Thimin a ngam loh Gujarat
Narendra Modi vanga hmasawnna lamtluang zawh chho mek Gujarat han thlen meuh chuan rual awh a na ngei e. Mw. 60 pe chhuak thei tur hydel project hawn kan tum ve laih laih laiin, Pu Modi-a naute chuan current indaih loh avanga in en chhawk (load shedding) an state-ah kum 10 chuang a awm ngai tawh loh thu an sawi a nih chu maw le!
Tun hma lamah chuan power lamah Gujarat hi an ropui vak bik lem lo a ni awm e, mahse kum 2015 ah change a thleng a, hawikir zai an rel tawh lo. Power lama hmasawnna a zuanin a zuang a, tunah chuan power supply awm lohna khua Gujarat-ah a awm tawh lo mai a ni lo, an state mamawh bak an state aṭangin power siam chhuah mek a ni.
An mamawh san lai bera power mw. 17,097 (Mizoram mamawh let 100 chuang) an mamawh laia mw. 26,654 siam chhuak thei an nih thu power lam enkawltuten an sawi laia ka rilru luah hmasa bertu chu ‘Lui lian an ngah awm’ tih hi a ni. Mizoram aṭanga kal ka ni miau alawm. Mahse, a lo ni der si lo!
Hydro power lamah tih theih an nei tam lo tih an chian avangin kawng dang an dap a, coal & lignite, gas, nuclear leh renewable resources (solar, wind) te chu power siam chhuahna hmanraw ṭangkai berah hmangin, hydel project aṭang chuan Mw. 559 chiah an siam chhuak thei. Hydel project aṭanga an siam chhuah hi kan state tan chuan a tam maithei, mahse power Mw. 26,654 siam thei Gujarat ang tan chuan a ve chauh a ni.
An ram economy innghahna lian leh pawimawh tak chu industry a ni. Industry lama hlawhtling tura pawimawh hmasa an chiang a, power lamah nasa lehzualin kum 2005 aṭangin ṭan an la a, kalphung tharin huai takin an kal a, tun dinhmun hi an thleng ta a ni.
Tun dinhmunah Gujarat-ah hian electric connection nei chenna in vbc. 1.09, industrial (LT) & Commercial-ah nuai 17.2, industrial (HT) ah nuai sing 1.3, agriculture-ah nuai 13.9, water works-ah sing 8.02 leh public lightning-ah sing 3.5 ten chawl loin eng an nei mek a ni. Eng lamah hian hniam lam aiin san lam an pan zel ngei ang. System lama hmasawnna atan cheng vbc. 700, loneituten eng an hmuh that theihna atan vbc. 2000 leh in tinin eng an hmuh theihna atan vbc. 35 sorkarin kum tin a ruahman tlat.
Thli leh ni chakna hmangin Gujarat hian power Mw. 7099 a siam chhuak thei a, hei hian beng a verh hle. Solar hmanga power siam chhuahna atan Mw. 1 ah cheng vbc. 5 vel leh thli aṭanga power Mw. 1 siam chhuahna atan cheng vbc. 6 vel an seng a ni. A enkawlzui a hautak loh vangin hydel project ai chuan hlawk zawkah an ngai. Mizoram sorkarin wind leh solar power a tuipui ve a nih chuan Mizoram dinhmun zirchiang a, hma la thei tur koh luh tur an awm reng thu min hrilh tak e.
Solar power lam hi an uar em em a, subsidy-in mimal leh loneitute solar power siamna tur an pe a, an mamawh khawp an siam loh chuan sorkar aṭangin an mamawh bak an lei belh mai a, an mamawh aia tam an siam chhuah theih chuan sorkarin a leisak thung ṭhin. Solar power lama hmasawnna atan hian state sorkar chuan kum 3 kal ta khan cheng vbc. 352 chuang an seng. Heti khawpa an ram din chhuahna atana power pawimawhna an hriat vang hi a ni ngei ang, state hmasawn chak ber pawl an nih theih. ‘24x7 kan state-a chhungkaw tin eng kan pe’ an tih te kha Mizoram aṭanga kal tan chuang mang ram a ang lek lek zawk.
Sawi tawh angin kum 2005 hma lam chuan power lamah an ropui tehchiam bik lo. Kum 2005 aṭanga an power enkawl dan kalphung an han 'modify' tak tak mai chu, an kang awk awk a ni ber mai. Sorkarin a huaisen rah a hmu a, a hlawkna an ram leh mipuiin an chhawr mek a ni. Industry mai ni lo kawng dang tam takah power lama an hmasawnna hi an chhawr ṭangkai chho zel a, IT lamah pawh an san phah hle. Khawi hmunah pawh internet a chak em em vek a ni.
Kum 2005 hma chuan power enkawl hna hi state sorkar kutah a innghat pumhlum ve tho a, an P&E dept. kutah a ni ber ang chu. Kum 2005 aṭang chuan power buaipui hna hi hi company ang deuh state-in thuneihna a neihna tho (PSU a ni ber ang chu) kutah a dah ta rup mai. Heta
ṭang chiah hian power lama hmasawnna a zuang a, electric bill a lut ṭha a, mipuiin electric an hmu ṭha a, power an siam chhuah a pung bawk. An kalphung hi a ngaihnawm a, a entawntlak a, ka mithiam zawkte zirchian atan ka awt hle. PSU te hian chan insemin, generation, distribution leh transmission lamte an buaipui hlawm a ni.
State sorkar hian ama puala power siam chhuah lamah ṭan a la vak lo a, private company te dawrin agreement fel tak an siampui a, a ti tlawm thei thei dawr hmasakah neiin, a ti to deuh phei chu mamawh tam zual chang chiahin an dawr a ni. Power siam chhuaktu tan chuan ṭan lak a ngai khawp ang. Power an siam chhuah theih Mw 26,654 zingah hian state ta liau liau chu Mw 8121 siam chhuah theihna chauh a ni.
Tin state sorkarin power a ngai pawimawh takzet zet a, solar power siam chhuak duhte tan subsidy-in an in, lo, huan leh ramahte khawl an bun sak theih thu kan tarlan tawh bakah, dan loa power hmangtute man chhuaha hrem an nih theihna atan hetiang lam bik buaipui tur a bik taka training-te awmna police station 16 bakah thubuai ngaihtuah tura thlan designated court 34 an nei a ni.
An ram din chhuahna atana ṭha ber tur ngaihtuahin an ram dinhmun an thlir a, ṭha ber tura an ngaih industry lama ṭan lak an thlang a, industry atana power pawimawhzia hriain buaipui berah an nei a, an ram dinhmun thlirin an buaipui sual lo e. Power aṭanga sum lakluh hrim hrimah pawh hma an sawn phah a, modify hma 2005 ah power vangin cheng vbc. 927 an hloh laiin, an han in modify chho a, 2017 ah chuan sorkarin vbc. 549 hlep a nei tawh. Entawn atan ka awt ngawt mai.
Mizoram sorkarin NEDP sum hmanga press study tour a buatsaiha Gujarat kal tura thlan ka ni ve hi ka lawm telh telh mai. Hriat ngai loh leh hmuh ngai loh ṭha kan hriain kan hmu zut zut mai... Rual awh erawh a na viau.
- Malsawmdawngzela Hrahsel