It’s my Life

Second 1..2..3..4..a ral zel a, a liam zel a, mitkhap kár tin mai hian he ka lei hringnun hian a tàwp hun pan zélin vaivuta kîr leh hun a hnaih tial tial a. Chatuan kawngkhàr chu engtik lái pawha kik thut thei ka ni tih inhre reng chungin he leiah, sûlrûl leh tuiék ten an eichiatna hmunah hian ro ka chhékkhawl a, hlimna famkim zawngin zalenna dár ka vua a, ka inchhékarbawm a, lei ropuina chhîpchhuanin a párzû chu dàwt ka tum ṭhin.

Zalenna famkim leh hlimna tluantling zawngin hringnun mawina leh hlutna chu rapbetin ka tîsa chãkna hruaina kawngah ka herliam vut vut ṭhin a. Ka nunkawng ka chhût chiang ngai lo va, ka zuanna tur hmun ka en chiang ngai hek lo. Ka kalkawng chu ka tãwn buan buan a, hlauhawm leh thihna thang pawh thliar hrang thiam hauh lo tura zilhna leh thuawihna nun ka tlakchham tlat vàngin ka tuar leh tlawk tlawk mai ṭhin. Zilhna leh thununna chu ka haw hluah hluah a, lainatna leh duhsakna nun chu midang chungah ka lantir ngai hek lo. Zalenna kawng chu zawhin min dâl theitu rêng rêng chu thihna khawp hiala hlauhawm pawh nise, hringnun mawina leh hlutna ka hriatthiam tlat loh vangin ka su mai ṭhin. Ka hringnun thunun lo tumtu leh zalenna kawng min dâltu rêng rêng chu ka hmêlma an ni mai. A chhan chu maw...‘It’s my Life’

Ni e, ka nun hi keimâ ta a ni. Ka nu leh pa, u leh nau te pawhin thu an nei hek lo. Thuawihna ka ngáinèp a, zilhhauna ka haw hluah hluah bawk. Midang ngaihsakna rêng rêng ka nei lo. Mahse min ngaihsaklo nia ka hriat chuan thinurna ka leihbaw ṭhin a, an ngaihdan leh duhdàna awm tum hlawl si lo hian ka duhdan leh ngaihdàna awm tír ka tum tlat thung. Chuvang chuan phun leh ànna, thîkthu chhiatna leh lungawilohna hlîr mai chuan ka thinlung hi an luahkhat a, ka chunga ṭawngkam ṭha hmang tùra ka phût tlat laiin ṭawngkam feikibárin ka khawh zuaih zuaih thung si a. Midangte ngaihsak hauh loa nunhlimna leh lungawina famkim ka zawn lai chuan lungngaihna hlîrin min hmuak a ni tih réng ka hre lo.

‘Hringnun awmzia chu hmangaihna a ni’ tih chu ka pawm lo hulhual a, tlawmna nun awmzia ka hrethiam pha lo a, ropuina kàilàwn leh khawvel hnehtheihna a ni tih phei chu ka awi lo hlâwm tawp. Ka retheihzia leh hringnun nêpzia hmuthiam turin ka mit hi tihdelin a awm tlat a, ka neihchhun ṭawih thei thil chu chángchàwiin chapona tláng sángah lei lal puan ropui hi ka sin

ṭhin. Ka dinna a sàn pauh leh ka tlàkna a sáng dawn tih réng ka hre pha lo. He ka hringnun népzia hrethiam pha hauh lo hian ropui tâwkah ka inngái ve tlat a, midang nun ka ngaihsak ngai lo a, khawngaihna leh lainatna ka lantir ngâi hek lo. Ṭanpuitu mamawh lovin ka inhria a, inla changkâng taka mahni chauha nung thei emaw ka in tihna leh thununna leh thuawihna ka ngaihnèp tlatna chuan beidawnna leh lungngaihna kawrruamah min hnûk lût a ni tih ka hriat meuh chuan khua a tlâi zo ta.

Ka hringnun hi ka tâ ni se chuan he khawvelah hian natna ka tawrh phal tir ngai lo ang a, vanduaina ten an chîmbuai ngai lo ang a, natna hrikten ka thisen leh taksa hi an chîmbuai ngâi hek lo ang. Lungngáiin ka ṭah tir phal ngâi hek lo ang a, manganna leh tawrhna laka ta ka humhim ang a, ropuina, finna, huaisenna leh remhriatna in ka thuam ang. Ka thinlung khawhar hnèm turin ka hmangaih ber, duhawmnaa khat nen hlimna pár ka tlan dun tir ṭhin ang a, ka vun leh tîsa te chu mi hîp thei tur berin ka vul tir chék ang a, chuainî a awm lo ang. Thihna in a ngam lo ang a, he khawvelah hian chatuanin ro ka rèl tîr ang.

