MEICHHER CHANCHIN BU HMASA LAM
Tuk khat chu Pu Rawna hnenah kalin zing dar 7 vel turah hian ka thleng a. Kan titi mawlh mawlh a, thinlung inpawh takin kan inkawm a, hmun danga kalna tur ka neih pawh hre chang lo lekin kan inkawm. Inthlahrung hauh loin rei tak thleng ka awm a, tukṭhuan te pawh eiin chaw hnu lamah ka chhuahsan ta chauh a. Chutianga kan inkawmnaah chuan kum tam tak liam tawha Mizorama thlakip chhuak Chanchinbu lar ber ni ṭhin MEICHHER hun hmasa lam kan sawiin bul alo ṭan dante min hrilh a, MEICHHER Bu hlui a kawl ang angte chu min hmuh tir bawk.
MEICHHER Chanchinbu hi kan hriat ṭheuh angin Education Deparment tihchhuah niin hetih hunlai hian Deparment dangte chuan Chanchin Bu an la tichhuak kher awm lo e. March - April 1975 issua aṭangin a chhuak tan a, chutah chuan MEICHHER tih hi a bu hming ala ni loin ZORAM ENG tih a ni a. ZORAM ENG tih hian September 1975 thleng tihchhuah a niin October 1975 aṭang erawh chuan MEICHHER tih alo ni ta a ni.
Issue hmasaberah hian Editorial bakah Hla pakhat leh article pakua a awm. Article-te chu - Social Education, Mizoram Public Library chanchin, Hostel Awmtu, Damdawi lam, Pastor Sena hriat reng nan, Hindi ṭawng zirna lam, ‘Zu’ Zoram hmelma No – 1, Kut hnathawh hlutna leh Scout leh Guides-te hnathawh tih a ni. Khatih laia Chief Minister Ch. Chhunga khan hetiang hian lawmpuina a ziak a; Education Department-in he Chanchin Bu ZORAM ENG an buatsaih thei hi a lawmawm hle mai. Zirna lam hi mi tinin kan bengvar ṭheuh a. Chuvangin chu lama bul tumtu Education Deparment hnathawh hriat hi thil chakawm tak a ni. Chu chu hre rengin he Chanchin Bu ZORAM ENG hian, mipui hriat atan thil pawimawh a rawn puang chhuak ṭhin ang tih ka beisei. Chanchin Bu hlawhtling a nih ka duhsakin ka beisei tiin.
Vawiin thlenga Article chhiar hlawh, Anni leh Keini tih Siamkima Khawlhring ziak pawh 1976 February thla chhuakah hmuh tur a awm a. 1976 March thlaah pawh Zikpuii Pa ziak Debate on Kut tih chu chhiar tur a awm bawk. March 1976 chhuakah vek hian alawm Kuthnathawh Hlutzia tih JF. Laldailova ziak leh James Dokhuma thuziak ngaihnawm tak Zan tih pawh hmuh tur a awm ni. James Dokhuma phei hi chu April 1976 chhuakah pawh Tlawmngaina tih hmanga a thuziak chu hmuh tur a awm bawk. Heng bakah hian Zirlai Bua awm hial Lalzuia Colney ziak – Khuailui ral leh Turnipui tih pawh amah chuan April 5, 1976-a a ziak a niin MEICHHER ah hian May/ June 1976 chhuakah a tel.
May/ June 1976 chhuakah bawk hian Thanpuii Pa thuziak – Buangkhaw Ropui tih chu hmuh tur a awm bawk. Heng bakah hian Vaivenga (Ex-Speaker) ziak FAPA ZA TAM AIA CHHUANAWM INDIRA PRIYADARSHANI tih chu October aṭanga December 1976 chhungin MEICHHER ah hian a chhuak char char a, a ngaihnawm kher asin.
