SAIDAILOVA (AWTAWLHA)
Lal pianni kawl a liam hnu,
A lo eng leh ta;
Bethlehem tlang ngaih chul hnu,
Par angin a vul leh.
A lawmtu thangvan Angel zai ri,
Ka thinlaiah a cham e,
Nghilhni a awm dawn lo.
Saidailova hi Tripura state-a Bunghmun khuaah kum 1901-ah a piang a. Zai thiam tak leh Solfa thiam tak niin, a aw hi a lianin a tlawk hle a, chuvang chuan a hming lemah ‘Awtawlha’ tiin an sawi bawk ṭhin.
Kum 1903-ah ZoSap Missionary-te’n Zukbual (Reiek)-ah Primary Sikul an din a. Zirtirtu hmasa Thanghrima Hauhnar chu kum 1910-ah Saihnuna chuan a rawn thlak a. Saidailova pawhin a U, Saihnuna chu rawn ṭawiawmin, Reiek khuah hian a awm zui ta bawk a ni. Khang hunlai kha chuan Pawl III pass te kha chu Zirtirtu-ah an ṭang thei mai zel a. Saidailova pawh hi Reiek-a a rawn pem hnu hian lehkha a zir ṭha leh a, pawl thum a pass a ni.
Kum 1942-ah Tlingpuii Ralte Kawlni nen inneiin, fa an nei lo. Sunday School kaihhruai thiam tak a ni. Solfa a thiamin, nula leh tlangvalte chu hla a zirpui a, amah pawhin hla a phuah bawk a. A hla phuahte chu nula leh tlangvalte a zirtir zel bawk a. Sunday School pawl sawn hla te siamin, Sunday school pawl sawn pah hian ropui takin, hla nen an inawi nasa hle ṭhin.
Kum 1939-ah phei chuan Mizorama Sunday School tiṭha ber lawmman, 'Shield' an dawng a. Upa Kawlranga chuan a fanu hmingah chawiin - Shield Thangi a sa ta nghe nghe a ni. Sunday School lama a thawh ṭhat em avang hian Pi Zaii (Katie Hughes) chuan Welsh Mission hotute hnenah zirtirtu atan sawipuiin, kum 1943-ah zirtirtu atan lak a ni ta nghe nghe. Lengte khuaah dah a niin, kum 1945-ah Chungtlang-ah sawn leh a ni. Kum 1951-ah Chungtlang Kohhran Upa atan Dawrpui Presbytery-ah nemngheh a ni.
Saidailova (Awtawlha) hian a hun tam zawk chu Reiek-ah a hmang a, a hla phuah 34 hmuh theihte zinga a tam ber hi chu Reiek-a a awm laia a phuahte an ni hlawm. Reiek ṭhalaite hla a zirpui nasa a, a hla phuahte pawh Reiek ṭhalaite hi a sa lartute an ni. A hunlaia Reiek Kohhrana Intermediate Zaipawl an tih mai chu Mizoramah an lar em em ṭhin. Kum 1935-a Welsh Missionary lo zinte pawhin Mission Veng Biak Ina zai turin a sawm a, thiam an ti hle. Dawrpui Kohhran pawhin an Biak Ina zai turin an lo sawm zui bawk a ni.
Handle’s Messiah Hlapui bu-a hla te hi chu an sa thiam viau hlawm a ni. Saidailova hian Hla-pui, “Tuipui Sen Kan hla” a phuahte pawh a lar ṭhin hle a, Mizo zinga hlapui phuah hmasa pawl a nih pawh a rinawm. A hla phuahte zinga pahnih chu Rokunga hla bu siam - Thalaite Hla Bu, 4th edition-ah pawh a tel. Chungte chu “Bethlehem khawpui,” No 123na (Lal pianni kawl a liam hnu) leh “Mal min sawn ve rawh,” No. 190-naahte pawh a chung a ni. Tunhnaiah Betsy Lalrinsangi & KNP te’n, Saidailova’n Bible bu indawt dan, (Bible Hla) sak theih tura a siam chu an rawn sa lar thar leh a. Kristian naupangte pawhin Bible bu indawt dan an rawn thiam bel phah hle pawhin a rinawm.
Saidailova hi ni 23 June, 1957-ah Durtlang Damdawi In-ah a thi a. A dam laia a duhthusam ang ngeiin, Reiek ṭhalaite’n a ruang chu Durtlang Damdawi In aṭangin Reiek-ah an zawn thla. Ni 24 June 1957 khan Pastor Challiana’n a vui hnuin, Reiek thlanmual-ah, thawhlehna nghakin a zal ta a ni.
A thih ni thlenga a hnathawhna khua, Chungtlang khua pawhin amah hriatrengna lung an phun chu hmuh theihin a la awm bawk.
- Lcm Chuaungo