa ba rulhna tur te, kawng siamna tur te paih phei chuan mangan thlak tak a ni. Hui ha! Mipui hi engtin nge kan awm zel tak ang?
Zoram tana ngaihtuahna leh tha seng ṭhin politician leh political party te u engah nge in ngawih reng? Party thar leh te tak te la ni PRISM Party chauh hian em ni mipui min chhan tura aw chhuah ngam?
- Lalenkima Khiangte