Kan Politician hmasate kha thu leh hla lama kuthnu lo nei an ni thluah mai tih MEICHHER aṭang hian kan hmu thei. HK. Bawichhuaka ziak – Phuah leh thluk sak dan tih pawh hi chhiar manhla tak a ni. FIARA TUI chungchanga inhniala lo chhuah chhan pawh kha HK. Bawichhuaka leh Ch. Saprawnga te’n Chanchin Bu-a an thuziak aṭangin nia sawi a nih bawk kha. Jan/ 1976 thla chhuaka Lurh leh Tan inkar tih Lalzuia Colney ziak te, Jan/ 1977 thla chhuaka Literature tha tih Zikpuii Pa ziak te, hemi thla thoa Tam lama chhiar dan thar tih PS. Dahrawk ziakte, March/ 1977 chhuaka Dullai Sial tih Lalhmuaka ziakte hi vawiin thleng pawha chhiar la chakawm niin thuziak tha tak an la ni reng.
Thuziak ṭha leh ngaihnawm tak tak dang ala awm ṭeuh a, kan sawi vek seng rih lo ni mai se, hetiang taka kan min hmasate’n MEICHHER Chanchin Bua thuziak an lo nei hi ava hlu tak em kan ti lo thei lo a. Tun hnuah ngei pawh hian MEICHHER-ah ngei hian chhuah nawn leh zauh zauh ṭhin ni sela a duhawm viau mai. Heng thuziak te hi a ṭhain a ngaihnawmna lam chauh kan sawi a ni lo a, ṭhangtharte tana thu lakna hnar a tlin bawk avang hian a hlu takzet a ni.
Sangzuala Pain July/ 1987 MEICHHER chhuaka Hla Phuahtu Lalzova tih a ziakte hi Xerox tlak a ni tak meuh a. R. Lalrawna leh RK. Lalhlunate ngei pawhin Fam Lalzova tih Lehkhabu an ziakah pawh khan thu lakna pawimawh taka an hman a ni a, midang dang te pawhin vawiin thlengin an la hmang bawk. Education for Mizoram tih H. Thangchina ziakte, Famrolung Mual tih B. Lalthangliana, Mandalay University ziakte, Zialung lamah ka han zina tih R. Vanlawma ziakte, Hla phuahtu chawimawina dawng hmasa ber tih PS. Chawngthu ziakte hi ṭhangthar zingah chhiar lo an tam mai thei si a, engtin emaw tak chhiar theih tura tihchhuah nawn leh a chakawm hle mai.
R. Vanlawma phei hi chuan SAKEIBAKNEI Chanchin Buah article tam tak a ziak a, dahkhawm a it-awm ka ti ngawt mai. Chutiang lam hlir ka thinlunga a khahliam avang chuan Pu Vanlawma fanu Pi Zohmingi sawipui tumin Zalen Cabin ka va pan vang vang a, amah alo awm loin alo zin daih nghe nghe a, pawi ka ti ang reng hle mai.
Kan mi hmasate’n Zofate tana kawng hrang hranga an ṭhahnemngaihna leh rual awhna an auchhuahna ber tia chhal ngam tur MEICHHER Chanchin Bu hi vawiin hunah chuan Chanchin Bu hrang hrang alo awm tawh bawk nen a hlutna alo tlahniam deuh pawh a ni mai thei a, nimahsela a bik takin chhuak hmasa lamte kha chu vawiin thlenga mizo ṭawnga chhuak Chanchin Bu zingah hian phak ala awm kherin a rinawm loh. Chuta ṭang chuan kan mi hmasate ṭhahnem lo ngaihzia pawh kan hre thei bawk ang a, thuziakin thil alo tih theihzia pawh a hriat theih bawk ang. Chung zawng zawng chu ṭhangtharte tan hian zir tur a ni vek a, zirlai pawimawh tak a niin thuziak lama lo tui ve tan leh ziak lem loa chhiar tute tan ngei pawh a hlu telh telh mai.
Hetianga MEICHHER chhuak hmasa lam (kim kher lo mahsela) hmuh theih tura Pu Rawna’n alo kawl ṭha khiau te hi ava hlu tak em ka ti lo thei lo. Education Department (Adult Wing) lamah chuan kim taka an kawl a rinawm avangin a bo lohna atan leh kangmei laka a him theihna atan fimkhur takin lo enkawl zui zel sel. Tun laiin mak tak taka kangmei chhuak a awm leh zauh ṭhin tih kan hriat ṭheuh hi.
- Mahmuaka Chhakchhuak