MIN TIHLIMTU, PROF. JOY
Joy Lalkrawspari Pachuau hi a hming ngawt chu ka hriatna a rei tawh mai a, lehkhathiam tak mai, nula chhuanawm tak a nih hi chiang lo takin ka hre
ṭhin. Tunah erawh chuan Vanglaini-in Mizo Award, 2017 a hlan tâk avangin ka hre chiang ta deuh a, ka hmu a, ka chibai a, thla ka lakpui ta hial a, ka be chiam bawk.
Pu Sâta sikul chhuak ka ni a, pawl thum ka nih thlengin vawi khat mah 1-na ka nih ka hre lo. He nula erawh hi zawng, khawvela University hmingthang leh hlun, University of Oxford hnuaia Institute of Social and Cultural Anthropology-ah kum 2006 khan M. Phil-ah 1-na a ni. A va tenau lo tehlul. Hmanah khan Mizo pa pakhat chu hmarchhak biala lehkha thiam ber, an ti chiam tawh a, ka mang a lo ang deuh a, thiam ber tih zawng chuan a awm theih loh ang!
India rama University ṭha ber pawl (a ber tih tak tak hi chu sawi a har ṭhin a), New Delhi-a Jawaharlal Nehru University-a Centre for Historical Studies-ah Professor a ni euh mai a, University tak tak deuh china Professor tak tak chin ka ngaihsanzia hi nasa tak a ni (Tak tak ka ti teivet hi min lo ngaithiam ang che u, zirna lamah hi zawng kan chhangchhiat em hi).
Tuna a thawhna, JNU aṭanga MA, M Phil leh Ph D a zir zawh hnuah Oxford University aṭangin M Phil leh D Phil a zo leh a, a lehkhabu pakhat - ‘Being Mizo’ tih phei chu Indian History Congress-in kum 2012-14 chhunga Modern Indian History subject-a lehkhabu chhuak zawng zawnga ṭha berah a puang a ni.
Rev. LB Pachuau fanu, he tribal nula hian engnge a sawi? India ramah tribal hmuhsitna te, en hniamna te a tam mai thei, kei chu tribal ni mah ila, Pathian fa ka ni miau a, ka inngaihtuah hniam ve thei lo. Mizoramah hian tih dual dual a tam a, a
ṭhatna a tam mai thei. Mahse hei hian mi dang ngaihdan tur buaipui lutuk avanga mahni nihna ang pawha nun chhuah ngam lohna min siam thei ang tih a hlauhawm. Mizorama kan lehkha zir dan hi by-heart vak vak a tam a, kan thiam tur bera thiam hauh si lova mark sang deuh hmuh theih a ni ang.
Kan thil zir chu a laimu leh a nihna chiah (concept) kan hre chiang ngei ngei tur a ni a, chumi tel lo chuan thiamna tak a tling thei lo. Nu leh pa-in an fapa-te an enkawl dan hi a ṭha lo a ni mai thei, hmeichhia chu kan têt lai aṭangin mawhphurhna min pe zel a, kan ti zel a, chu chuan lungawina, ti theia inhriatna, tih tur huphurh lohna te min pe a nih ka ring. Mipa hi chawisana sang tur chu ni se chawisan ṭha ka ti!.... tih te a ni.
Mizo hnam hian chawimawi tur, entawn tur, ngaihsan tur mi chhuanawm leh ziktluak a mamawhin ka hre ṭhin a, chutiang chu thlan tur an nih chuan, Prof. Joy-i hi tlar hnungah a ṭhu thiang lo ang. A tih tur dik tak nia a hriat chu ṭhahnemngai takin, taima leh chhel takin, thil dang buaipui tehchiam lovin a ti tlat mai a, 'an rahah in hre mai ang' tih ang chiah khan a tih takzetzia chu khawvel hian a hre ta.
Ram chhung chauh ni lo, ram pawn hmun tam takah zirtirin a feh chhuak a, kan President hlui, S. Radhakrishnan-a chungchanga 'Oxford-ah meuh pawh Philosophy-a a vawi khat lecture pawh an thlahlel' an tih ṭhin kha ka hre chhuak hial. Joy-i pawh hian Mizo fate hi min tihlim a, kan chhuang tur a ni. Fak leh chawimawi a phu anga chawimawi te, a chhuanawmzia sawi thiam te, a thiamna sanzia leh thûkzia hriat ve nial nualna aṭanga a chhan àwm tâwk zawh thiamte ka châk ngei mai.
- RK Lianzuala