Written by
Chhuantea Chhakchhuak

Sabereka Khuangkaih nun

Sabereka hi Pu Vana te pawh an ti ṭhin bawk, hmanlai kan Mizo thawnthuah chuan Thlanrawkpa'n khuangchawi a tum khan a puzawn Sabereka hi a lo sawm hmaih hlauh mai a. Sabereka lungawi lo chuan nasa takin ruah a sur tir a, chu ruah sur chu vawilehkhata rawn thawk thut a nih avang leh, a nasat ém avangin Thlanrawkpa khuangchawina tur tualzawl lei char lai pawh a la vek a ni an ti. Heta ṭang hian ruah tui vawilehkhata rawn sur thut a, tuilian rawn thleng thut te chu Sabereka Khuangkaih an ti ta mai ṭhin a ni .

Sabereka Khuangkaih nihna

Ruahtui lo tam thut avanga kawr leh luite tui lo lian thut hi Sabereka Khuangkaih tih a ni. Kan hriat ṭheuh angin kum tin fur a lo thlenin Sabereka Khuangkaih hian nunna tam tak a la ṭhin a, vawilehkhata thawk thut thil a nih avangin insasengna hman awm hek lo, lui kuang leh kawr kuanga awm te'n an tawrh phah châwk reng a ni. Hei vang hian Sabereka Khuangkaih hi thil hlauhawm tak a ni. Ruah tui lo tam thut avanga lui leh kawr tui lo phul hluai a, rei lotea reh leh mai a ni e tiin Sabereka Khuangkaih chu i lo hmawrbawk tawh teh ang.

Sabereka Khuangkaih nun

Sabereka Khuangkaih awmzia kan sawi tawh a, thil eng emaw lo thleng thut a reh leh nghal mai tiin kan tlip a nih kha. Tunah chuan kan sawi tum lamah lo inher dawn tawh ila a ṭha ang e.

Tunlai khawvel hi han thlir ila, a lar thar apiang duhna te, milar kan ngaihsan zawngte khawsak dan entawna an incheina leh an thil tih ṭhin te tih ve mai duhna thinlung nei pawh kan tam ta tual tual niin a hriat. Thil eng emaw a rawn lar thar thut a, kan tan a ṭha dawn nge dawn lo tih pawh ngaihtuah lem loin kan bawh huam huam a; thawmhnaw leh incheina ṭhenkhat phei chu phung zinga piring vawrh ang chauh hi a ni an ti. Chutiang taka duh si chuan hun rei tak kawla a dang duh loh awm tak; mahse, a ni si lo. Hun rei loteah thil dang a lo lar leh hluai a, kan duh em em kalsanin a rawn lar thara chu kan bawh leh huam huam mai ṭhin. He kan nunphung (lifestyle) hi Sabereka Khuangkaih nun dik tak chu a lo ni; vawilehkhatah min chim hluai a, duhtawk mai lovin kan inchim nawn tir leh luai luai mai ṭhin a ni.

Sabereka Khuangkaih nunin a nghawngte

Kan nun dan phung mawl tak hian thil lar leh thar apiang neih chakna in min tuamhlawm a. Kan lo ât phah ta ṭhin a ni; tin, sabereka khuangkaih nun nei te hian nun lairil, nun nghet leh ze nghet an nei lo a. A tawpah an bo phah fo ṭhin, mi tih dan a nih avang maia lo tih ve ngawt kha kan tan a ṭha kher lo. Midang tana ṭha leh keini tana ṭha kha a dang thei miau si a. Nun lairil nei lo ta na na na chu an nun a lo nghet lo a, ze nghet nei lovin an bo a, kawrte in a hruaina lam apiangah an luang dual dual mai ta ṭhin a ni. Hei hi thil pawi tak a ni.

Kan Mizo Mizona atan a pawi

Sabereka Khuangkaih nunin kan zia a tihchhiat theih dan leh ze nghet nei thei lova min siam dan kha kan hre ṭheuh ang. A lar lam a nih avang ngawta kan zawm zel dawn a nih chuan kan Mizo Mizona (culture/ tradition) hian a tuar phah thei hle dawn a ni. Zirmite chuan khawtlang ram, Ent.: US leh a chhehvel ram te khu an ropui reng dawn lo niin an sawi. Ni e, a ni thei khawp ang, a zirtute'n an sawi danin khung ram ho ropui rei loh chhan bulpui ber chu ze nghet (culture nghet) an neih loh vang a ni an ti. A awmzia chu Saberka Khuangkaih nunin a chiah hneh em vang a ni ti ila a sual lo ang. Chutiang a nih rual chuan khawchhak ram China te, Japan leh a dang tam takte hi chu ropui tual tual tura chhut an ni; a chhan bulpui ber chu nun dan phung nghet (culture nghet) an neih vang a ni. Kan sawi tak ang khan kan Mizo Mizona humhim a, hmalam pan a, Rokunga raltiang ram thleng thei tur chuan Sabereka Khuangkaih nun hi kan paih a pawimawh takzet zet a ni.

Tlipna. Kan hnam a lo ṭhan zel a, a lo ropui deuh deuh kan duh chuan kan nun dan phung nghet lo tak hi kalsan a ṭul. A lar vang leh a titu an tam vang ngawt hian a dik a, a ṭha tihna a ni kher lo tih te hi i hre thar leh ang u. A tawp berah chuan, "Sabereka Khuangkaih nun hi i kalsan ngam ang u."

- Chhuantea Chhakchhuak