DRUGS THLIPUI THAWH HNIHNA
Ka mit ṭhat loh avangin Vanglaini rei tak ka chhiar thei lo va, ka ziak thei na hek lo. Hei, lens an tia maw ni, ka pianpui mit ni lo Dr. Laura in min dahsak a. A fiah ngang mai a, mahse; ka la hmang thiam tehchiam lo. Ka chhiar thei a ka ziak thei leh ta erawh ka lawm khawp mai. Ka doctor-in, a khing lehlam chauh kan la khawih avanga inzir deuh a ngaih tur thu min hrilh kha, a he tih vang hi a lo nih dawn hi!
Kum 1994 chho vel khan, Ruatfela Nu teho nen hian Shillong tlang aṭang khan kan Mizo ho ṭhin kha a ni a. Khatih lai khan Mizote zingah drugs (Damdawi hman sual) hi a lar em em mai a. Overdose avangin zirlai thi ruang kan thawn chhuak fova. Khatih laia kan ti ti leh kan beiseina ṭhin chu, ‘Zawi zawiin amahin a reh mai ang, he thil hi a atthlak em a, kan ti rei duh lovang’, kan ti ṭhin.
Kum sang bi thar kan kai hnu lam khan, a ziaawm hret em ni aw tih theihin a awm a (Data ka nei lem lo, khawtlang rawngbawltu leh ram veitu nih vena a thlir thuak thuak thil a ni). Addicted kan neih te pawh khawtlangah an langsar ṭanin, anmahni tan leh khawtlang tan pawh inenkawl pawh a awlai chho deuh hlek niin a lang hman hial mai.
Drugs hman sual thlipui thawh khatna leh Rajdoot Bike kha chu kan mi hausa fate neih phak chauh emaw tih khawp khan, mi hausa fa lam a hrut na deuh niin a hriat a. Mihausa fate’n Rajdoot Bike an han khalh a, Sikulpuikawn vela an han lim piat piat mai ṭhin lai, keini college kalna tur chhun lama inhlawh chawpa zan college kal ṭhinte’n college building rel lai chung aṭanga kan thlir liam vawng vawng ṭhin hun lai kha a ni.
Shillong aṭanga ruang kan in thawn haw fo chhan pakhat pawh, mi awmthei deuh ho, an fate ramdanga zirtir thei deuhho te natna a la nih deuh vang kha a ni ta awm e.
Dt.16.11.2022 khan, he drugs hman sual (thawh hnihna) kan rama lo hluar leh ta em em chungchang hi Assam Rifles DIG-in Kohhran hrang hrang aiawh te min sawipui a. Anni khan a lokalna lam kha an lo hre chiangin an lo thawkrim hle mai a lo ni a. “Biak Inah in inkhawm dul dul a, hengte hi in rama thil thleng mek chu a ni a. A pung zel a, China lamah sipai tam tak tirh a ngai bawk si, a dotu kan tlem, do ve ta che u” tih tluk zeta sakhaw rim nam lek leka a han sawi te chuan thinlung a khei khawp mai.
An mi man te Myanmar mi an nih deuh zel thu te, he lamah a meizang hlaptu an awma a rin lem loh thu a sawi te chuan tlemin min thawi dam deuh e. Supply lamah chuan kan ram hruaitu lam emaw, sumdawng hausate emaw an inrawlh lutuk lo niin kan ring ta kha a nia.
Drugs zuartuten a man tlawm tein an pe phawt a, an addict ta tihah customer nghetah an siam a, man to tak takin an leitir ta ṭhin nia a sawi te chu a awihawm khawp mai a, an huatthlala takzet a ni. A zuartute chu eng pawh lo ni se la, drugs hman sual kawngah Kohhran ho te pawhin inzirtirna platform ṭha tak kan neih te hmang tangkai lehzual a, thawkho tura Kohhranho a sawmna te kha a zahawmin, ani he laia reilo te rawn awm, kal leh mai turin khati taka kan zoram hmakhua an ngai mai te khan rilru a hneh takmeuh mai.
He ruihhlo hman sual thawh hnihna hi thawh khatna aiin a hlauhawm fe thei dawn. Tu huatthu ni suh sela, a thawh hnihna hi mimawl lamah a thawk deuh a ang tlat lehnghal. Thingtlang khaw te tak te te chenin he ruihhlo kan hmelhriat ta tlat ni a lang hi a pawi khawp mai. Mifing te buaipui ṭhin kha a mi nawlpuiin kan buaipui dawn ta niin a lang. CYMA in he lama a mit a han len leh ta hi a lawmawmin, selna tam tak karah “Anni nge nge” tih an phu leh ṭhin.
Ram hruaitu leh, thiltithei deuh te’n thapui thawha kan beih a hun takzet mai. A thawh khatna mahin khati khawp khan kan thlanlunga kum zat percentage a tihhniam si chuan, a thawh hnihna hian thlanlung ziak mai ni lovin chhiarpui a nghawng thei mai ang tih a hlauhawm ta hial mai!
- Rev. Jh Za Hluna