Mahse maw... Ka hringnun chu ka thunnun phâk a nih lohzia lantirna turin ka duhthusàm leh ruahmanna chu sa remruat tlukah pawh min ngaihsak lo a, thih suala ka beihna zawng zawng te, hlawhtling tura ka ke chheh zawng zawngte chu pheh thlûk sakin ka awm thung si. Ka beiseina leh duhthusam tihhlawhchhamin a awm a, ka hmangaih min laksak a, ka vun min tih chuar sak a, natna hrik ten ka chhungril an eichhe bawk a! Vanduaina in min tlâk buak a, ka natna leh lungngaihna in min sawisa fo ṭhin. Beidawn vangin ka ṭap a, ka mittui a súr thin. Hei hi ka hringnun chu a ni zawk si a, ka thisen far khat chungah pawh hian thuneihna rèng ka lo nei lo a ni tih chu chiang takin ka hre chhuak ta.

Ka hun tâwp lo inherchhuah hun, thlasik anga khél loa lo thleng tur chu ka hringnun hian pumpelhna kawng zawng ṭhin mahse chatuanin a pumpelh thei dawn lo. He ka taksa hi nakinah chuan ruang a lo ni tawh ang a, ka mitin khua a hmu tawh lo ang a, ka ká aṭangin awráwl a chhuak thei tawh lo ang a, ka bengin hriatna rèng a nei tawh lo ang a, ka lungphû leh marphû a tâwp tawh ang a, ka thisen a khang tawh ang a, mitkhap kár lekah rimchhia a chang tawh ang a, sûlrûl te ruai atan lei dâiah phûm bo a ni tawh ang. Ka sûlhnu leh thiltih te chu thawnthu mai a chang tawh ang a, ka ruangdài chu he leia kîr leh tawh lo turin mittui nen an lo thlahliam tawh ang.

Lungngãi taka awmin ka beiseina meichher chu keimah ngêiin ka leihhlum a ni tih ka hriatchhuah meuh chuan ka chakna leh thahrui an uai zo tawh a, ka rilru ngaihtuahna leh thluak chakna te an lo chawlawl zo ta. Ka naupan tèt lái a, “It’s my Life” tia thuawihna ka ngaihnép laia ka nu min hmangaihna leh zilhna aw thangkhâwk chu ka bengah hian a la chám tlat a.

“I hringnun zawng zawnga thuneitu hi Pathian a ni. I damchhung hun tur a ruatfel vek tawh asin. He khawvel êng i lo hmuhna chhan hi a hmangaihna vàng a ni a, tun thlenga nungdama i awm hi a zahngaihna vàng liau liau a ni. A hnena lawmthu sawi mawlh mawlh tur i ni zawk asin. I kawng zawng zawngah Amah hre reng la, a ni’n a hruai zel ang che. He lei hi kan khualzinna mai a ni.

“Mahse… he i khualzin kawngah hian i hringnun hi nangmá kutah a innghat tlat a, i thiltih vànga thiam changa thiamloh chang mai tur i ni. I thawhrim vànga hlawhtling tur, thatchhiat vànga retheihna ruama tluhlum tur mai i ni. He i zinkawngah hian i chantâwk khuarèl Lalpa i ni a, i thlarau hotu ber i ni bawk. Nangmah ngéi hi i ṭhianṭha ber leh i hmelma lian ber i ni a, i hlimna leh lungngaihna pawh nangmah aṭanga lo chhuak vek tur a ni. I hmaah hian thihna leh nunna a awm a, duhthlanna chu i kuta innghat a ni. Nangmah hringtu ngèi che pawh hian i duhthlanna hi ka thunun sak thei lo che a, ka fahrin nimahla, kan rilru leh ngaihtuahna chu chhim leh hmar anga inpersan a ni thung si. He i zinkawng hi i zawh dik chuan ropuina in a hmuak ang che. I zawh sual vaih erawh chuan boralna ruamah i tluhlum ang.

“I hringnun chhiar thiam turin Pathian hnènah finna dil la, amah ṭih chu ropuina te, chawmawina leh hausakna a ni tih hi i thinlung phékah vawng reng ang che. Thihna chungchang ngaihtuah ngai suh la, diknaah chuan huaisen takin ke pèn ṭhin ang che. Midangte ngaihsakna nei miah lotute hi he khawvela harsatna nei lian berte an ni a, beidawnna thinlung an neih phah ṭhin. Khawvel buaina pawh hetiang mi te vàng hi a ni asin. I hlawhtlinna pár tlàna i sualman tuartu tur pawh nang chauh i ni” tiin. ‘It’s my Life’ ka lo va hrethiam har êm! Mahse a tlài lu ta...

- Lalnunmawia Pachuau